Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, денес пристигна во Пекинг, а на аеродромот го пречека министерката за наука и технологија на Народна Република Кина, Јин Хеџун.
Со тоа, Вучиќ ја започна петдневната официјална посета на Народна Република Кина, на покана на претседателот на Народна Република Кина, Си Џинпинг.
Бидејќи Вучиќ престојува во Кина на покана на претседателот Си, тој ќе биде сместен во државната резиденција, каде што престојувале лидери како рускиот претседател Владимир Путин, поранешниот американски претседател Ричард Никсон и поранешната германска канцеларка Ангела Меркел кога го посетиле Пекинг.
Резиденцијата е еден од најпознатите и најстрого чуваните државни комплекси, кој се користи за сместување на претседатели, кралеви и високи делегации, како и за државни вечери и дипломатски средби, како и за престој на странски претставници за време на посетите на Кина.
Зградата се наоѓа во близина на западниот дел од центарот на Пекинг, веднаш до големи паркови и државни згради и е под контрола на кинеската влада, а претседателот Вучиќ беше почестен што престојуваше таму.
Оваа посета доаѓа во клучен момент, бидејќи претседателот Вучиќ е третиот светски лидер кој ќе се сретне со претседателот на Кина во мај, по претседателот на Руската Федерација Владимир Путин и претседателот на Соединетите Американски Држави Доналд Трамп, што дополнително го нагласува исклучителното значење што Кина го придава на односите со глобалните лидери и стратешки партнери како што е Србија.
Заедно со претседателот Вучиќ, во делегацијата се и неговата сопруга Тамара Вучиќ, како и министри во Владата на Србија, меѓу кои министерот за финансии Синиша Мали, министерот за одбрана Братислав Гашиќ, министерот за трговија Јагода Лазаревиќ и министерката за економија Адријана Месаровиќ.
Министерството за надворешни работи на Кина објави дека претседателот Вучиќ ќе се сретне со претседателот Си и премиерот Ли Џијанг, со кои ќе разговара за билатералните односи и меѓународните и регионалните прашања од заеднички интерес.
За време на посетата ќе бидат потпишани повеќе од 30 договори, како и неколку договори со кинески компании.
Во пресрет на посетата, претседателот Вучиќ изрази уверување дека оваа посета ќе биде најзначајната во неговата политичка кариера и најави дека ќе потпише две заеднички изјави со претседателот Си Џинпинг и уште најмалку 33 договори, наведувајќи дека се договорени инвестиции од една милијарда евра.
„Ќе потпишеме две големи заеднички изјави, претседателот Си и јас. Ќе потпишеме уште најмалку 33 договори и уште договори од кои ќе има не помалку од 30. Една фасцинантна, фантастична посета што ќе значи понатамошен забрзан развој, индустријализација, модернизација на Србија“, рече Вучиќ.
Тој истакна дека посетата ќе биде значајна за понатамошен забрзан развој, индустријализација и модернизација на Србија.
Претседателот Вучиќ претходно најави дека за време на посетата на Кина, ќе зборува на Универзитетот Џингхуа, каде што, како што изјави, зборувале најмоќните светски лидери.
Пред посетата, портпаролот на Министерството за надворешни работи на Кина, Гуо Џиа-кун, изјави дека посетата на претседателот Вучиќ ќе биде можност за консолидирање на челичното пријателство и проширување на меѓусебно корисната соработка меѓу двете земји.
„Кина е подготвена да соработува со Србија за да ја искористи посетата на претседателот Вучиќ како можност за консолидирање на силно пријателство, проширување на меѓусебно корисна соработка, збогатување на меѓучовечките размени, зајакнување на мултилатералната координација и промовирање на градењето на кинеско-српска заедница со заедничка иднина во новата ера, со цел да се постигнат попрактични резултати што би им користеле на народите на двете земји“, рече Гуо.
Тој, исто така, нагласи дека Србија е првата европска земја што, заедно со Кина, изгради заедница со заедничка иднина за новата ера и дека е важен партнер на Кина во Југоисточна Европа.
„Под стратешко водство на лидерите на двете земји, односите меѓу Кина и Србија функционираат на високо ниво во последните години. Двете страни цврсто ги поддржуваат клучните интереси една на друга, со силна меѓусебна политичка доверба, плодна соработка, тесна мултилатерална соработка и чести меѓучовечки размени“, истакна тој.
Според кинескиот амбасадор во Србија, Ли Минг, претстојната посета на претседателот Вучиќ на Кина носи силна желба на народите на Кина и Србија за понатамошно зајакнување на политичката доверба и цврстината на пријателството и ги одразува меѓусебните очекувања двете страни да ја продлабочат прагматичната соработка.
Од септември 2014 година, претседателот Вучиќ и претседателот Си Џинпинг имаа значителен број директни билатерални средби, телефонски разговори и заедничко учество на мултилатерални настани.
Двајцата лидери досега имаа 16 официјални контакти, а оваа посета дополнително ја продлабочува оваа статистика на доверба и соработка.
Претседателот Вучиќ ја посети Кина неколку пати, а во септември минатата година, Вучиќ и Си Џинпинг се сретнаа за време на Воената парада по повод победата во Втората светска војна, која се одржа во Пекинг.
Претходно, во октомври 2023 година во Пекинг, тој учествуваше на Третиот форум за меѓународна соработка на иницијативата „Појас и пат“ и се сретна со претседателот Си Џинпинг.
Стратешкото партнерство на двете земји беше воспоставено во август 2009 година, а во јуни 2016 година, за време на посетата на претседателот Си Џинпинг на Белград, што беше прва посета на кинескиот претседател на Србија по 30 години, беше потпишана Заедничката декларација за воспоставување сеопфатно стратешко партнерство.
Втората посета на Си Џинпинг на Србија за осум години, во мај 2024 година, беше од особено значење за подобрување на односите меѓу двете земји, кога беа потпишани 29 билатерални договори, вклучувајќи ја и Заедничката изјава на двајцата претседатели за продлабочување и подигнување на сеопфатното стратешко партнерство и градење на Заедницата на Србија и Кина со заедничка иднина во новата ера.
Билатералните односи и соработка меѓу двете земји се во постојан пораст, а сеопфатното стратешко партнерство континуирано се потврдува со високо развиен и квалитетен политички дијалог и размена на посети на највисоко и највисоко политичко ниво, според веб-страницата на Министерството за надворешни работи на Србија. Двете земји имаат и интензивна парламентарна соработка.
Народна Република Кина е најважниот надворешно-трговски и финансиски партнер на Србија на азискиот континент со години, а Договорот за слободна трговија, кој стапи во сила на 1 јули 2024 година, дава дополнителен импулс за подобрување на билатералната трговска и инвестициска соработка.
Договорот за слободна трговија меѓу Србија и Кина вклучува околу 20.000 производи, при што околу 60 проценти од артиклите се веднаш достапни за извоз без царина на кинескиот пазар од 1,4 милијарди жители.
Податоците покажуваат дека благодарение на тој договор, извозот на Србија во Кина во 2025 година се зголемил за 9,6 проценти, увозот за 30,9 проценти, додека вкупната надворешно-трговска размена забележала раст од 25,5 проценти.
Денес, кинеските инвеститори се меѓу најголемите извозници од Србија - дури пет кинески компании се меѓу 15-те најголеми српски извозници, а нивниот заеднички извоз во 2025 година достигна 4,9 милијарди евра.
Компании како Zijin Mining, HBIS, двете најголеми компании кои најмногу придонесуваат во српскиот БДП, Linglong, Hisense и Minth станаа важен дел од индустриската и извозната сила на Србија.
Во Србија работат 37 кинески компании, кои досега инвестирале повеќе од 7,7 милијарди евра и вработуваат околу 40.000 работници, а само во последните три години, бројот на вработени во тие компании се зголемил за 45 проценти.
Во периодот од 2012 до 2025 година, трговијата меѓу Србија и Кина се зголемила за 6,7 пати, додека извозот на Србија во Кина се зголемил за 333 пати - од 6,3 милиони долари на рекордни 2,1 милијарди долари. Денес, Кина е втор најголем надворешно-трговски партнер на Србија, четвртиот најважен извозен пазар и прв партнер во однос на увозот на стоки.
Кинеските компании CCCC и CRIC градеа два дела од брзата железница во Србија - од Белград до Стара Пазова и од Нови Сад до Суботица.
Меѓу главните инфраструктурни проекти се изградбата на клучните делници на автопатот „Милош Велики“, мостот Пупин, обиколницата околу Белград, изградбата на новиот блок Б3 и модернизацијата на постојните капацитети во термоцентралата Костолац.
Кинеските компании се занимаваат со подготвителни работи и изградба на инфраструктура за првите метро линии, како и со изградба на комплекс во Сурчин за потребите на Експо 2027 и Националниот стадион.
Надворешно-трговската размена меѓу Србија и Кина изнесуваше 9,36 милијарди долари во 2025 година, а вредноста на извозот беше 2,1 милијарда долари, што претставува 5,6 проценти од вкупниот извоз на Србија во 2025 година.
Во 2025 година, Србија увезе кинески стоки во вредност од 7,2 милијарди долари, што е 15,3 проценти од увозот во таа година.
Во последните години, од двете страни се вложуваат огромни напори за подигнување на економската соработка меѓу двете земји на повисоко ниво, преку реализација на заеднички проекти и привлекување на кинески капитал во Србија.
Според податоците на Агенцијата за деловни регистри, на територијата на Србија се регистрирани 2.003 активни деловни субјекти чии мнозински сопственици се кинески државјани, односно правни лица регистрирани во таа земја.
Кина е втора по големина економија во светот, најголем извозник и сопственик на најголемите девизни резерви во светот, а во 2023 година забележа раст од 5,2 проценти, додека во 2024 и 2025 година растот изнесуваше пет проценти.
- „Утре попладне средба со веројатно најважниот човек во светот“
Претседателот Вучиќ се обрати од Пекинг преку видео порака и најави дека утре попладне по локално време ќе се сретне со, како што рече, веројатно најважниот човек во светот, кинескиот претседател Си Џинпинг.
Вучиќ објави видео порака на Инстаграм профилот „buducnostsrbijeav“ дека пред тоа, утре по седум часот наутро, ќе се сретне со кинескиот премиер Ли Ќанг во Домот на народите.
„Потоа ќе се сретнеме со еден од идеолозите и, секако, најважните луѓе во Кина, г-дин Хунинг. Попладне, верувам, дури 4 и пол часа, со веројатно најважниот човек во светот, претседателот Си Џинпинг. Огромна чест“, рече Вучиќ.
Тој истакна дека кинеските домаќини ѝ приредиле прекрасен прием на српската делегација и изрази благодарност до граѓаните на Србија кои, како што рече, му овозможиле да биде најгордиот претседател во светот.
„Да можам да се борам за нив и да им се заблагодарам на сите оние кои отсекогаш се грижеле за земјата, и на оние кои се против нас и кои се за нас, особено на оние кои беа со Србија во најтешките моменти, ме поддржаа мене и сите нас. И го велам ова затоа што, во моментот кога чувствувам можеби најтешка и најголема обврска пред мене, утре на најдобар начин да ѝ ги претставам на Србија нашите барања, нашите желби и единственото нешто што можам да ви го гарантирам, драги луѓе, е дека ќе се борам“, рече Вучиќ.
Тој истакна дека дури и ако нешто тргне наопаку, тоа ќе биде поради прекумерна желба да ја претстави земјата на најдобар начин.
„Ви благодарам за вашата поддршка, ви благодарам за вашата љубов и ви благодарам што никогаш не се откажавте, што дури и кога паднавме, се кренавме како феникс од пепелта и затоа Србија е непобедлива. Ви благодарам многу и се гледаме утре со важни вести“, рече Вучиќ.
Заедно со видеото, Вучиќ објави на Инстаграм профилот „buducnostsrbijeav“ дека утре е голем ден за Србија.
„Ви благодарам на граѓаните на Србија што ми дадоа можност да ги застапувам нивните интереси на, веројатно, најважното место во светот. Она што им го ветувам на нашите луѓе е дека ќе се борам за нивните интереси и дека буквално ќе дадам сѐ од себе за да ја направам Србија среќна. Ви благодарам на сите за огромната поддршка сите овие години, а особено им благодарам на тивките херои кои ја бранеа и бранеа нашата земја од 15 март минатата година до вчера. Србија победува“, рече Вучиќ во пораката.
- Се надевам дека ќе ги оствариме најважните национални и државни интереси
Претседателот изјави дека важните состаноци во Кина започнуваат вечерва, а дека понеделник е најважниот дел од посетата, многу важен за земјата.
„Денес одиме на Кинескиот ѕид. Ова ми е деветти пат во Кина и ова ми е прв пат да одам таму, но тоа е и желба на домаќините. Ќе видиме како ќе завршиме утре, и се надевам дека тоа ќе биде од најголемо значење за нашата земја и дека ќе успееме да ги оствариме најважните национални и државни интереси преку разговори со претседателот Си“, изјави Вучиќ пред новинарите на почетокот од неговата посета на Пекинг.
Тој им се заблагодари на домаќините за вниманието и почитта што кинеските домаќини ја покажаа кон претседателот на она што го нарече мала земја и посочи на знамињата на Србија што беа поставени низ целиот град, заедно со знамињата на Кина и Пакистан, чиј премиер е исто така во посета на Кина.
Кога од Танјуг беше прашан како ги коментира написите на странските медиуми дека е блиску до „црвената линија“ со ЕУ поради односите со Кина и Русија, Вучиќ рече дека со години слушал наративи што ќе ги „изгребе“, но дека Србија има свои интереси и се занимава со својата земја.
„За кратко време ќе имам многу важни средби со претставници на ЕУ. Прво, ми беше забрането да барам разговори и дијалог со Руската Федерација, речиси ми забранија разговори со луѓе од нашата земја иако тоа го барав од самиот почеток, ми забранија со Кина. Најдобро е тие да направат список на желби и со кого можам, а со кого не. Па што ќе прави претседателот, владата, кој било, нека некој управува со е-поштата или факсот од некој центар на моќ“, рече Вучиќ.
Тој нагласи дека Србија е суверена и независна земја и ќе продолжи да дејствува во согласност со своите интереси.
Кога беше прашан за предлогот на германскиот канцелар Фридрих Мерц за пристапување на Украина во ЕУ, тој рече дека е важно што Мерц излезе со нешто различно, но дека не е задоволен од содржината на предлогот за Србија, и дека предлогот е многу подобар за Украина.
„Но, подобро е да ги отвориме картите и да разговараме објективно, сериозно и искрено, отколку да слушаме бајки за она што е нереално. Во таа смисла, тоа е добра вест, но во однос на суштината, постојат работи во кои може да се постигне напредок без ЕУ да изгуби“, рече тој.
- Добредојдето што ни беше упатено покажа колку се силни односите меѓу Србија и Кина
По посетата на Пекинг, претседателот изјави дека добредојдето што ѝ беше упатено на српската делегација, со срдечност, топлина и искрена благодарност, уште еднаш покажа колку се силни, пријателски и градени врз меѓусебна доверба односите меѓу Србија и Кина.
„Слетав во Пекинг со чувство на голема одговорност и длабоко почитување кон моментот во кој ја претставувам Србија на, без сомнение, најважната посета во мојата политичка кариера. Пречекот што ѝ беше упатен на нашата делегација, со срдечност, топлина и искрена благодарност, уште еднаш покажа колку се силни, пријателски и градени врз меѓусебна доверба односите меѓу Србија и Кина“, напиша Вучиќ утрово на Инстаграм профилот „buducnostsrbijeav“.
Вучиќ истакна дека „во моменти како овој, уште посилно ја чувствувате тежината на обврската што ја носите кон вашата земја и народ“.
„Сите години борба, работа и тешки одлуки добиваат дополнително значење кога ќе видите колку е почитувана и почитувана Србија денес меѓу најголемите земји во светот“, напиша тој.
Тој најави дека ќе има можност да разговара со претседателот на Кина, Си Џинпинг, како што изјави, искрен и голем пријател на Србија, лидер кој со својот став кон нашата земја покажа почит што ќе можеме да ја цениме и да ја паметиме.
„Токму благодарение на таквото пријателство и меѓусебна доверба, Србија и Кина денес градат односи кои се меѓу најсилните во современиот свет. Пред нас се важни дискусии за иднината, нови инвестиции, инфраструктурни проекти и понатамошно зајакнување на соработката во области од клучно значење за напредокот на нашата земја и подобар живот за граѓаните“, рече Вучиќ.
Според неговите зборови, пријателството на народите се покажало дури и во најтешките времиња, а денес заедно градиме односи кои носат стабилност, резултати и долгорочна безбедност.
- Разговорот со Си најголема чест, се подготвував
Вучиќ изјави дека разговорот со кинескиот претседател Си Џинпинг беше најголема чест, како и дека се подготвува за разговори со него и други кинески претставници бидејќи, како што истакна, многу е важно да се пренесат најважните пораки во краток временски период.
Одговарајќи на прашањето на новинар во Пекинг дали Србија и Кина сè уште летаат заедно, бидејќи во 2019 година за време на неговата посета на таа земја рече „дека птиците од исто перје летаат заедно“, и дали ќе употреби друг цитат за време на следната средба со кинескиот претседател, Вучиќ рече дека подготвил неколку поговорки, но дека не е сигурен дека ќе може да ги запомни сите.
„Подготвив повеќе поговорки, не знам дали ќе можам да ги запомнам сите. Научив еден дел, не можам да кажам напамет, но речиси напамет - подготвив толку многу. Ќе се подготвувам цела ноќ, ќе се подготвувам утре за време на паузата по средбата со премиерот Џијанг и со г-динот Хунинг, затоа, еден од величествените седуммина од кои сум восхитен, од чие знаење сум восхитен, од кого учам многу секој пат, и му сум особено благодарен што ќе имам можност да разговарам со него утре“, нагласи тој.
Претседателот на Србија истакна дека за него е голема чест што за време на неговата деветта посета на Кина ќе разговара со претседателот на Кина, Си Џинпинг.
„Секако, најголема чест - разговорите со претседателот Си. Се подготвувам за тоа. Вечерва ќе имаме и состанок на сите наши тимови. Очекувам многу и сега треба да се концентрирате, да ги кажете сите најважни работи во краток временски период, но ќе ви издвојам една поговорка, а тоа е: „Ако брзате некаде, тогаш трчајте сами, но ако одите далеку и сакате да стигнете далеку, тогаш одете заедно“. Кинезите се мудар народ, народ на древни изреки и мудрости, и од нив може многу да се научи“, рече Вучиќ.
- Обиколка на Кинескиот ѕид
Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, заедно со делегацијата на Србија, денес го посети Кинескиот ѕид во Пекинг, а беа пречекани од Сја Линмао, член на Постојаниот комитет на Пекиншкиот партиски комитет на КПК и заменик-градоначалник на Пекинг, Џанг Пенг, заменик-претседателот на округот Јанкинг, Ли Дан, директор на администрацијата на округот Јанкинг за Кинескиот ѕид и Жао Џицун, директор на Канцеларијата за меѓународна соработка на администрацијата.
За време на обиколката на Кинескиот ѕид, тој им рече на кинеските новинари дека бил многу нервозен пред средбата со кинескиот претседател Си Џинпинг.
„Ова е веројатно рутинска посета за нашите домаќини, ние сме од мала земја, најголема на Западен Балкан, и тоа е од најголемо значење за нас, и се надевам дека ќе потпишеме повеќе од 30 договори и спогодби и ќе ги прошириме полињата на нашата соработка и ќе го замолиме нашиот голем пријател, претседателот Си Џинпинг, да ни помогне за да имаме најдобри можни резултати во областа на роботиката. Мора да бидеме во чекор со најдобрите земји во светот, со помош на Кина можеме да го направиме тоа“, рече Вучиќ.
На прашањето што би рекол, тој рече дека сака да нагласи дека го цениме нашето железно пријателство, дека го сакаме кинескиот народ и дека сакаме да видиме повеќе туристи, инвестиции од Кина.
„Благодарам на Кина што е со нас во тешки времиња. Челичното пријателство не е само фраза, ние го докажавме тоа со конкретни примери. Дојдете во Србија, посетете ја и ние ќе се потрудиме да испратиме што е можно повеќе луѓе во Кина за да научат многу од вас“, рече претседателот на Србија.
Тој исто така рече дека се чувствува посебно затоа што нашите млади луѓе настапија прекрасно.
„Тие покажаа традиционален круг и песни на ова неверојатно место. Му кажав на кинескиот амбасадор Ли Минг дека луѓето што го изградија овој ѕид се непобедливи. Тоа зборува за нивната волја, доследност, желба да ја бранат земјата и суверенитетот, но исто така го претставува трудот и посветеноста на кинескиот народ, кого многу го почитувам. Среќен сум што сум тука за прв пат. Мораме да имаме повеќе подготовки за средбата со претседателот Си, кој е вистински пријател на Србија. Малку сум загрижен и се надевам дека ќе помине добро“, рече Вучиќ.
Тој истакна дека е среќен што има можност да го види и обиколи Кинескиот ѕид и дека е неверојатно да се види што луѓето изградиле пред повеќе од 2.000 години.
- Српската армија ќе биде уште посилна, тоа не би било можно без опрема од Кина
Претседателот на Србија денес изјави дека Српската армија е силна и ќе биде уште посилна и дека тоа не би било можно без опремата што доаѓа од Кина.
„На крајот на краиштата, погледнете едно нешто: за време на краткиот конфликт меѓу Индија и Пакистан, за време на некои други конфликти тука во регионот и малку пошироко, јасно можеше да се види речиси апсолутната доминација на кинеското оружје и алатки. И тие беа многу внимателни да не понижат некој друг, бидејќи се грижат да покажат почит кон оние од другата страна“, објасни Вучиќ пред новинарите по обиколката на Кинескиот ѕид.
Тој исто така објасни дека кога пред неколку години предложил набавка на кинеско оружје на Колегиумот на началникот на Генералштабот, никој не бил за тоа, но сега сите се за кинеска опрема бидејќи Кина напредувала со неверојатна брзина.
„Го знаете Тиосав Јанковиќ, тој е заменик-началник на Генералштабот, и тој е наш легендарен генерал од времето на агресијата на НАТО. Учествуваше во соборувањето на авионите на НАТО во таа, би рекол, нееднаква и натчовечка борба. Пред околу 6-7 години, ги прашав нашите луѓе на Колегиумот на началниците на Генералштабот чија опрема е најдобра, итн. Тие: „Па, навикнати сме на руска“, само еден или двајца рекоа дека ни треба западна или комбинација. Јас сум за прв пат, никој не беше за кинеска опрема. Сега, ако го прашате генералот Јанковиќ, тој ќе ви каже: „Ние се променивме, но и Кина постигна напредок“, рече Вучиќ како одговор на прашањето за купување воена опрема од Кина. шпекулираше дека Србија ќе купи од таа држава систем сличен на системот С-400 откако ќе го заобиколи Кинескиот ѕид.
Тој рече дека Кина има „една чудотворна алатка за која немаме пари во моментов“, но дека ќе се обиде да најде решение со министерот за финансии Синиша Мали.
„Постои чудотворна алатка за која во моментов немаме пари, но го доведов Синиша, притисокот ќе продолжи, па ќе видиме, не зборувајте понатаму“, рече претседателот на Србија.
На прашањето дали очекува паника во земјите што се соседи на Србија, тој рече дека Србија не прави ништо против нив, ниту пак склучила воени сојузи, туку дека е пријателска кон сите и нема да нападне никого.
„Ние не правиме ништо против нив, не склучивме никакви воени сојузи, ние сме пријатели со сите, не сакаме да напаѓаме никого, сè што правиме, правиме само за да ја направиме нашата земја слободна, независна и да можеме да бидеме свои на свој начин, ништо повеќе“, рече претседателот на Србија.
Кинеските аналитичари проценија дека посетата на српскиот претседател Александар Вучиќ на Кина, која започна денес, не е само за понатамошно зајакнување на билатералните односи, туку и за да ѝ се обезбеди на Србија повеќе простор за водење „избалансирана дипломатија“ меѓу големите сили, пишува денес кинеската новинска агенција Синхуа.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
