Володимир Зеленски пристигна во Брисел во време кога неговиот најголем политички конфликт повеќе не е само со Москва. Тој го нарече американско-рускиот договор за испорака на дизел директен проток на пари во „џебот на Путин“ и ги поздрави европските лидери како „вистински лидери“ - доволно јасно за да се разбере кој, според него, повеќе не припаѓа на тој опис.
Разделбата со Доналд Трамп сега е отворена. Американскиот претседател ги нарече украинските напади врз руските рафинерии „срамни“ и го обвини Киев дека ги зголемува светските цени на нафтата исто како што скапата енергија им се заканува на републиканците на изборите за Конгресот. Секако, мора да ја издвоиме екстремната доза на лицемерие на Трамп затоа што, кога зборуваме за „зголемување на цените на енергијата“, тој го фрли светот во енергетски хаос со својата агресија против Иран, спроведена заедно со Израел.
Кога Зеленски беше прашан дали Трамп го прави него виновник за последиците од војната во Иран и нарушувањата на енергетскиот пазар, тој долго време молчеше, се насмевна и рече:
„Ова е мојот одговор“. Работата е исклучително напната, но со оваа одлука, Зеленски ќе почне да собира симпатии таму каде што никогаш не ги имал, и тоа е точно. Но, насмевката нема да биде доволна. Очекуваме повеќе утре.
Тој, сосема правилно, истакна дека рускиот дизел нема да биде доволен за да ги отстрани последиците од кризата во Ормутскиот теснец, но ќе донесе приход за Москва за да ја продолжи војната. Тој беше дополнително налутен од фактот што Трамп објави енергетско примирје меѓу Русија и Украина, иако, како што тврди, ништо не е договорено со Киев. Во секој случај, по новиот украински напад врз руската рафинерија, таквото примирје практично престана да постои.
Во исто време, Зеленски ги отфрли тврдењата дека Москва сериозно бара политичко решение. Путин, рече тој, во моментов не сака преговори во никаква форма, но со тврдењето дека е подготвен за разговори, само создава „пародија“ на мировниот процес.
Кремљ возвраќа тврдејќи дека токму Украина ја поткопала можноста за продолжување на разговорите со напаѓање на Москва со беспилотни летала за време на изборите минатиот месец.
Зад политичките пораки стои пресметка што Европа не може да ја заобиколи.
Зеленски проценува дека војната следната година ќе чини 155 милијарди евра, а од своите партнери бара уште најмалку 70 милијарди за одбрана, оружје и одржување на државата.
Естонската премиерка Кристен Михал верува дека ЕУ веројатно ќе мора да одобри нов заем.
Во исто време, Украина продолжува да доживува нарушувања во работењето на американскиот систем „Старшилд“, кој е важен за операциите на бојното поле и одбраната од беспилотни летала.
Каја Калас призна што неволно се кажува во Брисел: Европа нема брза замена за таа способност. Патем, извори за „Ројтерс“ изјавија вечерва дека наредбата за затворање на системот „Старшилд“ „дошла директно од Белата куќа“. Со други зборови, конфликтот меѓу Вашингтон и Киев сериозно се претвора во раскол.
Но, тука завршува политичката кореографија, а почнуваат сериозни проблеми - Европа сè уште може да замени голем дел од американските пари (секако, самите Европејци ќе платат за тоа и ќе го почувствуваат на своја кожа), да го зголеми производството на гранати и беспилотни летала и да „ја одржи украинската држава“.
Не може преку ноќ да ги замени американските разузнавачки служби, сателитските предупредувања, „Старшилд“ или клучните ракети за противвоздушна одбрана. „Со Зеленски без Америка“ затоа значи поскапа, воено ранлива и политички многу понестабилна стратегија.
Освен тоа, не постои единствена Европа.
Балтичките и нордиските земји, Полска и дел од Северна Европа ја гледаат руската војна како директна закана за сопствената безбедност. На други места, истата тема се повеќе се забележува преку цените на енергијата, задолжувањето, намалувањето на буџетот и слабеењето на индустријата.
Дури и сега нема договор за заедничкиот европски буџет, додека Германија предупредува дека позициите на членовите се „многу оддалечени“. Јавната солидарност со Украина е многу поширока од подготвеноста на националните каси да го преземат американскиот товар без ограничувања.
Франција и Германија се клучни. Без нив, не постои европска финансиска, индустриска или политичка структура способна да го одржи Киев, тоа им е јасно на сите.
Но, токму тие две земји можат да доживеат најголема политичка трансформација. Макрон јавно бара Украина да ги добие сите средства што ѝ се потребни за одбрана, но тој зборува како претседател на заминување. Марин Ле Пен влегува во изборната 2027 година како фаворит и веќе вели дека Франција повеќе нема пари да ја финансира Украина. Затоа, Париз може да вети цврста поддршка до крајот на мандатот на Макрон, но не може да гарантира дека политиката ќе ги преживее изборите.
Германија во моментов е постабилна, но и политичката основа таму веќе не е стабилна. Владата на Фридрих Мерц останува најголемата европска воена поддршка за Киев, додека AfD се зајакнува токму врз пораката дека милијарди се испраќаат во Украина, додека Германците плаќаат за скапа енергија, социјални намалувања и последиците од слабеењето на индустрискиот модел. AfD сè уште нема лесен пат до федералната власт, но веќе ги одредува темите и ги принудува традиционалните партии да се бранат. Во Саксонија-Анхалт, заедно со BSW, тој веќе протурка симболично барање за прекин на воената помош за Украина.
Јасно е дека не секој подем на Ле Пен или AfD може да се сведе на Украина.
Миграцијата, падот на животниот стандард, недовербата кон институциите и долгорочната економска стагнација се веројатно уште поважни. Но, секој нов пакет помош, особено кога е придружен со домашни заштеди и нови енергетски штрајкови, станува уште еден доказ во обвинението против постојните елити: секогаш има пари за Киев, следат нови жртви за сопствените граѓани.
Засега, Берлин и Париз можат да одговорат дека руската победа би ја чинело Европа многу повеќе на долг рок. Но, ако не ги убедат гласачите во ова, продолжувањето на сегашната политика би можело да ја забрза самата промена на владата што ќе ја укине таа политика.
Затоа, дилемата станува речиси брутално едноставна: на крајот, колку се Макрон и Мерц подготвени да го ризикуваат сопствениот политички опстанок заради Киев - и во кој момент ќе заклучат дека се поважни за себе?
„Со Зеленски без Америка“ е концепт што никој сè уште јавно не го кажува, но тоа е отприлика сè. Ова е сега клучната европска дебата, ако воопшто ја има, бидејќи може да се работи и за автоматизација.
Зеленски, без разлика колку убедливо звучи таа идеја, сега треба трезвено да ја погледне ситуацијата. Превирањата во Америка се тектонско нарушување. И на таков начин што неизбежно ќе го промени начинот на кој сите гледаме на војната во Украина.
Ако се случи некаков вид спојување помеѓу Русија и Америка на Трамп - што сè уште е тешко да се замисли, но геополитиката видела почудни симбиози - тогаш тоа е исклучително лошо сценарио за цела Европа, па дури и за светот.
Секој знае дека долгорочниот американски план е да ја оддалечи Русија од Кина, а Америка може да успее во таа намера ако почне да му ветува на Кремљ фантазија за враќање во Европа или, уште повеќе, враќање со (заедничка) контрола врз неа.
Врз основа на една кавга меѓу Киев и Вашингтон, не би било сериозно веднаш да се зборува за целосен пресврт, но со секоја нова потврда за таа поделба, се приближуваме до моментот кога ќе мора да зборуваме за тоа.
Од почетокот на војната, барем во теорија, имаше различни комбинации за завршување на конфликтот и разни верзии на одговори на прашањата кој би завршил на преговарачката маса и на која страна би седел.
Договор меѓу Русија, САД и Украина - без Европа - не би бил лошо решение.
Покрај тоа, таков исход би ја блокирал раширената милитаризација на Европа и би ја спречил Европа да се стреми кон „самоостварувачки пророштва“.
Алтернативата - договор меѓу Европа, Русија и Украина - би била најдобра бидејќи би го изолирала американското влијание, а тоа беше планот во раните денови (пред инвазијата, но по почетокот на конфликтот во Донбас, всушност уште во времето на Мајдан).
Америка се обиде да го спречи тоа да се случи, а Европа ја пропушти можноста.
Она што го гледаме сега не е варијација на сценариото „А“. Ова е нешто ново, трето сценарио.
Ова е договор меѓу Русија и САД, додека другиот активен учесник во војната дури и не е на масата - Украина е некаде и се подготвува да се придружи на „големиот европски отпор“.
Од трите понудени, ова е најлошото сценарио. Ова е исцрпена Русија која полека губи контакт со сите свои реалности, вклучително и онаа од 2022 година. Не беше Украина како Украина закана, туку Украина како напредна воена база на воен пакт под цврста американска команда.
Можеби Кремљ мисли дека „доволно се промени во меѓувреме“. Во суштина, ништо не се променило, но многу ќе се промени ако Москва, заедно со американскиот империјализам, планира да реконструира дел од својот.
Русија веќе ја спасува Америка од сопствената самонанесена катастрофа во Персискиот Залив. Можеби е соодветно, можеби дури и во рамките на реалполитиката, но во морална, идеолошка и мултиполарна, па дури и долгорочна стратешка смисла - тоа е фатална грешка.
Не би било првпат актерите во војната да бидат „извртени“ до степен што само оние што ги следеле речиси секојдневно можат да знаат што навистина се случува, додека идните истражувачи ќе бидат збунети и обесхрабрени од количината на конфузија.
За нас, сепак, нема ништо збунувачко. Империјализмот се буди штом ќе се сретне со друг и почнува отворено да се гали со него.
Третата гранка, онаа „Со Зеленски без Америка“, е особено апстрактна затоа што Европа не е во прекин со Вашингтон, дури и ако Киев заврши во него.
Нема да биде дури ни ако споменатите Берлин и Париз доживеат длабока трансформација, всушност, само тогаш ќе бидат - да ја употребиме оваа нова терминологија на вештачката интелигенција - „усогласени“.
Во тоа сценарио, Украина ризикува да остане буквално сосема сама.
Од сè до ништо. И потоа што? Промена на владата во Киев и некаков нов став во стилот: „Сите сме усогласени сега, сè до Кина.“ Дали сите тие луѓе требаше да умрат за тоа?
(Vecer.mk VIA)
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
