Американскиот претседател Доналд Трамп го очекуваат меѓуизбори, односно нови избори за една третина од Конгресот и Сенатот на средина од мандатот. Според сегашните анкети демократите имаат повеќе шанси на тие избори и можност да добијат повеќе претставници во Претставничкиот дом (Конгресот) но, и Сенатот каде сега мнозинство имаат Републиканците на Трамп.
Според најновите и конечни анкети објавени пред среднорочните избори во САД (кои ќе се одржат во вторник, 3 ноември 2026 година), Демократската партија има значителна предност на национално ниво и е фаворит за преземање на контролата врз Претставничкиот дом (Конгресот), додека борбата за Сенатот е крајно неизвесна.
Аналитичари како Хари Ентен (CNN) и платформата PollCheck предвидуваат дека демократите лесно ќе го надминат мнозинството од 218 места и ќе освојат помеѓу 231 и 237 места, додека се предвидува дека републиканците ќе освојат околу 198 до 204 места во Конгресот.
Во Сенатот, републиканците моментално го имаат мнозинството (држат 53 места наспроти 47 на демократите). На демократите им се потребни 4 нови дополнителни места за да ја преземат контролата, под услов да ги задржат своите сегашни места.
Доколку Демократите успеат да го остварат потребното мнозинство и со тоа да ја добијат можност за остварување на својата најава дека ќе бараат отповик, смена (импичмент) на Доналд Трамп од сегашната функција. Дали тоа подразбира нови, предвремени избори за претседател на САД, согласно европските норми? Не.
Постапката за импичмент, ако се случи, е следна.
Според Уставот на Соединетите Американски Држави, самиот импичмент не го отстранува автоматски претседателот од функцијата, туку само покренува формално обвинение.
Процесот вклучува два клучни чекори и, според законот, има следниве последици:
1. Чекор еден: Импичмент во Претставничкиот дом
• Што се случува: Претставничкиот дом гласа за последните членови на импичментот. Ако просто мнозинство од Претставничкиот дом гласа „за“, претседателот е официјално е “импичментиран“, или, во постпка за смена.
• Последица: Претседателот останува на функцијата засега и продолжува да ги извршува сите свои должности. Ова е еквивалентно на отварање истрага во кривична постапка.
2. Чекор два: Судење во Сенатот
Откако Претставничкиот дом ќе гласа за импичмент, процесот се префрла во Сенатот, кој делува како суд.
• Ако Сенатот НЕ го осуди (ослободителна пресуда): Претседателот е ослободен и продолжува да го отслужува својот мандат како и обично. (Ова се случило во сите историски случаи во САД - Ендру Џонсон, Бил Клинтон и Доналд Трамп двапати).
• Доколку Сенатот го осуди а за осуда е потребно двотретинско мнозинство (67 од 100 сенатори) и доколку се постигне ова мнозинство, се случува следново:
Што ако Сенатот го осуди претседателот?
1. Автоматско отстранување од функцијата: Претседателот веднаш се отстранува од функцијата.
2. Преземање на власта: Потпретседателот на Соединетите Американски Држави веднаш положува заклетва и станува нов претседател на земјата до крајот на тековниот мандат (според 25-тиот амандман на Уставот).
3. Можна е и забрана за идна кандидатура (опционално) што во случајот на Трамп,, кој е втор пат претседател нема ефект бидејќи и онака нема право на трет мандат.
По осудата, Сенатот може да одржи дополнително гласање (кое бара само просто мнозинство) за трајно да му забрани на поранешниот претседател да извршува каква било идна федерална функција, вклучително и да се кандидира за претседател.
4. Губење на привилегии: Осуден претседател ја губи својата доживотна пензија, буџетот за функцијата и другите бенефиции што поранешните претседатели вообичаено ги добиваат според Законот за поранешни претседатели. Исто така, кривичното гонење во редовните судови останува можно по отстранувањето, бидејќи импичментот не е кривична казна, туку политичко-правен процес.
Во случај на смена на Доналд Трамп, според американскиот Устав и закони, функцијата би ја преземал потптретсдателот Џеј Ди Венс до новите претседателски избори во 2028 година.
Оттаму, процес против претседател на САД, поради меѓународното значење на државата, е предмет од интерес за целиот свет и јавноста со големо внимание ќе ги следи американските меѓуизбори и настаните кои потоа, можеби, би следеле.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
