Поранешниопт косовски претседател Хашим Тачи е прогласен за виновен за воени злосторства и осуден на 25 години затвор пред Специјализираните совети на Косово во Хаг. Јакуп Красниќи е исто така осуден на 25 години, Кадри Весели на 18, а Реџеп Селими на 13 години затвор.
Судот ги прогласи сите четворица поранешни водачи на Ослободителната војска на Косово за кривично одговорни за воените злосторства на произволно или нелегално лишување од слобода, суров третман, тортура и незаконско убивање. Тачи, Красниќи и Весели веќе се поединечно потврдени во последниот дел од пресудата.
Во исто време, тие беа ослободени од обвинението за злосторства против човештвото. Пресудата е од прв степен и може да се поднесе жалба.
Што стои во обвинението и пресудата
Обвинението од 10 точки ја товари „четворката“ за прогон врз политичка и етничка основа, затворање, нелегално апсење и притворање, други нехумани дела, суров третман, присилно исчезнување, тортура и убиства во 42 нелегални центри за притвор на ОВК во Косово и Албанија на околу 407 притвореници, од кои најмалку 102 Срби, неалбанци и „нелојални“ Албанци биле убиени, од март 1998 до септември 1999 година.
Како соучесници во злосторничкото здружение, во обвинението се наведени и таканаречените офицери. ОВК: Азем Суља, Љах Брахимај, Фатмир Љимај, Сулејман Сељими, Рустем Мустафа, Шукри Буја, Љатиф Гаши и Сабит Геци.
Специјализираните совети на Косово денес утврдија дека членовите на таканаречената ОВК извршиле кривични дела, воени злосторства, нелегално или произволно апсење и лишување од слобода, како и воено злосторство убиство, во Косово и Метохија.
- Врз основа на сите презентирани докази, Советот заклучи дека помеѓу април 1998 година и 20 јуни 1999 година, припадниците на ОВК произволно лишиле од слобода најмалку 385 лица и ги држеле во бројни затворски објекти под контрола на ОВК во 14 општини во Косово и на одредени локации во 2 области на север од Албанија - рече судијата Чарлс Смит, изрекувајќи ја пресудата за поранешните водачи на таканаречената ОВК на Хашим Тачи, Јакуп Красниќи, Реџеп Селими и Кадри Весељи.
Судскиот совет во Хаг утврди дека настаните врз кои се темелат обвинувањата за воени злосторства против поранешните лидери на таканаречената ОВК по 20 јуни 1999 година, по завршувањето на конфликтот во Косово и Метохија, не можат да се окарактеризираат како воени злосторства.
Судскиот совет заклучи дека најдоцна од крајот на март 1998 година до 20 јуни 1999 година или приближно на тој датум, постоел немеѓународен вооружен конфликт меѓу таканаречената ОВК и СР Југославија, односно српските сили.
- Конфликтот се водел на Косово, но одредбите од меѓународното хуманитарно право што го регулираат тој конфликт се применуваат и на одредени делови од северна Албанија кои биле под контрола на ОВК. Покрај тоа, советот заклучи дека кривичните дела од обвинението биле извршени во контекст на немеѓународен вооружен конфликт или биле поврзани со вооружен конфликт, со што се исполнува претпоставката за поврзаност - рече Смит.
Судот утврди заедничка криминална цел
Судскиот совет заклучи дека четворицата обвинети, заедно со други членови на раководството на ОВК, дејствувале за да постигнат заедничка криминална цел.
Според судот, раководството на ОВК имало две главни цели - независност на Косово и воспоставување политичка и институционална контрола врз иднината на Косово. Советот не утврди дали овие цели сами по себе се нелегални, но заклучи дека дел од стратегијата за нивно постигнување е таргетирање, неутрализирање и отстранување на лица кои се сметале за противници.
Меѓу целите биле членови на други политички и воени сили, особено лица поврзани со Демократскиот сојуз на Косово и Вооружените сили на Република Косово, како и лица кои се сметале за соработници на српските власти и припадници на малцинствата, вклучувајќи ги Србите и Ромите.
Судот утврди дека злосторствата биле сериозни и широко распространети и дека опфаќале 14 општини во Косово и две области на север од Албанија.
Суд: Тачи знаел за злосторствата и лично учествувал во некои од нив
Советот утврдил дека Тачи дал значаен придонес во реализацијата на заедничката криминална цел и дека, како член на Главниот штаб и Политичката администрација на ОВК, бил едно од клучните лица во нејзиното формирање и спроведување.
Според судот, Тачи, заедно со другите обвинети, назначувал лојални луѓе на клучни позиции со цел да обезбеди контрола врз ОВК. Советот, исто така, заклучил дека со своите изјави и комуникации тој толерирал и охрабрувал злосторства против лица кои се сметале за противници.
Судот, исто така, утврди дека Тачи лично учествувал во одредени кривични дела, вклучувајќи го апсењето, притворањето и испрашувањето на 13 лица во Ќирез и Бајица, како и апсењето, притворањето и незаконското убиство на Бехајдин Халаќи. Исто така, беше утврдено дека тој знаел за други апсења и притворања.
Што утврди судот за Весели, Селими и Красниќи
За Кадриј Весели, советот утврди дека тој бил едно од клучните лица во спроведувањето на заедничката криминална цел. Како шеф на разузнавачката структура на ОВК, тој учествувал, според судот, во идентификување и таргетирање на лица кои се сметале за противници.
Судот заклучи дека Весели лично учествувал во одредени кривични дела, вклучувајќи го и случајот на Бехајдин Халаќи, и дека знаел за злосторствата против неговите противници, но не презел чекори за да ги спречи, истражи или казни.
За Реџеп Селими, советот утврди дека тој охрабрувал и на различни начини учествувал во извршувањето на злосторството. Судот изјави дека тој учествувал во апсењето на 13 лица во Ќирез и дека, како член на Главниот штаб на ОВК, добивал извештаи за лица кои се сметале за противници и знаел дека одредени единици на ОВК ги таргетираат.
За Јакуп Красниќи, судот утврди дека тој дал значаен придонес кон заедничка криминална цел и дека со објавување соопштенија за медиумите, политички изјави и наредби, поттикнувал злосторства против лица кои се сметале за противници. Советот, исто така, заклучи дека тој знаел за значителен број нелегални притворања, злоупотреби и убиства, но не презел мерки за нивно спречување или казнување.
96 лица убиени, најмалку 385 нелегално притворени
Судот утврди одговорност за убиството на 96 лица, меѓу кои имало политички противници и лица кои се сметале за соработници на српските безбедносни сили. Ројтерс објави дека Тачи бил прогласен за кривично одговорен во врска со тие убиства, што не значи дека судот утврдил дека тој лично ги извршил сите 96.
Најмалку 385 лица биле произволно лишени од слобода помеѓу април 1998 и јуни 1999 година на локации контролирани од ОВК. Притворените беа обвинети дека се „соработници“, „шпиони“ или „предавници“, иако судот не најде веродостојни докази за ваквите тврдења.
Судот утврди дека 348 лица биле подложени на суров третман, а 303 на тортура. Притворените биле држени во тешки услови и физички и психички злоупотребени.
Ослободени од обвинението за злосторства против човештвото
Судот заклучи дека обвинителството не успеало да докаже постоење на широко распространет напад насочен против цивилното население, што бил неопходен законски услов за осуда за злосторства против човештвото.
Панелот утврди дека постоела политика или план насочен против лица кои се сметаат за противници, но дека жртвите биле избрани врз основа на индивидуалните карактеристики, а не затоа што припаѓале на специфично целно цивилно население.
Четирите обвинети затоа беа прогласени за невини по шест точки од обвинението за злосторства против човештвото, злосторства - прогон, затворање, други нечовечки дејствија, тортура, убиства и присилни исчезнувања. Обвинението содржеше и четири точки за воени злосторства, за кои беа осудени.
Судот, исто така, заклучи дека настаните по 20 јуни 1999 година опфатени со обвиненијата за воени злосторства не можат правно да се квалификуваат како воени злосторства.
Судијата: Ние не ја судиме ОВК или легитимноста на нејзината борба
Претседавачкиот судија Чарлс Смит III на почетокот на изрекувањето на пресудата нагласи дека случајот не е судење на Ослободителната војска на Косово или легитимноста на нејзината борба за независност.
„Овој случај не е за легитимноста на Ослободителната војска на Косово“, рече Смит.
Тој нагласи дека судот не ја споредува одговорноста на страните во конфликтот, ниту одлучува за злосторствата извршени од страна на српските сили и паравоените единици против косовските Албанци, туку само за обвиненијата против четворицата обвинети.
Смит, исто така, рече дека постапката се одвивала во атмосфера на заплашување на сведоците. Според него, некои сведоци ги смениле своите искази од страв или го излажале судот, додека други го сториле тоа од чувство на лојалност.
Обвинителството побарало 45 години затвор за секој обвинет, додека одбраната побарала ослободителни пресуди.
Тачи чека уште една пресуда
Тачи беше суден одделно по обвиненија поврзани со попречување на правдата и несоодветно влијание врз сведоците. Таа постапка не е дел од денешната пресуда за воени злосторства.
Заклучните зборови во посебна постапка беа одржани од 10 до 14 септември. Потоа судијата го заврши судењето, а датумот на изрекување на пресудата ќе биде објавен подоцна.
Собири во Хаг и Приштина
Десетици поддржувачи на поранешните водачи на ОВК се собраа пред Специјализираните совети во Хаг, мавтајќи со знамиња на ОВК и извикувајќи „УЧК“. На друга локација во Хаг, околу илјада косовски Албанци ја гледаа пресудата на голем екран.
Собири беа организирани и во Приштина. Граѓаните се собираат на централниот градски плоштад од утрово, а некои од нив ја поминаа ноќта таму. По објавувањето на пресудите за вина, толпата извикуваше пораки за поддршка на Тачи и другите поранешни водачи на ОВК. Во пресрет на пресудата, градот беше преплавен со нивни портрети и албански знамиња, а на централниот плоштад беше поставен голем екран за следење на изрекувањето на пресудата.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
