Американскиот претседател Доналд Трамп сака да ја нагласува својата непредвидливост и да тврди дека тоа ги држи противниците и сојузниците во неизвесност. Но, војната со Иран му ги покажа границите на моќта, што, според луѓето околу него, не го очекувал кога започнал голема воена кампања, пишува „Њујорк тајмс“.
Трамп влезе во војната со амбициозни цели: да ја запре нуклеарната програма на Иран и да ја собори владата во Техеран. Пет месеци подоцна, тие цели не се постигнати, а војната сè повеќе го оптоварува неговиот мандат. Иран не е пробиен, Ормутскиот теснец повторно е сериозен проблем за светската трговија, цените на нафтата растат, а американските воени опции стануваат сè поскапи и ризични.
Трамп се двоуми да преземе уште една голема акција
Трамп во последните денови сигнализираше дека размислува за враќање на големите борбени операции против Иран. Но, во петокот, тој се откажа од тоа, откако неговите советници му дадоа проценка дека масовното бомбардирање веројатно нема да го принуди Техеран на сериозни преговори.
Беше разгледана опцијата за удар врз енергетската инфраструктура и ракетните капацитети на Иран. Но, на Трамп му беше кажано дека ваквите напади би можеле да предизвикаат големи цивилни жртви и дополнително да ја влошат хуманитарната ситуација во земјата чии жители претходно тврдеше дека сака да ги заштити од сопствениот режим.
Кога го прашаа дали би се двоумел да уништи електрани и мостови бидејќи тоа би можело да се смета за воено злосторство, Трамп одговори дека нема да одговори на тоа прашање.
Една од причините за двоумењето е состојбата на американските залихи. Војната веќе ги исцрпи американските залихи од ракетни пресретнувачи, а по 13 последователни ноќи напади и контранапади, некои залихи паднаа на критично ниско ниво, според американските претставници.
Три опции, ниту една добра
Ова предизвикува загриженост во Вашингтон надвор од контекстот на Иран. Американските претставници стравуваат дека Владимир Путин и Си Џинпинг би можеле да ги земат предвид американските дефицити во сопствените проценки, во случајот на Русија кон Украина и Европа, и во случајот на Кина кон Тајван.
Трамп сега има три главни опции: воена ескалација, посилен економски притисок или обид да прогласи победа и да излезе од војната. Сите три опции имаат сериозни недостатоци.
Воената ескалација носи ризик од големи цивилни жртви, понатамошно исцрпување на американските залихи и ширење на конфликтот.
Економскиот притисок функционира бавно, а Трамп со години тврди дека санкциите ќе го скршат Иран. Сепак, режимот преживеа и сега е предводен од раководство кое можеби е уште порешително да ја продолжи својата тајна нуклеарна програма.
Трета опција е Трамп едноставно да прогласи победа и да се обиде да ја напушти војната. Според текстот, ова беше насоката кон која се чинеше дека се движи пред еден месец, кога рече дека не сака да ризикува економска катастрофа.
Но, таков излез би имал висока цена: Иран би можел да остане со речиси доволно нуклеарно гориво за бомба, а Ормутскиот теснец под де факто иранска контрола.
Краткото примирје пропадна за две недели
Трамп тврдеше пред еден месец дека нашол начин да прогласи победа. Во јуни, тој потпиша брзо составен договор за прекин на огнот и тврдеше дека новите, по„разумни“ лидери на Иран разбрале дека мора да го прифатат договорот поради економски интереси.
Договорот траеше само две недели. Иранските преговарачи, според текстот, се судриле со Револуционерната гарда, која потоа отворила оган врз бродови кои не го користеле Ормускиот теснец контролиран од Иран. Додека Трамп рекол дека Техеран сакал да одмрзне милијарди долари и да го продолжи извозот на нафта, Револуционерната гарда очигледно сакала да покаже дека ја контролира ситуацијата на море.
Војната со Иран е сè понепопуларна во САД. Според анкетата на „Вашингтон пост“ и „Ипсос“, само 29 проценти од Американците го одобруваат начинот на кој Трамп го води конфликтот. Сè повеќе и повеќе од неговите сојузници сакаат војната да заврши.
Претседателот на Претставничкиот дом, Мајк Џонсон, минатата недела изјави: „Мораме да го завршиме ова“.
Проблемот е што Трамп нема јасен начин да го стори тоа без да изгледа поразен. Тој влезе во конфликтот без јасна стратегија за победа, а сега бара излез што би можел да го претстави како успех.
Фрустрациите се прелеваат во други одлуки
Луѓе блиски до Трамп велат дека не сите негови фрустрации се поврзани со војната, но голем дел од нив се. Во последните недели, тој одеднаш ги прекрши или промени договорите и во други области. Еден пример е договорот со Саудиска Арабија за цивилна нуклеарна енергија, кој министерот за енергетика го потпиша, само за да биде практично уништен од Трамп помалку од 24 часа подоцна, условувајќи ги Саудијците со признавање на Израел.
Слично нешто се случи и со Канада, кога Трамп го прогласи за мртов оригиналниот договор за големиот прекуграничен мост Горди Хау и воведе царини од 50 проценти за голем број канадски производи. Ова предизвика реакција од Канада, која ги исклучи Американците од церемонијата на завршување на мостот.
Војната со Иран, сепак, останува централно прашање. Ако Трамп ги зголеми нападите, тој ризикува поширока војна и нови последици за американската војска и светската економија. Ако чека санкции, тој мора да одржува скапо воено присуство и да живее со евентуални нови размени на оган. Ако си замине, го остава зад себе проблемот што ја започна војната.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
