По воведувањето на системот EES, кој во октомври минатата година го промени начинот на кој се регистрираат патниците на границите на Европската Унија, граѓаните на Македонија, и другите земји кои ни се дел од Шенген, треба да очекуваат уште една важна новина оваа година.
Станува збор за ETIAS - електронска дозвола за патување за граѓани на земји на кои не им е потребна шенген виза, меѓу кои сме и ние во Македонија.
Патничкото овластување ETIAS е услов за влез за државјани ослободени од виза кои патуваат во која било од овие 30 европски земји. Поврзано е со патнички пасош. Важи до три години или до истекот на пасошот, што и да се случи прво. Доколку добиете нов пасош, треба да добиете ново патничко овластување ETIAS.
Со важечко патничко овластување ETIAS, можете да влегувате на територијата на овие европски земји колку што сакате за краткотраен престој - нормално до 90 дена во кој било период од 180 дена. Сепак, тоа не гарантира влез. Кога ќе пристигнете, граничен службеник ќе побара да го види вашиот пасош и други документи и ќе потврди дека ги исполнувате условите за влез.
Аплицирање за овластување за патување ETIAS
Можете да го пополните формуларот за апликација користејќи ја оваа официјална веб-страница на ETIAS или мобилната апликација ETIAS. Аплицирањето за овластување за патување ETIAS чини 20 евра, иако некои патници се ослободени од плаќање на оваа такса. Прочитајте повеќе за тоа што треба да аплицирате и ослободувањата од плаќање.
Обработка на вашата апликација ETIAS
Повеќето апликации се обработуваат за неколку минути.
Сепак, можно е вашата апликација да потрае подолго за обработка. Ако е така, ќе добиете одлука во рок од четири дена. Ве молиме имајте предвид дека овој период може да се продолжи до 14 дена ако од вас се побара да доставите дополнителни информации или документација, или до 30 дена ако сте поканети на интервју. Затоа треба да аплицирате за овластување за патување ETIAS многу пред вашето планирано патување.
Откако ќе аплицирате
Ќе добиете е-пошта со која се потврдува поднесувањето на вашата апликација, која ќе го содржи вашиот уникатен број на апликација ETIAS: осигурајте се дека го чувате овој број за идна референца.
Откако вашата апликација ќе биде обработена, ќе добиете уште една е-пошта со која ќе ве информира за нејзиниот исход.
Кога ќе ја добиете вашата дозвола за патување ETIAS, проверете дали вашето име, број на пасош и други информации се точни: доколку има грешка, нема да ви биде дозволено да ја преминете границата. Повеќе информации за тоа што да направите ако сте направиле грешка во вашата апликација можете да најдете тука.
Доколку вашата апликација биде одбиена, е-поштата ќе ги наведе причините за оваа одлука. Исто така, ќе содржи информации за тоа како да поднесете жалба, детали за надлежниот орган, како и соодветниот временски рок за жалба.
Времетраење на вашиот ETIAS
Вашето дозвола за патување ETIAS важи три години или додека не истече патниот документ што сте го користеле во вашата апликација - што и да се случи прво.
Наменето е за краткорочни престои: важечкото дозвола за патување ETIAS ви дава право да престојувате во европските земји на кои им е потребен ETIAS до 90 дена во рок од 180 дена.
Ве молиме имајте предвид дека ако патувате до или од Кипар, времетраењето на вашиот престој таму ќе се пресметува одделно и нема да се смета во до 90 дена што ви е дозволено да ги поминете во другите европски земји што бараат ETIAS.
Мора да поседувате важечко овластување за патување ETIAS за време на целиот ваш престој во европските земји што бараат ETIAS. Можете да заминете и да се вратите во секое време, сè додека ги почитувате временските ограничувања споменати погоре.
По пристигнувањето на границата
Бидејќи вашето овластување за патување ETIAS е поврзано со вашата патна исправа, осигурајте се дека го носите истиот документ што сте го користеле во вашата апликација за ETIAS. Во спротивно, нема да ви биде дозволено да се качите на вашиот лет, автобус или брод, ниту да влезете во која било од европските земји што бараат ETIAS.
Поседувањето важечко овластување за патување ETIAS не гарантира автоматско право на влез. Кога ќе пристигнете на границата, граничната полиција ќе потврди дека ги исполнувате условите за влез. На патниците што не ги исполнуваат условите за влез ќе им биде одбиен влезот.
МОЖНОСТ ЗА ЗЛОУПОТРЕБА И ИЗМАМА
Моментално постојат над 100 неофицијални или дури и лажни веб-страници на ETIAS на интернет кои даваат информации за правилата и барањата поврзани со ETIAS.
Додека некои од овие веб-страници ги водат вистински комерцијални посредници, други може да бидат хостирани од луѓе со сомнителни намери. Неофицијалните веб-страници можат да бидат измамници кои сакаат финансиски да профитираат од апликантите на ETIAS и може да ги злоупотребат личните податоци и деталите за кредитните картички на апликантите.
Патниците ќе имаат можност да пријават злоупотреба користејќи ја официјалната веб-страница на ETIAS.
Иако крајот на 2026 година се споменува како прелиминарен рок, точниот почеток на примената на системот ETIAS сè уште не е официјално потврден. Она што е сигурно е дека важечката дозвола за патување ETIAS ќе биде задолжителна без оглед на начинот на патување во Европа.
Патување со автобус
Доколку патувате со автобус до една од 30-те европски земји кои бараат ETIAS, вашата дозвола ќе биде проверена на границата. Влезот ќе биде одбиен без важечка ETIAS дозвола.
Автобуските компании во почетната фаза од имплементацијата на ETIAS нема да имаат обврска да проверуваат дали патниците ја имаат оваа дозвола, бидејќи ќе имаат преоден период од три години за прилагодување.
Пример:
Македонска државјанка патува со автобус од Белград до Загреб. Како државјанка на земја на која не ѝ е потребна виза, ѝ е потребна дозвола ETIAS . Иако превозникот не може да ја провери дозволата пред заминување, граничните власти ќе ја проверат по пристигнувањето на границата, заедно со другите услови за влез.
Патување со воз
Железничките превозници генерално нема да ја проверуваат дозволата ETIAS пред качување. Проверката ќе се изврши на границата.
Исклучок се возовите што тргнуваат од Обединетото Кралство, каде што ETIAS ќе биде проверен пред качувањето.
Пример:
Граѓанин на Обединетото Кралство патува со воз од Лондон до Брисел. Бидејќи нема посебно право на престој, мора да има важечка дозвола ETIAS која ќе биде проверена пред качувањето.
Патување со автомобил
Патниците што патуваат со автомобил до земјите каде што е потребен ETIAS ќе бидат проверени на граничниот премин. Секое лице во возилото, вклучително и децата, мора да има своја ETIAS дозвола.
Пример:
Семејство од Македонија патува со автомобил кон Грција. На границата, граничната полиција ќе провери дали сите членови на семејството, вклучувајќи ги и децата, имаат важечка дозвола ETIAS.
ETIAS и EES: Клучни разлики
ETIAS и EES се два различни системи со различни функции:
ETIAS е дозвола за патување што се добива однапред и важи за граѓани на земји на кои не им е потребна виза.
EES (Систем за влез/излез) го евидентира фактичкиот влез и излез на патниците на надворешните граници на ЕУ во моментот на преминување на границата.
ETIAS не може да ги намали застојот на границите што може да се појави поради EES, бидејќи EES подразбира биометриски проверки при преминување на самата граница.
Трошоци и валидност
ЕТИАС: 20 евра
Дозволата ETIAS важи до три години или до истекот на пасошот, доколку пасошот истече порано.
Важни забелешки
ETIAS не е виза, туку дополнителна безбедносна проверка.
Апликацијата за ETIAS се пополнува онлајн пред патувањето.
Регистрацијата во EES системот се врши на границата и се прави еднаш, додека подоцна се врши само верификација.
Безвизниот режим останува на сила - престој до 90 дена во ЕУ е сè уште дозволен.
Кога ќе почне да се спроведува ETIAS, влезот во ЕУ ќе се врши преку системот EES, со претходно добиена дозвола за ETIAS.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
