Само неколку минути пребарување на интернет може да му бидат доволни на измамникот за да дознае како се викате, каде работите, кому му верувате, што купувате или што очекувате во моментот. Така, наместо очигледна лажна порака, жртвата може да добие внимателно персонализирана измама која изгледа како да доаѓа од позната личност или институција.
Фотографија од одмор може да открие дека не сте дома, LinkedIn може да покаже каде работите и кој ви е директор, додека честитка под семејна фотографија може да го открие името на вашето дете. Дури и објава од омилениот ресторан може да покаже каде редовно поминувате одреден ден од неделата. Сите овие информации поединечно можеби не изгледаат опасно, но кога ќе се поврзат, може да станат основа за измама скроена токму за вас.
Измамникот повеќе не мора да погодува
Дигиталниот отпечаток не го сочинуваат само лозинки, броеви на картички и податоци внесени во формулари. Го создаваат и секојдневните објави на социјалните мрежи – фотографии од патувања, родендени, промена на работното место, локации што ги посетуваме и луѓе со кои поминуваме време.
Дополнителни информации може да се најдат и на професионалните платформи, каде што се наведуваат компанијата, работната позиција, колегите, проектите и професионалните интереси. На огласите за продажба, пак, често се оставаат телефонски број, град, предмети што ги поседуваме, па дури и информации дека очекуваме уплата или достава.
Проблемот е што информациите не мора секогаш да ги објавиме самите. Член на семејството може да објави фотографија од заеднички одмор, колега фотографија од работен настан, а пријател јавно да ни честита роденден или нова работа.
Кога измамникот ќе ги спои овие на изглед безопасни детали, повеќе не испраќа случајна порака – тој гради приказна за конкретна жртва.
Пораката може да изгледа како да ја испратил колега
Еден од примерите е порака од лице кое се претставува како колега и ги знае името на компанијата, името на директорот и проектот на кој работите. Пораката може да изгледа професионално и да содржи итно барање да испратите документ, отворите линк или извршите уплата.
Фактот што измамникот располага со точни информации не значи дека пораката е автентична. Податоците можат да бидат собрани од веб-страницата на компанијата, LinkedIn, Instagram, јавни регистри, огласи и коментари.
Сличен принцип може да се користи и за семејни измами. Доколку јавно се достапни името на детето, градот во кој студира и фотографии од патувања, измамникот може да креира порака во која тврди дека детето го изгубило телефонот или итно му се потребни пари.
Еден точен детал е доволен за да стекне доверба
Персонализираната измама е опасна затоа што содржи детали кои жртвата ги препознава. Во моментот кога ќе го види името на својот шеф, позната компанија или информација за неодамнешна куповина, вниманието се префрла од прашањето „Кој ми пишува?“ кон „Како да го решам проблемот?“
Токму тоа е моментот што го чека измамникот. Откако ќе воспостави доверба, следува итно барање – уплата, код од СМС порака, фотографија од документ, инсталирање апликација или отворање линк за наводна потврда на податоците.
Како да се заштитите?
Експертскиот совет е да се намали количината на лични информации кои се јавно достапни. Корисно е да се провери како профилите на социјалните мрежи изгледаат за лице кое не е пријател, како и дали јавно се достапни телефонски број, датум на раѓање, семејни врски и фотографии од деца.
Локацијата од одмор е побезбедно да се објави по враќањето, а фотографиите од документи, авионски билети, пропусници и влезници треба да се избегнуваат бидејќи може да содржат броеви и кодови.
Ако пристигне неочекувана порака со лични детали, идентитетот на испраќачот треба да се провери преку друг канал. Колега треба да се повика на веќе познат број, член на семејството да се контактира директно, а банката преку официјалната апликација или бројот од задната страна на картичката.
Доколку веќе сте отвориле сомнителен линк или сте оставиле податоци, потребно е веднаш да ги промените лозинките, да ја контактирате банката доколку се откриени податоци од картичка, да ги обезбедите профилите и да ја зачувате комуникацијата за евентуална пријава.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
