Според Американското психолошко здружение, „прокрасти-чистење“ (англиски: „procrasticleaning“) – термин создаден со спојување на зборовите „прокрастинација“ (одложување) и „чистење“ – претставува прашање поврзано со менталното здравје. По дефиниција, тоа е чистење што се врши во стратешки погрешно време, односно тогаш кога би требало да правите нешто друго, како учење или одговарање на е-пошта. Тоа не е дијагноза или попреченост од учебниците, туку широко распространета форма на продуктивно одложување: избегнувате задача што предизвикува анксиозност со избор на друга која се доживува како корисна и смирувачка.
Расчистување наместо нешто омразено
Од една страна е работата, онаа вистинската и важната што е неизвесна и подложна на проценка, а од друга страна е личната способност за организирање и чистење која има кристално јасни етапи, видливи резултати и дава чувство на контрола. Одложувањето, всушност, првенствено се проучува како тешкотија во регулацијата на непријатните емоции, но никогаш не се меша со мрзливост. Психологијата денес го смета одложувањето помалку за прашање на управување со времето, а повеќе за прашање на емоционална регулација. Го одложуваме она што ни предизвикува анксиозност, досада, несигурност или страв од неуспех, барајќи моментално олеснување. А чистењето може да го пружи токму тоа олеснување.
Студијата објавена во списанието Social Psychological and Personality Science, спроведена преку однапред снимени експерименти врз повеќе од три илјади луѓе, откри дека изведувањето или дури и самото набљудување активности на чистење може да ублажи некои од ефектите на стресот. Расчистувањето на просторот дава впечаток на контрола додека сè друго изгледа хаотично. Но, зад оваа по малку смешна стратегија за бегство се крие и општествено прашање. Тоа се однесува на обврската секогаш да бидеме продуктивни. Не можеме да застанеме, а за да избегнеме работа, мораме да работиме.
Го штитиме своето ментално здравје
Одморот се доживува како мрзливост, додека поминувањето два часа во триење фуги на плочките ни дава морално алиби. Одложувањето со чистење така стана совршено одложување за денешното општество водено исклучиво од ефикасноста: не го унапредува она што е важно, но барем нешто произведува.
Уште една работа е и фактот дека домашните работи не се рамномерно распределени. Според некои статистики и истражувања за родовата еднаквост во западните земји, перењето алишта и чистењето го вршат секој ден 65 проценти од жените и 28 проценти од мажите. Затоа, за многу жени одложувањето со чистење не е само бизарно отстапување од нивната главна работа, туку тоа е точка во која платената работа се судира со домашните работи, кои се неплатени и сè уште често се сметаат за природно „женски“.
Општествен проблем
Дури и кога одложуваат некоја „сериозна“ работа, жените на крајот работат на она што општеството секако им го доделило. Модерното, паметно функционирање во вид на работа од дома ја направи оваа граница уште покршлива. Кога кујнската маса ќе стане работна маса, алиштата, садовите и прашината остануваат постојано на видно поле. Домот ја прекинува работата, а работата продира во домот, додека одговорноста за одржување и на едното и на другото и понатаму паѓа примарно врз жените.
Тука се и социјалните мрежи кои ги претворија домашните работи во содржина: видеа со наслови како „Чистете со мене“, опсесивно средени шпајзови, производи подредени и преточени во идентични садови... сето тоа ни зборува за редот и чистотата кои стануваат спектакл и претстава, како и сè друго во денешно време.
Во тој контекст, чинот на одложување на чистењето допира до анксиозноста што произлегува од постојаната потреба за продуктивност, исчезнувањето на границите меѓу работата и приватниот живот, како и до постојаната нееднаквост меѓу мажите и жените во однос на располагањето со сопственото време.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
