Криста Пајк (50), единствената жена осудена на смрт во американската сојузна држава Тенеси, преживеа обид за погубување откако во средата навечер ѝ беа дадени две дози пентобарбитал – лекот што се користи за извршување на смртната казна во таа држава.
По неуспешното погубување, Пајк беше пренесена од затворот во болница. Веднаш по инцидентот, затворските службеници не можеа да објаснат што тргнало наопаку.
Гувернерот на Тенеси, Бил Ли, нареди сеопфатна независна истрага за обидот за погубување и ги стопираше сите преостанати погубувања во државата за 2026 година.
Доколку постапката се одвиваше според планот, Пајк ќе станеше првата жена погубена во Тенеси по повеќе од 200 години.
Новинарите, кои присуствуваа како официјални сведоци на погубувањето, ги опишаа настаните во просторијата откако започна постапката. Пајк беше врзана за носилката кога почна да тече првата доза пентобарбитал. Во еден момент, таа ја крена главата и ги праша затворските службеници дали чувството што го има во раката е нормално.
Според исказите на сведоците, таа се пожалила дека има чувство како вената во раката да ѝ „пука“, а подоцна спомнала и дека одредено место на раката силно ѝ пулсира. Сепак, лекот не дејствуваше како што се очекуваше.
За време на постапката, сведоците исто така пријавија дека слушнале гласно издишување и задишување, а забележале и движење на нејзините нозе. Во еден момент, Пајк толку силно го шутнала чаршафот со кој била покриена, што тој паднал. Еден од новинарите опиша звук што оставал впечаток дека таа се гуши.
До 20:26 часот по локално време, Пајк веќе ја имаше примено втората доза пентобарбитал. Нејзините адвокати тврдат дека таа не ја изгубила свеста ниту по ова и дека нејзиното срце продолжило да чука.
Втората доза била предвидена со официјалниот протокол на Тенеси за случаи кога осуденикот не е прогласен за мртов по првата доза. Сепак, според достапните информации, протоколот не прецизирал што треба да се направи доколку лицето остане живо и по втората доза, пренесува „Ројтерс“.
Потоа беше повлечена завесата што ја делеше просторијата за извршување на смртната казна од просторијата за сведоци. Иако повеќе не можеа да ја видат Пајк, новинарите од другата страна продолжуваа да го слушаат нејзиното дишење, проследено со силно хрчење. Ова траеше речиси еден час.
Микрофонот во просторијата беше исклучен во 20:53 часот, по што од новинарите беше побарано да ја напуштат просторијата. Набргу потоа, пред затворот со максимално обезбедување „Ривербенд“ се појавија возила на итната помош, пренесува CBS.
Одделот за поправни установи на Тенеси подоцна потврди дека Пајк била пренесена во медицинска установа надвор од затворот.
Адвокатите итно побараа прекин на постапката
Откако стана јасно дека извршувањето на казната не се одвива според планот, адвокатите на Пајк поднесоа итни барања до судовите, барајќи прекин на постапката и обезбедување медицинска помош за нивната клиентка. Сè уште не е познато зошто двете администрирани дози на пентобарбитал не предизвикале смрт.
Овој случај би можел да биде без преседан во модерната историја на смртната казна во САД. Робин Махер, извршен директор на Центарот за информации за смртната казна (Death Penalty Information Center), изјави дека иако се познати случаи во кои затвореници преживеале неуспешни обиди за воспоставување интравенски пристап пред давањето на смртоносните лекови, не постои познат случај затвореник да остане жив откако лековите за извршување на казната веќе биле вбризгани. Таа го опиша случајот на Пајк како единствен и без преседан.
Адвокатите на Пајк предупредија на можни компликации пред извршувањето на казната. Тие тврдеа дека не е јасно дали медицинскиот персонал може да ги администрира смртоносните лекови без да предизвика прекумерна болка, наведувајќи во барањето до Врховниот суд на САД дека постапката би можела да предизвика „непотребна агонија“.
Пајк боледува од есенцијална тромбоцитоза, нарушување при кое телото произведува прекумерен број тромбоцити. Поради нејзината здравствена состојба, во август беше одржано тридневно рочиште за изведување докази за да се утврди дали Тенеси може безбедно да ја изврши смртната казна со смртоносна инјекција.
Експертите ангажирани од одбраната предупредија дека нејзината состојба може да го зголеми ризикот од компликации поврзани со интравенскиот пристап и згрутчувањето на крвта. Експерт ангажиран од државата ги оспори овие тврдења, истакнувајќи дека Пајк и претходно успешно се подложила на земање крв во повеќе наврати и дека пентобарбиталот треба да предизвика губење на свеста во рок од 20 до 30 секунди.
Ова е втор случај оваа година во кој сојузната држава Тенеси не успеала да спроведе егзекуција според планот. Во мај, државата откажала една од четирите планирани егзекуции бидејќи медицинскиот персонал не можел да пронајде вена за да му ги даде смртоносните лекови на осуденикот.
Девет часа правна неизвесност
На обидот за егзекуција му претходеше правна битка што траеше со часови, продолжувајќи практично до самиот последен момент.
Федерален апелационен суд привремено ја запре егзекуцијата само околу еден час пред таа да треба да се случи. Судски совет составен од тројца судии донесе одлука со сооднос 2 спрема 1, со која се одобрува дополнително време за разгледување на наводите на одбраната во врска со тоа дали доказите за сексуално злоставување што Пајк го претрпела во детството биле соодветно земени предвид при изрекувањето на казната.
Канцеларијата на јавниот обвинител на Тенеси веднаш поднесе барање до Врховниот суд на САД за укинување на одложувањето. По околу девет часа неизвесност, Врховниот суд дозволи извршувањето на смртната казна да продолжи. Одлуката беше донесена со шест гласа „за“ и три „против“, при што тројца либерални судии изразија несогласување.
Судијката Соња Сотомајор напиша дека мнозинството „непотребно го спречува“ апелациониот суд целосно да ги разгледа аргументите на Пајк.
По одлуката на највисокиот суд, властите во Тенеси се обидоа да ја извршат казната пред крајот на денот за да избегнат одредување нов датум.
Гувернерот ја одби молбата за помилување
Пајк претходно се обиде да ја избегне смртната казна барајќи помилување. Републиканскиот гувернер на Тенеси, Бил Ли, го одби барањето во понеделникот.
Во своето барање, нејзините адвокати ги истакнаа нејзиното тешко детство, како и сексуалното злоставување и занемарување што ги претрпела. На Пајк подоцна ѝ беа дијагностицирани биполарно растројство и посттрауматско стресно растројство; одбраната тврдеше дека овие состојби влијаеле врз нејзината ментална состојба во времето на извршувањето на кривичното дело.
Претходно во септември, Пајк зборуваше за „Њујорк тајмс“ (The New York Times) за датумот на претстојното погубување.
„Секој ден во мислите ја преживувам оваа егзекуција. Што и да се случи на 30 септември, ова повеќе нема да биде мојот пекол“, рече таа.
Осудена на смрт на 18-годишна возраст
Пајк беше осудена за убиството на 19-годишната Колин Слемер, извршено во јануари 1995 година. Таа имаше 18 години кога, заедно со нејзиното тогашно 17-годишно момче Тадарил Шип и Шадола Питерсон, ја намамила Слемер во шумска област. Според доказите изнесени на судењето, Пајк ја сметала Слемер за ривалка во борбата за наклонетоста на своето момче.
Слемер таму била мачена и убиена. Напаѓачите ја сечеле со скалпел, ѝ врежале пентаграм на градите и ѝ отстраниле дел од черепот. Пајк и Шип го признаа убиството и во 1996 година беа прогласени за виновни за убиство од прв степен. Пајк беше осудена на смрт, додека Шип – кој во времето на злосторството имал 17 години и поради возраста не подлежел на смртна казна – беше осуден на доживотен затвор со можност за условно ослободување.
За време на нападот, Питерсон имала улога на набљудувач. Таа сведочеше за обвинителството и доби условна казна.
Денес, Пајк не го негира извршувањето на злосторството. Сепак, нејзините адвокати тврдат дека, со оглед на актуелните стандарди и информациите за нејзиното детство и ментална состојба, малку е веројатно дека таа повторно би била осудена на смрт.
Семејството на жртвата, Колин Слемер, постојано го поддржува извршувањето на смртната казна. Нејзината мајка, Меј Мартинез, ги отфрла тврдењата дека Пајк се променила во текот на децениите поминати во затвор.
„Никој никогаш не би можел да ме убеди дека таа се променила“, изјави таа за „Њујорк тајмс“.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
