Руските преговарачи на мировните преговори во Абу Даби тврдеа дека Владимир Путин ја започнал инвазијата на Украина затоа што тогашниот американски претседател Џо Бајден не одговорил на писмото од декември 2021 година во кое ги навел безбедносните барања на Русија, објави американскиот портал „Аксиос“, повикувајќи се на два извори запознаени со содржината на разговорот.
Ова е тврдење кое не одговара на фактите - на 26 јануари 2022 година, еден месец пред почетокот на инвазијата, САД и НАТО ѝ предадоа на Москва официјални писмени одговори на руските нацрт-безбедносни договори. Вашингтон потоа понуди разговори за контрола на оружјето, но го отфрли главното барање на Русија Украина трајно да биде забранета од НАТО и сојузничките сили да се повлечат кон границите од 1997 година.
На ова тврдење на руската делегација во Абу Даби, претставниците на претседателот Доналд Трамп, Џаред Кушнер и Стив Виткоф, одговорија дека светот многу се променил од 2021 година. Притоа, тие побараа од Русија да изготви нов предлог за иден безбедносен договор со Европа, кој овој пат би вклучувал и конкретни руски чекори за намалување на тензиите на континентот.
Американците бараат „симетрични чекори“ од Москва
Со години, Русија бара безбедносен договор во Европа што би го ограничил проширувањето на НАТО и би го намалил неговото воено присуство во Источна Европа. Иако Вашингтон ги отфрли ваквите барања во минатото, администрацијата на Трамп сега очигледно е подготвена да ги отвори прашањата во некоја форма како дел од поширок договор за прекин на војната во Украина, што предизвикува длабоко сомневање кај многу европски влади.
Според еден од изворите на „Аксиос“, Кушнер и Виткоф им предложиле на Русите да изготват нов нацрт што би ги вклучил нивните безбедносни загрижености и барања, но исто така би навел какви „симетрични чекори“ Москва е подготвена да преземе за да ги намали тензиите и да ја увери Европа дека нема да биде нападната во иднина. Тие исто така им рекоа на Русите дека мора да се согласат со учеството на европските претставници во идните мировни разговори ако сакаат сериозно да разговараат за европската безбедност.
„Им кажавме на Русите дека имаат свои желби и стравови, но дека мора да понудат и различни мерки за деескалација и различни предлози ако сакаат Европа да ги прифати тие предлози на добар начин“, рече Кушнер на прес-конференција по завршувањето на преговорите во среда.
Денес кај Путин во Москва, вечерва кај Зеленски во Даблин
Кушнер и Виткоф ќе се сретнат денес во Москва со рускиот претседател Владимир Путин за да го повторат ова барање. Според американскиот функционер, од Путин се бара и да им дозволи на европските претставници да учествуваат во следната рунда мировни преговори меѓу Русија и Украина. Од Москва, Кушнер и Виткоф треба да отпатуваат за Даблин вечерва на средба со украинскиот претседател Володимир Зеленски.
Преговорите одржани вчера и завчера во Абу Даби беа првата директна средба на украински и руски претставници со американско посредништво од февруари оваа година, кога разговорите беа прекинати поради избувнувањето на војната во Иран. Во последните недели, Виткоф и Кушнер се сретнаа одделно со Путин и Зеленски, со што го рестартираа процесот.
Во исто време, Путин се согласи на продолжување на мировните преговори и ослободување на американскиот државјанин Стивен Хабард, кој беше приведен од Русија во 2022 година, додека Кушнер и Виткоф, заедно со првата дама Меланија Трамп и нејзиниот тим, посредуваа во договор за хуманитарен прекин на огнот во окупираниот украински град Олешка.
Напнати разговори и можеби најголема размена на затвореници
Заедно со Виткоф и Кушнер, командантот на Европската команда на американската армија (EUCOM), генерал Алексус Гринкевич, посредуваше меѓу Русите и Украинците во Абу Даби. Двете страни се согласија на размена на затвореници за која Кушнер и главниот преговарач на Украина, Дејвид Арахамија, рекоа дека би можела да биде најголемата од почетокот на војната.
Американските и украинските претставници изјавија дека точниот број на затвореници што ќе бидат ослободени ќе биде потврден за време на денешните средби со Путин и Зеленски. Пред и по преговорите, американските и украинските тимови ја информираа делегацијата од високи дипломати од Германија, Велика Британија, Франција, Италија, Европската Унија и НАТО за сè.
Според извор во просторијата, средбите меѓу Русите и Украинците во вторникот биле напнати, а понекогаш и емотивни, бидејќи двете страни упатиле обвинувања едни против други по девет месеци без директен контакт.
Кушнер и Виткоф се обиделе да ја смират ситуацијата, кажувајќи им на двете делегации дека целта на оваа рунда разговори е да се донесат конкретни предлози што потоа ќе ги разгледаат лидерите на двете земји. Откако секоја страна го презентираше своето гледиште, дискусијата стана поконструктивна.
„Имавме неколку прилично тешки разговори“, рече Кушнер по разговорите. Украинскиот преговарач Арахами рече слично: „Русите дојдоа со строги директиви. Беше многу тешко да се омекнат нивните позиции, но на крајот заврши продуктивно“.
Русите ги навредувале европските лидери, силен отпор во Брисел
Досега, Русија остро се спротивставуваше на вклучувањето на Европејците во мировните преговори со Украина.
Советникот на рускиот претседател Владимир Медински, кој ја предводеше руската делегација, остро ги нападна европските влади на прес-конференцијата по состанокот.
„Што се однесува до раководството на голем број европски земји, тие во суштина учествуваат во колективната измама на украинскиот народ и придонесуваат за масовната смрт на цивили. Затоа, не разбирам што воопшто може да се разговара со нив“, рече Медински.
Сепак, Медински потврди дека Русија сака да постигне поширок безбедносен договор со Европа како дел од договорот за завршување на војната.
„Во Украина, чир едноставно пукна. Целото тело треба да се лекува, обичен фластер нема да помогне тука“, рече тој.
Според извор запознаен со ставовите на Белата куќа, администрацијата на Трамп сака истовремено да преговара за нова европско-руска безбедносна архитектура и мировен договор за Украина, но новиот безбедносен аранжман би почнал да се спроведува дури откако ќе се постигне договор за завршување на војната. Вашингтон се надева дека давањето место на европските претставници на преговарачката маса ќе ги охрабри нивните влади да се согласат на разговори за поширок безбедносен договор пред формалниот крај на војната.
„Зеленски нема да се согласи на договор ако не знае што ќе следи“
„Зеленски нема да се согласи на договор сè додека не знае што следи во однос на безбедносните гаранции, а Путин исто така сака да го знае тоа. Затоа прашањето за безбедноста е толку важно“, објасни изворот за Аксиос, додавајќи дека САД им ставиле до знаење на европските земји дека нема да склучат никаков безбедносен договор со Русија без согласност на Европа и Украина и дека нема да ѝ дадат на Русија право да стави вето на европските безбедносни прашања.
Прашањето за безбедноста ќе биде главна тема на самитот на европските лидери, кој се одржува во Даблин на крајот од неделата, каде што меѓу дипломатите постои голем отпор кон идејата за нов безбедносен договор со Русија. Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, веќе изјави дека Европа ќе разговара за новата безбедносна архитектура дури откако ќе заврши војната во Украина.
(Vecer.mk VIA)
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
