Европските улици овој викенд понудија и кадар што лесно се претвора во политичка дијагноза - солзавец на источниот крај на Париз, скршени излози во Франкфурт, водени топови во Торино и полициски палки околу протестните шатори во Лисабон.
Од далечина, сè изгледа како бунт што ги преминува границите. Одблизу, можете да видите нешто помалку организирано, но можеби посериозно - различни движења, без заедничка точка, кои во исто време удираат во истиот ѕид.
Тој ѕид се состои од скапи станови, растечки цени на храната и енергијата, плати што не се вратиле, изгубена куповна моќ, ослабени училишта и јавни услуги и чувството на помладите генерации дека од нив се бара да финансираат систем кој повеќе не им ветува стан, сигурна работа или општествен напредок.
Насилните сцени затоа се дел, но не и целата приказна. Подлабокиот проблем лежи во фактот дека искуството со блокирана иднина полесно се препознава од земја до земја.
Франција влезе во својот трет последователен викенд на масовни демонстрации во саботата. Според Министерството за внатрешни работи, протестирале 320.000 луѓе, вклучувајќи 70.000 во Париз, додека организаторите зборувале за приближно половина милион учесници. Излезноста била помала од 550.000 демонстранти на 17 октомври, но мобилизацијата останала голема. Властите распоредиле дури 70.000 полицајци и жандарми и го преместиле парискиот марш од центарот на градот кон надворешните булевари за да ги заштитат трговските области.
Поголемиот дел од поворките поминале мирно. Судирите избувнале кон крајот на парискиот марш кај Порт де Шарантон, каде што маскирани групи фрлале камења и молотови коктели, по што била отворена истрага за обидот за убиство на полицајци. Солзавец бил употребен и во Лион и Тулуз, додека тензии биле забележани во Марсеј и Гренобл. За време на протестот, а подоцна и за време на „Ноќта на вештерките“, 779 лица биле приведени, но најавената „ноќ на бунт“ не се случила. Насилството било значително послабо отколку на 17 октомври, кога немирите и грабежите зафатиле бројни француски градови.
Меѓутоа, во Германија се случи она од што француските власти се плашеа. Иницијативата „Gen Z regelt“, според организаторите, донесе повеќе од 100.000 луѓе на улиците на триесет градови. Барањата вклучуваа поголеми инвестиции во образованието, здравството и домувањето, спротивставување на намалувањата и враќањето на воената обврска и општо незадоволство од трошоците за живот. Маршевите беа претежно мирни, но по нив избувнаа судири во Франкфурт, Келн, Хамбург и Берлин.
Франкфурт стана главна фокусна точка. Бунтовниците оштетија 17 продавници, ограбија пет од нив и фрлаа камења, шишиња и запаливи направи кон полицијата. Дури и повеќе од сто полицајци беа повредени, а 54 лица на возраст меѓу 13 и 29 години беа уапсени. Сојузниот министер за внатрешни работи Александар Добриндт побара строги казни и ги обвини „левичарските екстремисти“ и „бунтовниците од мигрантската заедница“ за насилството, иако не понуди докази за таква категоризација.
Германскиот јавен радиодифузен сервис ARD повлече важна линија помеѓу демонстрациите и последователните немири. Репортерот на регионалниот HR процени дека ноќното насилство имало малку врска со самиот марш, додека организаторите конкретно се дистанцирале од кршење и грабежи. Дури и министерката за образование Карин Приен, осудувајќи го насилството, призна дека барањата на младите луѓе се легитимни и дека успехот во образованието во Германија сè уште премногу зависи од потеклото и финансиската состојба на родителите.
Слична мобилизација продолжува и на други места. Во Италија, десетици илјади работници и студенти учествуваа во генерален штрајк и протести во повеќе од 40 градови во петокот, барајќи повисоки плати, посилни јавни услуги и пониски трошоци за живот, и критикувајќи го растот на воените трошоци. Во Торино, полицијата употреби воден топ, а во Рим, осум лица беа приведени откако се обидоа да ги пробијат полициските бариери.
Во Лисабон, илјадници протестираа против закон што ќе ги олесни иселувањата и ќе ги укинеше дел од ограничувањата за нови кирии. По маршот, беа поставени повеќе од 50 шатори, кои полицијата ги отстрани рано во неделата со палки и со помош на кучиња. Сличен камп повторно беше отстранет во Порто.
Материјалната основа на тоа незадоволство е мерлива. Храната и безалкохолните пијалоци во Европската Унија се зголемија по цена од околу 34 проценти од август 2021 година, а забавувањето на инфлацијата не ги врати цените на нивните стари нивоа.
Реалните плати во ЕУ се само малку над нивото од 2019 година, додека во Франција и Италија се уште пониски.
Во исто време, 26,3 проценти од младите луѓе на возраст од 18 до 24 години се изложени на ризик од сиромаштија или социјална исклученост, во споредба со 18,8 проценти од оние над 65 години. Во Лисабон, стан со една спална соба обично чини околу 1.500 евра месечно, додека минималната плата во Португалија е 920 евра бруто.
Во исто време, владите влегуваат во фискална стапица.
Јавниот долг на Франција се приближи до 120 проценти од БДП, трошоците за задолжување се зголемуваат, а буџетските намалувања дополнително влијаат на училиштата, здравството и локалните услуги, што предизвика луѓето да излезат на улиците. Уништувањето на продавниците создава нова рунда загуби - француските трговци на мало ја проценуваат штетата и изгубените приходи за време на трите недели немири на повеќе од една милијарда евра - и им овозможува на властите да го претворат општественото прашање во прашање на ред и безбедност.
Политикологот Донатела дела Порта предупредува дека француските протести не ги започнаа сите други движења - мобилизациите во Италија, Белгија, Португалија и други земји започнаа од свои причини.
Француските слики, сепак, дејствуваат како катализатор, обезбедувајќи заеднички јазик и чувство дека незадоволството не е изолирано.
Германската истражувачка Нина Колек ја поврзува ескалацијата со растот на нееднаквоста, кириите и верувањето на младите луѓе дека „без богати родители, тие имаат сè помалку перспективи“.
(Vecer.mk VIA)
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
