На 2 ноември 1930 година, во главниот град Адис Абеба се одржа величествена церемонија на крунисување на Тафари Маконен, кој потоа го зеде името Хаиле Селасие I, што на амхарски значи „Моќ на тројството“. Така, тој официјално стана цар на Етиопија, Негуса Негаст ‒ „Крал на кралевите“. Неговата сопруга, Менен Асфав, стана царица по нејзиното крунисување.
Благородно потекло и ран живот
Хаиле Селасие е роден на 23 јули 1892 година во малото гратче Еџерса Горо, во тогашната покраина Харарге. Тој беше потомок на долгогодишната етиопска династија Соломонид, која тврдеше дека потекнува од библискиот крал Соломон и кралицата од Саба. Неговиот татко, Рас Маконен, беше близок роднина на царот Менелик II и генерал кој се истакна во Битката кај Адва во 1896 година, во која Етиопјаните ја победија италијанската војска ‒ еден од ретките триумфи на Африка над европските колонизатори.
Младиот Тафари покажал исклучителна интелигенција, образование и политичка остроумност. На 24-годишна возраст, тој станал гувернер на регионот Сидамо, а подоцна и на Харар. Благодарение на неговите дипломатски вештини и умерен пристап, тој ја добил довербата на царот Менелик II и царицата Зевдиту, кои го назначиле за регент и наследник на престолот во 1916 година.
Патот кон модернизација
Како регент, Тафари спроведе низа реформи со кои се обиде да ја модернизира Етиопија. Тој ги основал првите модерни училишта, испратил млади Етиопјани да студираат во Европа, изградил болници и започнал со воведување модерни закони. Во надворешната политика, тој се залагал Етиопија да биде признаена како рамноправен член на меѓународната заедница и во 1923 година го обезбедил приемот на земјата во Лигата на народите. Сето ова го ставило во центарот на вниманието на светската јавност, па неговото крунисување во 1930 година било логична кулминација на неговиот политички подем.
Крунисувањето во Адис Абеба било спектакл од невидени размери. Траело една недела и привлекло претставници на речиси сите големи светски сили. Етиопија тогаш беше единствената африканска држава што ја задржа својата независност, а Селасие сакаше да покаже дека неговата империја припаѓа меѓу модерните и суверени нации.
Церемонијата ја водеше Етиопската православна црква, а царот и царицата беа крунисани со златни круни украсени со скапоцени камења. Настанот го симболизираше спојувањето на древната африканска традиција и новиот, модерен поглед на светот.
Владеење и предизвици
По неговото крунисување, Хаиле Селасие го донесе првиот етиопски устав во 1931 година, со кој се обиде да ја ограничи моќта на благородништвото и да ги создаде темелите на модерна држава. Сепак, во 1935 година мораше да се соочи со својата најголема криза ‒ инвазијата на фашистичка Италија под Мусолини. По поразот, тој отиде во егзил во Англија, но во 1941 година, со помош на сојузниците, се врати во Адис Абеба и повторно го презеде престолот.
По Втората светска војна, тој стана еден од најпознатите африкански државници. Се залагаше за единство на африканските земји и беше еден од основачите на Организацијата на африканско единство, претходничка на денешната Африканска унија. На меѓународната сцена, тој уживаше репутација на борец за мир и независност, но дома се соочи со критики за неговите бавни реформи и авторитарно владеење.
Неговото долго владеење заврши во 1974 година, кога беше соборен во воен удар што го донесе марксистичкиот режим на власт. Почина на 27 август 1975 година, во домашен притвор во Адис Абеба, под нејасни околности. Официјално беше објавено дека починал од природна смрт, но многу историчари веруваат дека бил задавен по наредба на новата влада.
Наследство и симболика
Дури и по неговата смрт, Хаиле Селасие остана исклучително влијателна фигура. Растафари движењето, кое се разви во Јамајка во 1930-тите, го сметаше за божествено олицетворение и симбол на африканската гордост и ослободување. Ова го направи поранешниот етиопски цар духовна и културна икона далеку надвор од границите на Африка.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
