Манастирот Острог, едно од најпознатите места за аџилак на Балканот, синоќа беше одбранет од голем пожар, на радост на луѓето од сите вероисповеди. Глетката на белиот манастир, речиси стопен со огромната карпа, ја препознаваат и оние што никогаш не го посетиле. Сепак, многу помалку е позната приказната за тоа што се наоѓало на ова место пред манастирот и од каде всушност потекнува името Острог.
Историјата на тоа име нè води најмалку до 15 век, повеќе од 200 години пред да настане Горниот манастир каков што го познаваме денес.
Според податоците објавени на официјалниот сајт на Манастирот Острог, најстарите познати споменувања на Острог кај Оногошт, денешен Никшиќ, се наоѓаат во повелбите на неаполскиот крал Алфонсо V од 1444 и 1454 година. Значи, името Острог постоело многу пред ова место да стане нераскинливо поврзано со Свети Василие Острошки.
Што всушност бил Острог?
На подрачјето недалеку од денешниот манастир се наоѓал Острог-град, старо утврдување чии траги се поврзуваат со локалитетот Градац.
Според историјата што ја наведува манастирот, Острог-град во текот на вековите имал улога на погранично утврдување, а се врзува за различни периоди од средновековната историја на овој простор.
Утврдувањето подоцна било разорено, но неговото име не исчезнало.
Продолжило да живее во називот на планината, а потоа го понел и манастирот кој векови подоцна ќе стане едно од најпознатите православни светилишта.
А што значи зборот Острог?
Интересна е и приказната за самото значење на името.
Како што се наведува на официјалниот сајт на манастирот, називот „Острог“ се поврзува со постарата форма на зборот „остар“ – „остр, остри“. Зборот можел да означува остар крај, рог или агол, но и планински врв. Кога ќе се погледне речиси вертикалната карпа на Острошка Греда, називот добива сосема јасна географска врска со местото на кое опстанал со векови.
Името Острог го забележал и дубровничкиот историчар Мавро Орбин во делото „Кралството на Словените“, објавено во 1601 година.
Но, ниту тогаш сè уште не започнува приказната за манастирот каков што го познаваме денес.
Во острошките карпи живееле монаси и пред Свети Василие
Уште еден помалку познат дел од историјата на Острог е фактот дека Свети Василие не бил првиот монах кој за свое духовно прибежиште ги избрал овие непристапни карпи.
Пред неговото доаѓање во средината на 17 век, во пештерите на Острошка Греда веќе престојувале монаси и испосници.
Меѓу нив посебно се споменува Преподобниот Исаија од Оногошт, кој, според црковното и народното предание, своето духовно прибежиште го пронашол токму во острошките карпи.
На просторот на пештерата во која се подвизувале раните испосници, во 1665 година е изграден Горниот манастир.
Во Острог во средината на 17 век дошол и Свети Василие, митрополит захумско-херцеговски, чие име подоцна ќе стане нераскинливо поврзано со ова место.
Од средновековно утврдување до едно од најпознатите светилишта
Затоа историјата на Острог всушност има неколку слоеви.
Пред денешниот манастир постоело старо утврдување. Пред Свети Василие во карпите живееле други испосници. А самото име Острог во историските извори се појавува уште во првата половина на 15 век.
Од некогашниот Острог-град денес се останати малку траги, но неговото име ги преживеа вековите.
И токму денес го носат и планината и манастирот што стана еден од најпрепознатливите симболи на овој дел од Балканот.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
