Администрацијата на Доналд Трамп ги предупреди Украина и нејзините европски сојузници дека САД може да ја суспендираат размената на разузнавачки податоци и европската набавка на американско оружје за Украина. Условот е Киев да ги запре нападите со долг дострел врз руските енергетски објекти. Оваа информација беше потврдена за CNN од двајца европски функционери.
Во текот на викендот, Стејт департментот и Пентагон издадоа предупредувања до украинските и европските функционери, а американската војска директно контактираше со командантите во Украина.
Друг извор запознаен со ситуацијата потврди дека САД се заканиле дека ќе ја суспендираат размената на разузнавачки податоци.
„Фајненшл тајмс“ беше првиот што извести за заканите за суспендирање на соработката и набавката на оружје.
„Тие се јавуваат во Киев... Тие се јавуваат кај сите во Европа“, рече еден од функционерите што го прими повикот од Министерството за одбрана на САД.
Позадината на американскиот ултиматум
Заканите доаѓаат во време кога претседателот Доналд Трамп е исклучително лут на украинскиот претседател Володимир Зеленски за нападите врз руските рафинерии. Трамп долго време тврди дека војната меѓу Украина и Русија е одговорна за порастот на цените на дизелот на светскиот пазар и бара двете страни да престанат со нападите врз енергетските објекти. Американскиот конфликт со Иран, исто така, придонесе за високите цени.
Претходно во неделата, Трамп објави дека Русија и Украина се согласиле за она што тој го нарече „енергетско примирје“.
Извор близок до Зеленски тврди дека таков развој на настаните бил изненадување.
„Украина го поддржува прекинот на огнот и важно е и Русија да го поддржи. Чекаме детали од американската страна“, напиша Зеленски на мрежата X по објавата на Трамп.
Што значи суспензијата на помошта за Киев
Еден европски функционер изјави за CNN дека споделувањето разузнавачки информации и набавката на оружје се „клучни“ за Украина. Тој ја опиша заканата како „тажен ден“ за Киев и неговите сојузници. Доколку заканите од САД се остварат, последиците за украинската одбрана ќе бидат непосредни.
Американското разузнавање е клучно за одбраната на Украина од руските балистички ракети бидејќи ги открива локациите на лансерите и целите и времето на нападите.
Од друга страна, суспензијата на набавката на оружје, која се спроведува преку механизмот PURL (Приоритетна листа на барања за Украина), би ги погодила најтешко погодените испораки на пресретнувачи за системот „Патриот“.
Украина и онака критично има недостиг од тие ракети, особено откако Русија ги засили своите ракетни и беспилотни напади низ целата земја.
Според друг европски функционер во изјава за CNN, НАТО сè уште не евидентирал никакви промени во програмата PURL во текот на викендот. Ова не е прв пат администрацијата на Трамп да посегне по вакви мерки.
Размената на разузнавачки информации со Украина веќе беше суспендирана во март 2025 година, по напнатата средба меѓу Зеленски и Трамп во Овалната соба. Соработката подоцна беше обновена, откако Украина го прифати американскиот предлог за примирје на преговорите во Саудиска Арабија.
Затегнувањето на односите меѓу Трамп и Зеленски
Овие закани дополнително ќе ги комплицираат веќе напнатите односи меѓу Трамп и Зеленски.
Во последните денови, двајцата претседатели се судрија околу американскиот договор со рускиот претседател Владимир Путин за снабдување на пазарот со руски дизел. Американски функционер претходно изјави за Си-Ен-Ен дека токму континуираните украински напади врз рафинериите делумно го охрабриле Трамп да го склучи договорот.
Клучни одлуки и пресврти во воената соработка меѓу Вашингтон и Киев
Од американската забрана за увоз до заканата за Киев поради нападите врз руските објекти.
8 март 2022 година Белата куќа
Бајден објавува забрана за увоз
Забрана за увоз на руска нафта, нафтени деривати, течен гас и јаглен, како и нови инвестиции во рускиот енергетски сектор.
8 април 2022 година Конгрес
Законот ја потврдува забраната
Јавниот закон 117-109 забранува увоз на руски енергетски производи, со преоден период за стоки увезени по стапувањето во сила.
Преоден период: 45 дена
март 2025 година Белата куќа
Првото суспендирање на разузнавачката соработка
По напната средба во Овалната соба, САД ја суспендираа размената на податоци со Украина.
Суспензија
напната средба меѓу Трамп и Зеленски
Враќање - примирје прифатено во Саудиска Арабија
11.-12. Октомври 2026 година Белата куќа
Закана за прекин на помошта за Киев
САД се закануваат дека ќе ги прекинат разузнавачките информации и набавката на оружје (PURL) ако Украина не ги запре нападите врз руските енергетски објекти. Притисокот се сврте од увоз кон украински напади.
Извор: Бела куќа (2022), Congress.gov (PL 117-109), CNN, Financial Times
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
