Цените на горивата во Европа нагло пораснаа по нападот на САД и Израел врз Иран кон крајот на февруари и достигнаа врв набргу потоа.
Иако цените малку се намалија по прекинот на огнот, и дизелот и бензинот сè уште се значително поскапи отколку пред ескалацијата на конфликтот.
Анализата на порталот „Еуроњуз бизнис“, врз основа на Неделниот билтен за нафта на Европската комисија, ги спореди цените на 23 февруари со оние на 20 април. Во тој период, просечната цена на бензинот „Еуросупер 95“ во ЕУ се зголеми од 1,64 на 1,83 евра за литар, што е зголемување од 12 проценти.
Најголем раст во Белгија, Чешка и Бугарија
Најголем пораст на цените на бензините е забележан во Белгија, Чешка и Бугарија, каде што цените скокнаа за 22 проценти.
Меѓу четирите најголеми економии на ЕУ, Франција забележа најголем скок од 18 проценти, по што следува Германија со 15 проценти. Во Италија (7 проценти) и Шпанија (3 проценти), растот беше поумерен. Цените на бензините во Малта останаа непроменети.
Во Грција, бензинот поскапе за 17 проценти, во Финска и Данска за 14 проценти, во Унгарија за 13 проценти, во Холандија за 11 проценти и во Ирска за 10 проценти. Овие промени се базираат на вредности во евра, така што резултатите во земјите надвор од Еврозоната би можеле да бидат под влијание и на движењата на девизниот курс.
Дизелот стана двојно поскап од бензинот
Цените на дизелот пораснаа уште поостро. Просечната цена на дизел горивото во ЕУ скокна од 1,59 евра на 2,01 евра за литар, што е зголемување од 26 проценти - повеќе од двојно од зголемувањето на цените на бензинот.
Најголем скок е забележан во Бугарија, дури 43 проценти. Следат Франција (36 проценти), Естонија (35 проценти) и Белгија (33 проценти), каде што цената на горивото се зголеми за најмалку една третина. Растот на цената на дизелот, исто така, надмина 30 проценти во Кипар, Хрватска и Латвија.
Меѓу водечките економии, Франција е на второ место во ЕУ со раст од 36 проценти.
За разлика од бензинот, Шпанија забележа раст над просекот од 27 проценти. Во Италија, цената на дизелот се зголеми за 24 проценти, а во Германија за 23 проценти. Цените на дизелот не се променија само во Малта, додека најмал раст е забележан во Унгарија и Романија (и двете по 13 проценти), како и во Полска (15 проценти).
Каде е бензинот најскап, а каде најевтин?
Споредбата на цените пред нападот и по прекинот на огнот покажува каде горивото е моментално најевтино, а каде најскапо во Европа.
Според податоците од 20 април, Холандија има највисока цена на бензинот - 2,28 евра за литар. Следат Данска (2,22 евра), Германија (2,11 евра), Грција (2,03 евра) и Франција (2,02 евра).
Најевтиниот бензин се точи на Малта по цена од 1,34 евра, по што следат Полска (1,41 евра) и Бугарија (1,47 евра). Со цена од 1,52 евра, Шпанија е четврта најприфатлива.
Холандија е исто така на врвот по цените на дизелот, каде што литар чини 2,30 евра. Меѓу првите пет се Финска (2,25 евра), Франција (2,24 евра), Данска (2,22 евра) и Белгија (2,19 евра).
Меѓу најголемите економии, Франција, Германија (2,13 евра) и Италија (2,11 евра) се близу до врвот на листата. Шпанија е единствената голема економија со цени на дизелот под просекот на ЕУ. Малта е исклучок тука со цена од 1,21 евро за литар, додека следната најниска цена е забележана во Полска и изнесува 1,64 евра.
Движења на цените за време на кризата
Неделните податоци од почетокот на годината покажуваат како конфликтот влијаел врз трошоците за гориво.
Цените веќе почнале да растат во неделите пред нападот. Бензинот се зголемил од 1,64 евра за литар на 23 февруари на речиси 1,90 евра до крајот на март, додека дизелот се зголемил од 1,60 на над 2,06 евра во истиот период. И двата вида горива го достигнаа својот врв на почетокот на април, кога цената на дизелот накратко надмина 2,10 евра.
По примирјето, цените почнаа да опаѓаат, но сè уште се далеку над нивоата пред нападот.
Голем дел од цената на горивото во Европа е составена од даноци. Според податоците на Евростат за 2024 година, 67 проценти од новорегистрираните автомобили имале бензински мотор, 17 проценти дизел, додека 14 проценти биле целосно електрични возила.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
