Армијата што ги напушта своите позиции во еден од најважните морски премини во светот за да го одбрани сопствениот „привремен главен град“ не врши обично прераспоредување. Таа армија всушност сега јавно признава од што најмногу се плаши.
Повлекувањето на просаудиските сили од областа Баб ал-Мандаб затоа кажува многу повеќе од уште едно поместување на линијата на картата: војната се приближи до самиот центар на редот што Ријад го одржуваше на југот на Јемен со години.
Бојното поле се менуваше напред-назад во последните недели. Во септември, Хутите ги зазедоа Мока, Перим и јеменските приоди кон теснецот со ненадеен пробив, просаудиските сили објавија на почетокот на октомври дека повторно ја „обезбедиле“ областа, а сега ја напуштаат за да го „спасат Аден“.
Секако, моментумот не се мери само со освоени километри. Многу е поважно кој му одредува на противникот каде мора да ги концентрира своите сили, кои позиции мора да ги жртвува и кои повеќе не може да ги брани.
Најавеното повлекување ги вклучува аеродромот Дубаб и позициите по Баб ал-Мандаб.
Дел од силите беа преместени кон ал-Сукја, околу 150 километри западно од Аден, но шестнеделната контраофанзива практично беше завршена. Во исто време, Хутите стигнаа до кампот ал-Караз преку областа Лахџа, приближно 60 километри од Аден, додека на приодите кон градот се креваат вреќи со песок и се копаат нови одбранбени позиции.

Начинот на кој се развива овој притисок е особено важен. Хутите напредуваат не само по должината на брегот од Мока и Дубаб кон Аден, туку и низ висорамнините јужно од Таиз.
Со освојувањето на Ал-Макатира и големи делови од Ал-Мадариба, тие ги загрозија патните правци што ги снабдуваа просаудиските сили на брегот.
Повлекувањето од Баб ал-Мандаб затоа не е резултат само на една изгубена позиција. Крајбрежната кампања стана тешка за одржување откако непријателот доби предност во ридовите зад неа.
Можат ли Хутите да влезат во Аден? Таа можност повеќе не може да се отфрла како воена пропаганда. Градот повторно стана непосредна оперативна цел за прв пат по многу години. Сепак, растојанието од шеесет километри може да биде измамничко.
Помеѓу сегашните позиции на Хутите и Аден се одбранбениот појас Лахџа, важни патни премини, воената база Ал-Анад и области каде што дејствуваат бројни локални јужни сили. Пристигнувањето пред градот, влегувањето во одредени области и трајното освојување на Аден се три сосема различни воени задачи.
Лекцијата од 2015 година е сè уште жива. Потоа силите Хути-Салех продреа сè до Аден и влегоа во градот, но не успеаја да го држат. Локалниот отпор, воздушните напади на Саудиска Арабија и Емиратите и поморските снабдувања на бранителите ги прекинаа нивните долги линии на комуникација.
Денешните Хути се значително поискусни, имаат поцентрализирана команда и неспоредливо посилни ракетни и беспилотни капацитети. Нивните противници повеќе немаат безбедност или кохезија што им ја даде голема надворешна интервенција пред десет години. Но, Хутиите повеќе ја немаат дури ни мрежата на Салех во рамките на старата јеменска армија, што тогаш им отвори многу врати.
Најголемата слабост на владата во Аден останува фактот дека зад неа нема армија. Под заеднички просаудиски покрив се силите на Тарек Салех, Јужните бригади, единиците финансирани од Ријад, остатоците од сепаратистичките мрежи и локалните команданти чии политички цели меѓусебно се исклучуваат.
Некои сакаат обединет Јемен, други враќање на независен Јужен Јемен, а други пред сè сакаат да ја зачуваат сопствената територија, приходи и покровители. Меѓународното признавање ѝ дава на владата дипломатски позиции, но само по себе не создава обединета команда.
Сепак, би било погрешно да се заклучи дека сите овие сили едноставно ќе се распаднат штом Хутите се појават пред Аден.
Јужните движења можат да бидат огорчени кон Ријад и недоверливи кон владата, а во исто време решително да ја отфрлат власта од Сана. Директен напад врз градот би можел привремено да ги обедини токму фракциите што моментално се борат едни против други.
На север, Хутите се вкоренета политичка и социјална сила, на југ, за голем дел од населението, тие би останале армија што доаѓа од друг дел од земјата.

Саудиска Арабија, од друга страна, се соочува со понижувачки вкупен број на сопствени резултати. Интервенцијата започната во 2015 година требаше брзо да ја врати старата влада во Сана. Повеќе од една деценија подоцна, таа влада го брани Аден, додека Хутите ја држат Сана, најголемиот дел од населението, клучните западни пристаништа и сега повторно јеменската страна на Баб ал-Мандаб!
Саудиските воздухопловни сили сè уште можат да извршат тешки напади, а Ријад има на располагање огромни финансиски и разузнавачки ресурси. Но, ниту саудиската ниту американската технолошка супериорност не ги лиши Хутите од нивната способност да напаѓаат воздухопловни и морски пристаништа и енергетска инфраструктура на кралството.
Стратешката иронија за Ријад е особено болна.
Војната околу Иран сериозно го наруши сообраќајот низ Ормутскиот теснец, предизвикувајќи Саудиска Арабија да пренасочи уште повеќе нафта кон Јанбу и Црвеното Море.
Токму тогаш, Хутите зазедоа позиции од кои можат да го загрозат вториот излез од Арапскиот Полуостров.
Тие не треба херметички да го затворат Баб ал-Мандаб или да го контролираат неговиот африкански брег. Доволно е што можат селективно да напаѓаат саудиски танкери и да одржуваат веродостојна закана од нови напади.
Хутите тврдат дека не сакаат да го запрат општиот меѓународен превоз, туку да го продолжат притисокот врз Саудиска Арабија. Ако успеат да ја одржат оваа разлика во пракса, нивната контрола врз пристапот до теснецот станува уште помоќно политичко оружје: тие можат да му нанесат економска штета на Ријад без да предизвикаат автоматско собирање на голема меѓународна коалиција.
Баб ал-Мандаб тогаш не е само освоена територија, туку и адут за преговарање што вреди многу повеќе од пустината и планинската област што моментално ја држат.
Токму таму постои можност за голема победа на Хутите без освојување на Аден. Доколку ги задржат Мока, Перим и се приближат кон теснецот, продолжат да притискаат врз Лахџ и го претворат Аден во изолирано седиште на владата кое зависи од надворешни покровители, Ријад би можел да биде принуден да преговара за крај на војната под значително различни услови. Укинувањето на ограничувањата на пристаништето Ходеида и аеродромот во Сана, прекинот на бомбардирањето, договорот за приходите и платите и признавањето на реалната рамнотежа на моќ би претставувале голема победа за Ансар Алах (официјалното име за силите на Хутите) дури и додека јужното знаме продолжува да се вее над Аден.
Фронталниот напад врз градот можеби воопшто не е најразумниот следен потег. Урбаната битка би била крвава, а патиштата за снабдување по должината на западниот брег би биле откриени со воздушни напади, а заземањето на непријателски град би барало огромни сили.
Многу е поефикасно Аден да се држи под постојана закана, да се принуди непријателот да собира војници таму, да се поттикнуваат политички конфликти во рамките на неговата коалиција и да се чека воениот притисок да се претвори во внатрешен распад.
Сепак, таков развој на настаните не смее да се гледа како безопасна игра на мапата.
Во најновата рунда борби, околу 300.000 луѓе се раселени, а Таиз е речиси отсечен од помош и залихи. Голема победа што би го претворила Аден во урнатини, а жителите на југот во нова маса бегалци, многу брзо би станала Пирова. Хутите можат да тврдат дека се борат против блокадата и надворешната агресија само ако не ја претворат сопствената воена предност во колективно казнување на цивилите.
Најверојатното краткорочно сценарио затоа не е спектакуларен напад врз Аден, туку зајакнување на позицијата долж теснецот, понатамошен притисок преку Лахџ и постепено стеснување на просторот за владата на југ. Побрз пад на градот би станал можен ако просаудиската коалиција се распадне одвнатре, ако локалните команданти почнат да склучуваат одделни договори или ако Ријад одлучи дека повеќе не може истовремено да ја заштити сопствената инфраструктура и да ја одржува скапата јеменска градба.
Затоа, Хутите можат да ја завршат оваа војна со голема победа, но највредната победа не е нужно знамето подигнато во Аден. Саудиската воена цел беше да се врати старата моќ во Сана, целта на Хутите беше да преживеат, да ја отстранат надворешната доминација и да ги принудат противниците да ги препознаат како неопходна сила.
Првата цел денес изгледа подалечна од кога било, а втората е поблиску од кога било во последниве години!
Аден нема да биде изгубен денот кога првите трупи на Хутите ќе влезат во него, туку денот кога неговите покровители ќе заклучат дека договорот со Сана е поевтин за нив отколку да ја бранат.
(Vecer.mk VIA)
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата