Ни по третата серија напади врз Иран армијата на САД не успева да го скрши отпорот иако досега, според податоци на американските медиуми, САД потрошиле над половина од своите залихи на ракетите Томахавк и Патриот. Два пати се договори “примирје“ кое не опстана. Иран успева да пружи потребен воен тпор иако сите претпоставки претхоно упатуваа на брз пад. Кој стои зад организацијата на отпорот?
Веројатно тој не е лицето што Белата куќа би го посакала на чело на Иран. Додека ајатолахот Моџтаба Хамнеи ја презеде функцијата врховен лидер по атентатот врз неговиот татко, а претседателот на парламентот Мохамед Бакер Калибаф ја презеде централната улога во преговорите, подемот на бригадниот генерал Ахмад Вахиди може да се покаже како најзначајна од сите промени во сложената динамика на моќ во Иран, објавува „Њузвик“.
Вахиди беше назначен за командант на Корпусот на Иранската револуционерна гарда (ИРГЦ) по атентатот врз неговиот претходник, Мохамед Пакпур, во почетните фази од американско-израелската војна против Иран пред четири месеци.
Но, квалификациите на Вахиди се уникатни. Покрај тоа што претходно служеше како заменик-командант на ИРГЦ, министер за внатрешни работи во владата на поранешниот претседател Ебрахим Раиси и министер за одбрана под поранешниот претседател Махмуд Ахмадинеџад, Вахиди беше и основач на елитните сили Кудс, кои подоцна ги предводеше генерал-мајор Касем Солејмани до неговата смрт во американскиот напад во 2020 година нареден од Трамп.
Денес, кога Исламската Република се соочува со својот најсериозен тест од војната меѓу Иран и Ирак во 1980-тите, од која се појавија ИРГК и силите Кудс, „Ахмад Вахиди е оној што ги влече конците“, изјави за „Њузвик“ Камран Бокари, стратешки аналитичар и виш соработник во Советот за политика на Блискиот Исток, кој пишуваше опширно за внатрешната еволуција на иранското раководство.
Човек од сенка
Солејмани често беше нарекуван „командант во сенка“ за време на неговиот 21-годишен мандат како шеф на силите Кудс. Тој го доби тој прекар за неговата долга кариера водејќи тајни операции во странство, од помагање на милициите да ги нападнат американските трупи во Ирак и поддршка на Хезболах против Израел, до борба против бунтовниците и џихадистите, вклучувајќи ја и Исламската држава (ИСИЛ), во Ирак и Сирија.
Сепак, Солејмани на крајот стана еден вид позната личност, а неговата јавна видливост се покажа како фатална кога Трамп презеде невиден чекор да нарача негово убиство за време на посетата на Ирак во јануари 2020 година.
Вахиди му е исто така добро познат на Западот - тој беше предмет на црвена потерница од Интерпол во 2007 година и беше предмет на санкции од САД во 2010 година за неговата наводна улога во смртоносниот бомбашки напад на еврејски центар во Аргентина во 1994 година. Вахиди оттогаш е предмет на понатамошни санкции од САД и Европската Унија, иако тоа не ја забави неговата кариера во Иран.
Зборувајќи во Буенос Аирес, потсекретарот за контрола на оружјето и меѓународната безбедност Томас Динано ја спомена наводната улога на Вахиди во бомбашкиот напад на центарот „Асоцијасион Мјучуал Израелита Аргентина“ во 1994 година и бомбашкиот напад на израелската амбасада во 1992 година, исто така во аргентинската престолнина.
Динано го нарече унапредувањето на Вахиди во шеф на ИРГК „јасен доказ дека ИРГК е странска терористичка организација и потврда за улогата на Иран како долгорочен државен спонзор на тероризмот“.
Бонапартистичка фигура?
И покрај неговите јавни позиции, Вахиди останува енигма. Неговата способност да се искачи во формалните структури на моќ, да создаде врски засновани на технократско, а не на лично лидерство и да одржува низок меѓународен профил се покажа како особено импресивна.
Бокари, кој е и виш соработник во Институтот „Њу лајнс“ во Вашингтон, накратко се сретна со Вахиди на маргините на конференција во Техеран пред 15 години, опишувајќи го како изненадувачки ангажиран и течен говорник на англиски јазик.
Тој, исто така, повлече навидум неверојатна паралела помеѓу Вахиди и претпоследниот монарх на Иран, Реза Шах Пахлави, кој ја презеде власта како командант на моќната Персиска козачка бригада помеѓу 1921 и 1925 година. Како и Пахлави, забележа Бохари, Вахиди е „човек на системот“ и на крајот би можел да ја преобликува, ако го преживее конфликтот.
„Колку што знаеме, утре би можел да биде погоден од воздушен напад и да исчезне. Но, се чини дека е тип на личност која би сакала да стане оваа бонапартистка фигура за која сите зборуваат“, рече Бохари. „Тој не може да го направи тоа сам. Ќе има центри на моќ. Мислам дека тој во моментов ја консолидира власта, а од контактите на терен слушам дека има силни лични амбиции.“
Подемот на Вахиди, исто така, означува забрзување на долгогодишната еволуција во рамките на Исламската Република. Дури и во подоцнежните години на покојниот врховен лидер ајатолахот Али Хамнеи, власта тивко беше делегирана на други области.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
