СМС-порака со предупредување дека банкарската сметка ќе биде блокирана, телефонски повик од наводен банкарски службеник или линк за итно потврдување на личните податоци – ова се некои од најчестите начини на кои финансиските измамници се обидуваат да дојдат до парите на граѓаните. Народната банка и европските финансиски регулатори предупредуваат дека внимателноста при користењето на дигиталните банкарски услуги е клучна за заштита од измами.
Една порака може да биде доволна за финансиска измама
Со сè поголемото користење на електронското и мобилното банкарство, граѓаните можат да извршуваат плаќања, да префрлаат средства и да управуваат со своите сметки без посета на банкарска филијала.
Но практичноста на дигиталните услуги носи и одредени безбедносни ризици.
Еден од најраспространетите облици на измама е таканаречениот фишинг, при кој измамниците испраќаат лажни електронски пораки или користат интернет-страници што изгледаат како официјални страници на банките.
Кога измамата се спроведува преку СМС-пораки, станува збор за смишинг.
Најчесто, пораката содржи предупредување дека сметката е блокирана, дека е забележана сомнителна трансакција или дека корисникот мора веднаш да ги потврди своите податоци.
Целта е примачот да се исплаши и да постапи без дополнителна проверка.
Банката нема да ви побара ПИН или лозинка преку СМС
Народната банка на Република Северна Македонија во своите едукативни материјали за безбедно користење дигитални финансиски услуги предупредува на опасноста од лажни пораки преку кои се бараат доверливи податоци.
Граѓаните не треба да ги споделуваат лозинките за електронско банкарство, ПИН-кодовите, податоците од платежните картички или еднократните безбедносни кодови со непознати лица.
Особено внимание треба да се посвети на пораките што содржат линк за наводно ажурирање на банкарските податоци.
Измамниците можат да создадат интернет-страници што речиси целосно го имитираат изгледот на вистинската банкарска страница.
Доколку корисникот ги внесе своите податоци на таква страница, тие можат да бидат злоупотребени за неовластен пристап или трансакции.
Како да препознаете сомнителна порака?
Постојат неколку предупредувачки знаци што не треба да се игнорираат:
• Пораката бара итно дејствување и се заканува со блокирање на сметката.
• Содржи непознат или необичен интернет-линк.
• Бара лозинка, ПИН, број на картичка или код за потврда.
• Испраќачот се претставува како банка, но бара податоци преку неофицијален канал.
• Ве убедува да инсталирате апликација или да дозволите далечински пристап до телефонот.
Важно е да се знае дека дури и пораката да го содржи вистинското име или логото на банката, тоа не претставува доказ дека е автентична.
Измамниците можат да го имитираат и телефонскиот број од кој навидум доаѓа повикот.
Што да направите ако добиете ваква порака?
Најважно е да не постапувате избрзано.
Не отворајте сомнителни линкови и не внесувајте доверливи информации.
Доколку пораката тврди дека постои проблем со вашата сметка, проверете ја информацијата директно преку официјалната мобилна апликација или контактирајте ја банката на телефонски број објавен на нејзината официјална интернет-страница.
Не користете телефонски број наведен во сомнителната порака.
Ако веќе сте внеле банкарски податоци на сомнителна страница, веднаш контактирајте ја банката, побарајте заштита или блокирање на компромитираните платежни инструменти и променете ги лозинките преку официјален канал.
Проверете ги последните трансакции и пријавете ја секоја активност што не ја препознавате.
Дали и компаниите се изложени на ризик?
Финансиските измами не се насочени само кон граѓаните.
Компаниите исто така можат да бидат цел на лажни електронски пораки во кои измамниците се претставуваат како деловни партнери, добавувачи или раководни лица.
Особено ризични се пораките со кои се бара промена на банкарската сметка на која треба да се изврши плаќање.
Затоа, пред префрлање поголеми износи или промена на податоците за плаќање, компаниите треба да ја потврдат информацијата преку претходно проверен контакт со деловниот партнер.
Финансиската безбедност започнува со внимателност
Европските финансиски надзорни органи дополнително предупредуваат дека развојот на вештачката интелигенција овозможува сè поубедливи измами, вклучувајќи имитирање гласови и создавање лажни видеообраќања.
Поради тоа, традиционалните знаци како правописни грешки или необичен изглед на пораката веќе не се доволни за препознавање измама.
Најважното правило е едноставно: никогаш не споделувајте лозинки, ПИН-кодови или еднократни кодови за потврда по барање добиено преку СМС, електронска пошта или телефонски повик.
Неколку дополнителни секунди за проверка можат да спречат сериозна финансиска загуба.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
