На овој ден се распадна империјата која одбележа 600 години европска политика. Отоманската империја ја потпиша својата капитулација во Првата светска војна на 30 октомври 1918 година, и со половина од земјата во отворен бунт или под странска окупација, беше јасно дека османлиската држава е на својот крај.
Од светска сила до „болен човек на Босфор“
Отоманската Империја некогаш беше центар на светот. Сите научници, интелектуалци, лекари, уметници и филозофи го поминуваа своето време во тогашен Цариград, каде што можеа да читаат светска и античка литература. Отоманската империја беше најмоќната држава во светот и до 18 век ја диктираше политиката во речиси половина од Европа.
Сепак, технолошкиот и индустрискиот напредок на Западот им овозможи на некои нови земји да го преземат светското водство. Во 18 век, Отоманската Империја продолжи да води војни во Европа, но здружената христијанска армија сè поуспешно ги одбиваше нивните напади. Отоманската Империја почна да се соочува со своите први проблеми кога престана да освојува нови територии.
Нивниот политички систем беше поврзан со доделување земја на војската што се бореше за неа. Кога се намали земјата што требаше да ѝ се даде на војската, османлиското раководство не знаеше како фундаментално да ја реформира државата. Империјата почна да стагнира, додека Западна и Централна Европа се индустријализираа.
Држава-клиент на западните сили
Во текот на 19 век, Отоманската империја стана зависна од западните земји и нивните заеми. Велика Британија и Франција не само што ја експлоатираа економски, туку често ја бранеа. Тие се вклучија во серија војни против Русите за да спречат новата сила од исток да ја проголта старата империја.
Атмосферата од 19 век дополнително не беше погодна за Отоманската империја поради развојот на национализмот. Нејзините потчинети народи почнаа да се борат за својот национален идентитет и да се обидуваат да добијат што е можно поголема автономија, ако не и независност.
Така, огромната империја драстично се намали во текот на 19 век. Онаму каде што општеството го разви својот национализам, се појавија нови земји, како што се Србија, Романија, Грција или Бугарија. Онаму каде што национализмот беше сè уште премногу слаб, Велика Британија, Франција, па дури и новата Италија анектираа територии за да го прошират своето влијание (Египет, Либија, Алжир).
Прва светска војна
Отоманската Империја влезе во Првата светска војна на страната на единствената земја што не ја ограбила во последните сто години, а тоа беше новата Германска империја. Раководството околу султанот исто така не им веруваше на Русија, Велика Британија или Франција, кои постојано го уценуваа.
Сепак, тие не се истакнаа во војната. Не затоа што имаа неефикасна армија или лоша технологија, туку затоа што не можеа да издржат напади од сите страни. Арапскиот бунт организиран од Британците ја направи ситуацијата уште потешка.
Кога беше потпишана капитулацијата, Антантата среќно ги триеше рацете и едвај чекаше да го сподели пленот што беше договорен уште во 1914 година, неколку дена откако Империјата се приклучи на војната. Според Севрскиот договор, Османлиите ќе бидат сведени на мала држава во срцето на Анадолија. Истанбул и околните територии требаше да станат меѓународен протекторат (под водство на Британија), а остатокот од земјата ќе биде поделен меѓу Грците, Ерменците, Италијанците и Французите.
И така требаше да биде. Отоманската империја требаше да исчезне, а малата Турција да стане незначителна земја далеку од Европа. Сепак, во последниот момент, Турците го пронајдоа својот национален херој. Мустафа Кемал ги собра своите доброволци, ги поведе во битка и, на изненадување на сите, ја спаси Турција од сигурна пропаст.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
