Училницата на дванаесетгодишната Габриела во Вроцлав вообичаено е полна со живот, но во четврток, кога започнува часот по веронаука, повеќето ученици ја напуштаат. Од 18 деца во нејзиниот клас, само три посетуваат веронаука. Овој пример ја отсликува длабоката трансформација низ која минува Полска – земја во која 92% од возрасните се изјаснуваат како католици, но каде практикувањето на верата доживува драматичен пад, пишува The Economist.
Според последните податоци, процентот на луѓе кои воопшто не ја практикуваат верата се удвои за помалку од десет години и сега изнесува 22 проценти. Посетеноста на неделните миси падна од 45% во 2005 година на под 30%. Недостигот од домашен свештенички кадар ја принудува Црквата да увезува свештеници од странство – во богословијата во Киелце, речиси третина од идните свештеници доаѓаат од Африка.
Младите и причината за падот на довербата
Отклонот од религијата е најизразен кај младите генерации. Во 1990-тите и 2010-тите години, околу 90% од средношколците посетуваа веронаука, додека денес тој број е паднат на едвај 35%.
Експертите посочуваат неколку главни причини за оваа брза секуларизација:
- Економскиот раст: Со четирикратно зголемување на БДП по жител во последните две децении, Полска достигна животен стандард сличен на Шпанија, што историски корелира со пад на religioзноста.
- Скандали и политика: Низата скандали со сексуална злоупотреба од страна на свештенството, како и цврстата врска меѓу Црквата и поранешна владејачка конзервативна партија „Право и правда“ (PiS), го нарушија нејзиниот углед.
- Забраната за абортус: Ригорозните закони против абортусот изведоа стотици илјади млади и жени на протести во 2020 година, дополнително оддалечувајќи ги од црковните догми.
Новиот бран на десницата: Секуларна, но порадикална
Падот на религиозноста не значи и автоматско свртување на општеството кон левицата. Напротив, младите сè повеќе му даваат поддршка на десничарското движење „Конфедерација“ (KWiN). За разлика од традиционалната PiS, оваа партија во својата агенда речиси и да не го споменува католицизмот. Нејзиниот фокус е ставен врз евроскептицизмот, намалувањето на даноците, антиимиграциските политики и традиционалните машки улоги.
– Секуларизацијата не е закана за десницата – истакнува Кшиштоф Босак, еден од лидерите на Конфедерација. Според аналитичарите, денешната полска десница веќе не ја обединува верата, туку стравот од мигранти, прогресивните општествени промени и Брисел.
Политички пат-позиции
Владата на премиерот Доналд Туск, која е составена од широка коалиција на центристи, прогресивци и конзервативци, тешко ги исполнува своите изборни ветувања за ублажување на законот за абортус и признавање на истополовите партнерства поради внатрешни несогласувања и вето од претседателот.
Иако владејачката „Граѓанска коалиција“ води во анкетите пред следните избори, десничарските партии заедно имаат потенцијал за мнозинство. Доколку поделената десница успее да најде заеднички јазик, Полска би можела да добие влада која е помалку поврзана со Католичката црква, но политички по radicalна од кога било досега.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
