Домашниот пазар на Русија се подели на многу нестабилна „двојна економија“, бидејќи огромните владини трошоци за одржување на инвазијата на Украина предизвикаа длабока стагнација во невоените комерцијални сектори. Првичниот бран на економски раст, поттикнат од трескавото воено производство, во голема мера исчезна, откривајќи сериозни структурни нерамнотежи.
За да се спречи растечкиот буџетски дефицит да излезе од контрола, Кремљ драстично ги зголеми даноците и го прошири домашното задолжување, со што го задушува и парализира граѓанското претприемништво во економијата, анализира Асошиејтед Прес.
Двојна економија
Според Најџел Гулд-Дејвис, виш соработник за Русија и Евроазија во Меѓународниот институт за стратешки студии (IISS) со седиште во Лондон, интензивниот притисок од војната ги зголеми трошоците за капитал, работна сила и суровини. Оваа финансиска нерамнотежа ги насочи парите и работната сила речиси исклучиво во воено-индустрискиот комплекс, додека цивилното производство, малопродажбата и јавните услуги колабираат под товарот на високите каматни стапки и регулаторните оптоварувања.
Иако истовремената војна меѓу САД и Иран ги искачи глобалните цени на суровата нафта над 100 долари за барел за прв пат од 2022 година, обезбедувајќи ѝ на Москва енергетски приход, тие привремени финансиски инјекции не успеаја да се справат со основната макроекономска слабост на Русија.
„За да ја одржи војната, Кремљ ќе биде принуден да мобилизира човечки и материјални ресурси“, предупреди Гулд-Дејвис, истакнувајќи дека економските притисоци ќе ја принудат руската влада систематски да ги укине „последните постсоветски пазарни слободи, слободата на трудот и слободата на движење“.
Буџетска дупка и криза на ликвидност
Реалноста на оваа економска стагнација е потврдена и од внатрешните податоци на руската влада што беа објавени во јавноста.
Во меморандум од рускиот министер за финансии Антон Силуанов, се предупредува дека расходите за одбрана ќе го надминат буџетот за оваа година за најмалку 2 трилиони рубли (28 милијарди долари).
Во буџетот за 2026 година, Москва издвои 16,8 трилиони рубли (238 милијарди долари) за одбрана и безбедност, што е речиси 40 проценти од сите државни расходи.
Давањето приоритет на војската предизвика невидена фискална криза. Иако Кремљ првично предвиде дефицит од 3,8 трилиони рубли (53 милијарди долари) за целата 2026 година, фактичкиот дефицит скокна на 5,9 трилиони рубли (82 милијарди долари) само во првите четири месеци од оваа година.
Тој дефицит претставува приближно 2,5 проценти од вкупниот БДП на Русија и претставува најголема фискална дупка забележана од почетокот на целосната инвазија. За да може државата да функционира, Министерството за финансии побара итно замрзнување на 2,9 трилиони рубли (40 милијарди долари) од планираните расходи во мирно време.
Освен државниот буџет, поширокиот руски корпоративен и финансиски систем покажува сериозни знаци на влошување. Внатрешен извештај на московскиот про-кремљски Центар за макроекономска анализа и краткорочно предвидување (CMACP) откри дека уделот на токсични и нефункционални средства во рускиот банкарски сектор го надминал меѓународно признатиот кризен праг од 10 проценти три последователни месеци.
Банките контролирани од државата во моментов ги прикриваат овие лоши пласмани со присилно реструктуирање на долгот за да се спречи ширењето на паниката. Во исто време, речиси половина од сите руски компании пријавуваат сериозни и систематски доцнења во плаќањата од страна на деловните партнери, што создава растечки синџир на ризици од неплаќање што се заканува да ја замрзне домашната трговија.
Проблеми на бојното поле и украинскиот одговор
Овој внатрешен економски пад директно влијае на моралот на населението. Соочен со оперативен ќорсокак на украинското бојно поле и широко распространет воен замор кај цивилите, рускиот претседател Владимир Путин очајно се обидува да го промени домашниот наратив.
Кремљ значително ги засили нападите со ракети и беспилотни летала со долг дострел врз Киев, надевајќи се дека спектакуларното воздушно бомбардирање вештачки ќе го зголеми рејтингот на Путин дома и ќе ја убеди длабоко песимистичната руска јавност дека Москва сè уште има стратешка предност.
Сепак, оваа медиумска кампања сè повеќе е поткопана од сопствените контрастратегии на Украина.
Во текот на изминатата година, вооружените сили на Украина спроведоа успешни локализирани контраофанзиви за повторно освојување на окупираните територии. Поважно е што Киев примени свои „санкции со долг дострел“ - координирани операции со беспилотни летала со длабок удар насочени кон клучна инфраструктура во Русија.
Овие прецизни напади веќе го оневозможија и намалија капацитетот за рафинирање на нафта во Русија за околу 10 проценти, принудувајќи ги енергетските конгломерати да ги затворат активните бунари. Со физичко уништување на рафинериите и фабриките за оружје што ја финансираат и опремуваат војската, единиците за длабок удар на Украина нанесуваат двојна, политичка и економска штета, туркајќи ја веќе неурамнотежената и кревка воена економија на Русија поблиску до системски банкрот.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
