Русија подготвува нови напади со беспилотни летала во Европа, овојпат насочени кон земјите од Медитеранот, според пишувањата на шпанскиот весник „Ел Мундо“. Во извештајот се наведува дека американските разузнавачки служби собрале информации за плановите на Кремљ за ескалација на конфликтот и ги споделиле со неколку европски влади.
Според овие разузнавачки податоци, Русија би можела да лансира беспилотни летала од типот „Гербера“ од бродови. „Ќе користат беспилотни летала лансирани од море, скриени во транспортни контејнери – нешто што воопшто не е тешко да се изведе“, објаснил анонимен извор близок до литванското Министерство за одбрана. Извештајот со детали за заканата бил изготвен по посетата на директорот на ЦИА на Москва и потоа споделен со европските министерства за надворешни работи, пренесува „Ел Мундо“.
Тестирање на реакцијата на Западот
Москва подолго време подготвува оправдување за ваква ескалација. Таа постојано нагласува дека снабдувањето на Украина со оружје, разузнавачки податоци и воени советници ги претвора западните земји во учесници во војната и во легитимни цели.
Иако Русија досега избегнуваше отворен воен конфликт и дејствија што би можеле да предизвикаат координиран одговор од НАТО, таа истовремено започна сè поинтензивна кампања на саботажи во земјите што ја поддржуваат Украина. Забележани се и изолирани инциденти кои изгледаат како да имаат за цел да ги тестираат границите и реакциите на Западот.
Првата таква ескалација се случи пред една година, кога 19 неоружини беспилотни летала навлегоа во полскиот воздушен простор. Клучен настан беше и неодамнешниот инцидент со вооружени беспилотни летала на аеродромот во Лајпциг – кој германските власти му го припишуваат на руското разузнавање.
За какви беспилотни летала станува збор?
Литванските власти се запознаени со типот на беспилотно летало што Русија би можела да го употреби против Шпанија, Франција или Италија. Станува збор за моделот „Гербера“, летало долго околу два метра, со распон на крилјата од 2,5 метри. Тежи до 18 килограми и достигнува брзина од околу 160 километри на час. Неговиот максимален наведен досег изнесува 600 километри, иако тоа зависи од тежината на експлозивот и од надворешните фактори, како што е ветерот. Трговски брод може да носи повеќе такви летала, а тие се лансираат од катапулт многу полесно отколку поголемите модели „Шахед“ или „Геран“.
Од оддалеченост од 200 или 300 километри од брегот, летот би траел меѓу еден час и петнаесет минути и два часа. Малиот товар е недоволен за уништување на голем објект, но може да предизвика пожар, да оштети опрема на отворено или да доведе до привремено затворање на пристаниште или аеродром. Планираното влијание би можело да биде повеќе политичко и економско отколку материјално.
Предупредување по посетата на шефот на ЦИА на Москва
Литванија и други земји ја поседуваат оваа информација уште од патувањето на директорот на ЦИА, Џон Ретклиф, во Москва на 25 август. Ретклиф пристигна со американски воен авион кој претходно имаше застанување во Рига.
Нема јавно достапни информации за средби во Летонија, иако дипломатски извори од една балтичка земја потврдуваат дека биле свесни за патувањето и подоцна биле информирани за неговата содржина. „Волстрит џурнал“ и „Политико“ известуваат дека, за време на престојот во Москва, Ретклиф ја предупредил Русија да не презема никаков напад или провокација насочени кон НАТО. Според извори запознаени со предупредувањето, владите на Шпанија, Франција и Италија исто така биле известени дека Русија подготвува можна операција со беспилотни летала.
Тоа предупредување се совпаѓа со реакцијата на Емануел Макрон, кој на 16 септември го свика Советот за одбрана, а два дена подоцна во Елисејската палата ги собра лидерите на сите партии и кандидатите за претседателските избори во 2027 година. Неколку аналитичари за одбрана потврдија дека знаеле за постоењето на извештајот на ЦИА. Тие истакнуваат дека извештајот е многу прецизен и дека француските власти му придале голема веродостојност.
Зошто Шпанија, Франција и Италија?
Сите три земји очекуваат избори во 2027 година, а во нив делуваат радикални сили кои би можеле да го искористат стравот и заморот од војната во Украина. Особено во Франција и Италија постојат политички струи блиски до интересите на Кремљ. Францускиот политичар од левицата, Жан-Лик Меланшон, вчера го припиша зајакнувањето на руската закана во Европа на „нападите со долг дострел“ на Украина врз руска територија.
Кир Џајлс, британски аналитичар специјализиран за руската воена стратегија, предупредува дека оддалеченоста на Шпанија од руската граница не гарантира безбедност. „Целите нема нужно да бидат земјите на првата линија на фронтот. Целта ќе биде онаму каде што е најслабата точка на Европа“, тврди Џајлс. Тој како можни ранливи точки ги наведува „земјите како Обединетото Кралство или Шпанија, кои не инвестирале во интегрирани системи за противвоздушна и противракетна одбрана соодветни за руската закана“.
Разурнувањето не мора да биде огромно
Главната цел на нападот со „Геран“, лансиран од трговски брод, не би морала да биде масовно уништување. Со експлозивно полнење од четири до пет килограми, ова летало е покорисно за онеспособување на аеродром, предизвикување пожар или за демонстрирање дека Русија може да досегне до европската заднина.
„Русија ги разгледува местата каде што акцијата би имала најголемо влијание поради недоволна отпорност, слаба заштита на цивилите и политичка ранливост“, вели Џајлс. Тој објаснува дека изборот на целта зависи од променлива равенка, при што Москва пресметува каде може да постигне најголем резултат со најмал ризик и најмалку ресурси.
Лансирањето од море веќе е тестирано
Идејата за лансирање од море не е нова. Украинскиот медиум Defense Express уште пред една година укажа на можноста за операции од море насочени против НАТО. Беше опишано сценарио во кое дронови од типот „Гербера“ се транспортираат со танкери од т.н. „флота во сенка“ и се лансираат преку катапулти од меѓународни води.
Русија веќе има спроведено вежби за вакви операции. Компанијата „ZALA“, производител на дронови поврзан со групацијата „Калашњиков“, вршела лансирања од пловни објекти во движење уште во 2020 година. Во октомври 2024 година, овие експерименти беа повторени со користење на поморска платформа која речиси мирувала.
Веќе се случија инциденти во регионот на Балтикот. Во февруари оваа година, шведската морнарица детектираше дрон што полета од рускиот брод за разузнавање „Жигулевск“ во теснецот Ересунд. Шведска го попречи сигналот на леталото и го класифицираше инцидентот како повреда на својот воздушен простор. На 14 септември, руски воен брод испука две сигнални ракети кон дански воен хеликоптер кој вршеше надзор во меѓународните води на Балтикот.
Руските воени кругови веќе го посочуваат јужното крило на Медитеранот како потенцијален правец за закани кон Франција. На 19 септември – ден по средбата на Макрон – влијателниот канал на „Телеграм“, Rybar, објави мапа на Медитеранот со наслов „Руски лек за француската ароганција“. Во придружниот текст се зборува за испорака на дронови „Геран-5“ во Алжир, при што се напоменува дека тие би можеле да досегнат до воени бази, нуклеарни централи и петрохемиски комплекси во јужна Франција.
Руски одговор на украинските успеси
„Русите сакаат да создадат впечаток за сопствена ’пајакова мрежа‘“, објаснува литванскиот извор, алудирајќи на украинската операција во која дронови скриени во контејнери на камиони уништија руски авиони на аеродроми. Разузнавачките извори во балтичките земји ја поврзуваат зголемената руска агресивност со штетата што украинските напади ѝ ја нанесуваат на рускиот енергетски сектор. Интензивирањето на саботажите има за цел да ја намали поддршката за Украина, да предизвика поделби во рамките на НАТО и да го вознемири европското население.
И Полска располага со слични информации. Премиерот Доналд Туск предупреди на можни руски напади со дронови или ракети врз земјите што ѝ помагаат на Украина. Тој истакна дека државите веќе покажале способност да ги спречат таквите операции. Литванскиот министер за надворешни работи Кестутис Будрис вели: „Русија нема да се крие. Ние едноставно мораме да ги избегнеме последиците“.
Распонот на крилјата на „Гербера“ е малку поголем од внатрешната ширина на контејнерот, што му овозможува на дронот да се транспортира со расклопени крилја и да се подготви за лет на самата платформа. Моделот „Гербера-2“, неодамна пронајден во близина на полскиот брег, носеше боева глава со околу четири килограми експлозив.
Сепак, тој дрон не беше лансиран од море, туку веројатно пристигна од руската ексклава Калининград, преку Литванија. Методот на лансирање од море не е исклучиво руски – го користи и Украина – па некои аналитичари сметаат дека ова би можело да биде одговорот на Русија. Според информациите објавени од „Блумберг“, лице блиско до Кремљ ја потврдило намерата на Москва да ја казни Европа поради поддршката за Киев.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
