Две различни теми, десет предложени дизајни: нови евро-банкноти се на пат, иако, се разбира, не без критики – на крајот на краиштата, зошто да се избере овој мотив наместо оној?
„Дојче веле“ (DW) забележува дека кога се создаваа првичните евро-банкноти, намерата беше да се прикажат архитектонски стилови кои опфаќаат период од антиката до модерната ера; сепак, во реалноста, ниту една од зградите прикажани на банкнотите всушност не постои. Европа се гордее со огромен број познати градби од сите тие периодите, а изборот на една пред друга неизбежно ќе предизвикаше незадоволство во некоја друга земја.
Еден предлог за новите евро-банкноти оди во сосема поинаква насока: прикажување на познати Европејци.
На банкнотата од пет евра е претставена пејачката Марија Калас, на онаа од десет евра е композиторот Лудвиг ван Бетовен, а физичарката Марија Кири се појавува на банкнотата од дваесет евра.
Писателот Мигел де Сервантес е предвиден за банкнотата од 50 евра, а ренесансниот уметник Леонардо да Винчи за онаа од 100 евра, иако тешко кој би ја препознал писателката и мировна активистка Берта фон Сутнер на банкнотата од 200 евра.
Како се пристапува кон изборот на само шестмина Европејци?
Тоа, всушност, е огромен проблем: како и зошто беа избрани токму овие шестмина Европејци?
Сите тие секако се заслужни, но зошто Бетовен, а не Моцарт? Зошто Сервантес, а не Гете или Балзак? Каде се Коперник или Галилео? Дали Марија Калас е поважна од Аристотел – под претпоставка дека се бара некој од Грција?
Вториот сет предлози за мотивите вклучува птици. На банкнотата од 5 евра е прикажан карпест лазач; на онаа од 10 евра – водомар; а на банкнотата од 20 евра – пчеларка.
Единствената птица што повеќе Европејци би можеле да ја препознаат на прв поглед се појавува на банкнотата од 50 евра – белиот штрк – но потоа следуваат птици познати само за сериозните ентузијасти: на банкнотата од 100 евра е прикажана сабјарка (вид на птица од семејството на сабјоклуните), а на банкнотата со најголема вредност, онаа од 200 евра, е прикажан атлантскиот морски папагал.
Проблемот овде не е само во тоа што денешното, сè поурбано население на Европската Унија не е запознаено со овие птици, туку и во тоа што речиси ниту една од нив не е навистина „европска“. Доколку тоа беше критериумот, би можело да се очекува да се видат, на пример, белоглавиот мршојадец или големиот тетреб – за да наброиме само неколку птици што се многу потипични за Стариот континент.
Што има на задната страна?
На задната страна од серијата со птици повторно се прикажани згради, но овој пат тоа се институции на Европската Унија, како што се Европскиот парламент, Европската комисија, Европската централна банка, Судот на правдата на Европската Унија, Европскиот совет заедно со Советот на Европската Унија и Европскиот ревизорски суд.
Без оглед на тоа што граѓаните на Европа мислат за објектите на Унијата, уште поголема креативна слобода е искористена за позадинските мотиви на банкнотите: улични изведувачи за банкнотата од 5 евра, хор за банкнотата од 10 евра, училиште или универзитет за банкнотата од 20 евра, библиотека за банкнотата од 50 евра, музеј за банкнотата од 100 евра и јавен плоштад за банкнотата од 200 евра.
Во поглед на стилот, приказите варираат од фотореализам до цртежи што потсетуваат на дела од талентиран наставник по ликовно образование во основно училиште. Како и да е, ова е изборот направен од жири составено од 21 член, но процесот на одлучување сè уште трае.
Европската централна банка (ЕЦБ) исто така сакаше да ги слушне мислењата на граѓаните на Европската Унија, а анкетата на веб-страницата на ЕЦБ беше отворена до вчера.
Се очекува конечниот дизајн на новите банкноти да биде утврден до крајот на годината, а не станува збор само за изгледот: сегашните банкноти на еврото се релативно безбедни и тешки за фалсификување, но сепак можат – и мора – да станат уште побезбедни.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
