Американскиот претседател Доналд Трамп сака да организира трилатерален самит со рускиот лидер Владимир Путин и кинескиот претседател Си Џинпинг, што би можело да доведе до нова поделба на светот на сфери на влијание, пишува „Волстрит џурнал“ (WSJ).
Потенцијалната средба на лидерите на САД, Кина и Русија медиумите ја споредуваат со Конференцијата во Јалта од 1945 година и е наречена „Јалта 2“.
Под насловот „Новиот глобален триумвират на Трамп?“, WSJ посочува дека „додворувањето“ на Трамп кон Путин и Си на „Јалта 2“ би можело да ги „разнесе“ сојузите и дома и во странство.
Во уредничкиот текст на весникот, редакцијата наведува дека Трамп долго време е заинтересиран за постигнување големи договори со Русија и Кина, и дека неговата сегашна политика кон Украина и Европа е дел од поширока стратегија.
VSJ оценува дека неодамнешното олеснување на американските санкции за руската нафта и дизел гориво укажува на желбата на Вашингтон да постигне поамбициозни договори со Москва.
Во него се додава дека ваквите договори би можеле да доведат до „расцеп“ во НАТО, слабеење на позициите на САД во регионот на Пацификот и зголемен кинески притисок врз Тајван.
Уредничкиот одбор оцени дека е тешко да се предвидат потезите на Трамп бидејќи тој дејствува импулсивно, но дека аспирациите кон „Јалта 2“ се забележуваат долго време.
„Тој долго време сакаше големи зделки со Русија и Кина, а ова би можело да биде негова мотивација сега кога го зацврстува својот непријателски став кон Украина и Европа и се обидува да одржи самит „Јалта 2“ со Владимир Путин и Си Џинпинг“, WSJ.
Во текстот се забележува дека аналогијата со состанокот на Јалта во 1945 година не е сосема соодветна.
„Но, триото се обиде да го подели светот, а тоа е опасноста со која Трамп вели дека сега е отворен. Како што напиша пред изборите во 2024 година, ова беше еден од нашите главни стравови кога стануваше збор за неговиот втор мандат“, заклучува WSJ.
ШТО СЕ СЛУЧИЛО НА САМИТОТ НА ЈАЛТА
На 4 февруари 1945 година, највисоките претставници на САД, Советскиот Сојуз и Велика Британија се состанаа во Јалта, на Крим.
Во периодот од 4 до 12 февруари 1945 година, Рузвелт, Сталин и Черчил, како и други воени и цивилни експерти, се состанаа во Јалта за да разговараат и да донесат одлуки за изгледот на повоениот свет.
На конференцијата во Јалта ѝ претходеше Техеранската конференција со истите учесници од 1943 година; завршување на Втората светска војна. Втората светска војна беше обележана со Потсдамската конференција одржана во јули 1945 година - каде што учествуваше новиот претседател Хари Труман наместо починатиот американски претседател Рузвелт, а новиот британски премиер Клемент Атли наместо Черчил.
На конференцијата во Јалта беше постигнат договор за неколку главни точки:
- По победата на сојузниците, Германија ќе биде поделена на окупациски зони кои ќе ги управува една од четирите сојузнички земји: Велика Британија, САД, Советскиот Сојуз и Франција. Беше основана официјалната „Комисија за поделба на Германија“, која имаше намера да ја подели Германија на најмногу шест држави,
- По војната треба да се спроведе воена, економска и политичка демобилизација и денацификација на Германија и да се платат репарации - кои исто така можат да се соберат преку конфискација на приватен имот на Германците и принудна работа,
- Во земјите ослободени од германската окупација треба да се вратат предвоените влади, со исклучок на Бугарија, Романија и Полска - каде што Советскиот Сојуз веќе имаше инсталирано сателитски влади. Во однос на Франција, се признава владата на Слободна Франција,
- СССР треба да добие околу 40% од предвоената територија на Полска, која СССР ја окупираше во Германија во 1939 година - советската агресија врз таа земја спроведена во согласност со пактот Рибентроп-Молотов. Губењето на територијата за Полска ќе биде компензирано со дел од територијата на Германија, претежно населена со Германци. Одлуките на СССР за анексијата на териториите Естонија, Латвија, Литванија и Молдавија не беа доведени во прашање,
- Граѓаните на Југославија и Советскиот Сојуз да се стават под властите на тие земји, без оглед на нивната согласност,
- По завршувањето на војната ќе бидат основани Обединетите нации,
- Советскиот Сојуз ќе започне воени активности против Јапонија во рок од 90 дена по поразот на Германија,
- Сојузниците ќе соработуваат во гонењето на нацистичките воени злосторници,
- Сојузниците ќе работат и ќе настапуваат во ослободените земји во меѓусебна согласност.
Овој договор, исто така, се согласи за поделба на сферите на повоено политичко влијание; по што во принцип следеше досегот на зоната освоена во Европа од Црвената армија - која во тој момент имаше три пати повеќе армии во континентална Европа отколку САД и Велика Британија заедно.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
