Русите од денеска во апликациите на најголемите банки можат да отворат паричник со дигитални рубљи и со нив да плаќаат во големите продавници и да им испраќаат пари на други луѓе.
Русија, по повеќегодишно тестирање, почна масовно да ја воведува дигиталната рубља. Станува збор за трет облик на руската национална валута, покрај готовината и парите на банкарските сметки.
Рубља што се чува кај централната банка
Дигиталната рубља не е криптовалута. Ја издава Руската централна банка, а нејзината вредност е цврсто врзана за обичната рубља. Една дигитална рубља секогаш вреди исто колку и една рубља во готовина или на банкарска сметка.
Главната разлика е во тоа каде се наоѓаат парите. Парите на обичната сметка ги чува комерцијалната банка, додека дигиталната рубља се наоѓа во паричник на платформата на Банката на Русија. Граѓаните сепак ѝ пристапуваат преку апликациите на банките што веќе ги користат.
Секое лице може да има само еден дигитален паричник, но може да му пристапува од апликациите на повеќе банки. Сите 12 системски важни руски банки, кои заедно покриваат повеќе од 80 проценти од пазарот на плаќања, се подготвени на своите клиенти да им го понудат новиот систем. Останатите банки ќе се вклучуваат постепено до 2028 година.
Граѓаните можат месечно да префрлаат до 300.000 рубљи од своите банкарски сметки во дигиталниот паричник. Потоа нема ограничувања за трошење или за пренос на тие пари. Сите трансакции за граѓаните се бесплатни.
На дигиталните рубљи не се пресметува камата, а во нив не може да се отвори штедење ниту да се добие кредит. Руската централна банка нагласува дека користењето е доброволно, дека сметките нема да се отвораат автоматски и дека граѓаните без своја согласност нема да примаат плати или државни надоместоци во дигитални рубљи.
Одредени големи трговски компании со годишен приход поголем од 120 милиони рубљи од денеска мора да овозможат такво плаќање. Обврската во текот на следните две години постепено ќе се шири на помалите банки и продавници.
Државата добива подобар увид во движењето на парите
Руските власти како предности ги наведуваат поевтините плаќања, помалите провизии за трговците и можноста за развој на паметни договори. На пример, добавувачот би можел автоматски да ги добие парите во моментот кога купувачот ќе потврди дека стоката пристигнала во магацинот.
Државата истовремено ќе има подобар увид во движењето на парите. Сите трансакции минуваат низ единствена платформа на централната банка, а можно е да се следи целата историја на преносите. Руските власти очекуваат дека тоа ќе го олесни надзорот врз трошењето на буџетските пари, но таков систем отвора и прашања за приватноста на граѓаните.
Банката на Русија разгледува и поврзување на дигиталната рубља со дигиталните валути на други држави. Таков систем во иднина би можел да овозможи директни прекугранични плаќања без потпрање врз постојната меѓународна платна инфраструктура. Конкретни партнери и рокови засега не се објавени.
Со дигиталните рубљи моментално не може да се плаќа без интернет-врска. Руската централна банка допрва ги истражува можните технолошки решенија и нема објавено кога таквите плаќања би можеле да станат достапни.
Зошто ЕУ развива дигитално евро?
Европската централна банка развива дигитално евро како електронски облик на готовина што би важел во целата еврозона. Не би ги заменило банкнотите, монетите ниту постојните банкарски сметки, туку на граѓаните би им понудило дополнителен начин на плаќање.
Една од главните причини за негово воведување е зависноста на Европа од меѓународните картични компании. Моментално не постои европско дигитално средство за плаќање што се прифаќа во целата еврозона, а 13 од 20 држави што го користат еврото се потпираат на меѓународните картични системи. ЕЦБ смета дека сопствениот дигитален паричник би ги зголемил финансиската самостојност и отпорноста на Европа.
Граѓаните би можеле да го користат дигиталното евро преку својата банка или друг овластен посредник. Со него би можеле да плаќаат во продавници и на интернет, како и да им испраќаат пари на други луѓе. Основните услуги би требало да бидат бесплатни, а на дигиталните евра не би се пресметувала камата.
Дигиталното евро би требало да обезбеди поголема приватност
Најважната разлика меѓу сегашниот руски систем и европскиот план се однесува на приватноста и плаќањето без интернет.
Дигиталното евро би требало да овозможи плаќања и кога корисникот нема пристап до мрежа. ЕЦБ тврди дека таквите трансакции би биле речиси исто толку приватни колку и плаќањето во готовина бидејќи нивните детали би ги знаеле само купувачот и примателот. При плаќањата преку интернет, банките и понатаму би располагале со податоците потребни за спречување перење пари, но Евросистемот не би можел да ги поврзе трансакциите со конкретни лица.
Би постоело и ограничување на износот што граѓанецот може да го држи во дигиталниот паричник. Со тоа се цели да се спречи нагло повлекување пари од комерцијалните банки, што би можело да ја загрози финансиската стабилност. Конечниот износ на ограничувањето сè уште не е одреден.
ЕУ моментално подготвува законска рамка. Доколку прописот биде усвоен во текот на 2026 година, практичното тестирање на дигиталното евро би требало да започне во втората половина на 2027 година и да трае една година. ЕЦБ за неговото можно воведување би можела да биде подготвена во текот на 2029 година.
Така, Русија е неколку години пред еврозоната, но нејзиниот систем е силно централизиран и засега зависи од интернет. ЕУ напредува поспоро, но планира дигитални пари што би требало да функционираат и надвор од мрежата и на граѓаните да им обезбедат поголема заштита на приватноста.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
