Земјата можеби некогаш била сведок на апокалипса која науката дури сега почнува да ја открива. Ново истражување укажува дека пред околу 550 милиони години, во периодот кога животот на планетата доживувал големи промени, можеби се случило досега непрепознаено масовно изумирање во кое исчезнале дури 80 отсто од тогашните животински видови.Станува збор за таканаречената Котлинска криза, драматичен пад на биолошката разновидност што се случил во доцниот едијакарски период, долго пред појавата на диносаурусите.
Доколку новите проценки се потврдат, овој настан би можел да биде постар од сите досега официјално признаени големи масовни изумирања.
ЖИВОТОТ НА ЗЕМЈАТА НАЕДНАШ СЕ ПРОМЕНИЛ
Пред околу 550 милиони години океаните биле населени со необични организми со меки тела, кои денес се познати како едијакарска биота.
Некои од нив по изглед потсетувале на растенија, но всушност станувало збор за рани форми на животни.
Фосилните записи покажуваат дека во одреден момент нивната разновидност нагло се намалила, а по нив почнале да се појавуваат поедноставни облици на живот.
Таа транзиција долго време им била позната на научниците како Котлинска криза, но досега не се сметало дека загубата на живи организми била доволно голема за настанот да биде ставен во рангот на масовните изумирања.
Новата анализа го менува тоа гледиште.
ИСЧЕЗНАЛЕ ОКОЛУ 80 ОТСТО ОД ТОГАШНАТА ФАУНА
Истражувачите сега проценуваат дека во текот на Котлинската криза можеби исчезнале околу 80 проценти од тогашната животинска фауна.
Тоа е исклучително важна бројка, бидејќи како масовно изумирање обично се дефинира период во кој во геолошки релативно краток рок исчезнуваат најмалку 75 отсто од видовите.
Досега науката препознава пет големи масовни изумирања.
Најстарото меѓу нив е доцноордовициското изумирање, кое се случило пред приближно 445 милиони години.
Доколку Котлинската криза навистина ги исполнува истите критериуми, листата на големите изумирања би морала да биде преиспитана, а првата голема катастрофа за животот на Земјата би била поместена повеќе од 100 милиони години наназад.
КЛУЧНИ ФОСИЛИ ПРОНАЈДЕНИ ВО КАНАДА
Еден од најважните докази доаѓа од локалитетот Inner Meadow во канадската провинција Њуфаундленд.
Таму се откриени исклучително добро зачувани фосили во слоеви од древна вулканска пепел.
Токму нивното добро зачувување им овозможило на научниците подетално да го реконструираат животот кој постоел пред повеќе од половина милијарда години.
Професорот по палеобиологија Данкан МекИлрој од Memorial University of Newfoundland, еден од авторите на истражувањето, вели дека размерите на исчезнувањето за време на Котлинската криза се значително поголеми отколку што претходно се претпоставувало.
Особено важен е фактот што дел од пронајдените фосили се околу 13 милиони години помлади од другите слични фосилни записи во регионот.
Тоа отвора можност некои организми да преживеале многу подолго отколку што досега се мислело и да исчезнале токму за време на Котлинската криза.
ЕДИЈАКАРСКИОТ ЖИВОТ БИЛ ПОСЛОЖЕН ОД ОЧЕКУВАНОТО
Новите наоди укажуваат и дека едијакарската биота можеби била значително поразновидна и посложена отколку што досега се претпоставувало.
Научниците традиционално го делат овој период во три големи фази – Avalon, White Sea и Nama.
Во најраната фаза доминирале необични организми со фрактална структура, додека во подоцнежните периоди се појавиле форми како Dickinsonia и Kimberella, кои се сметаат за едни од најинтересните кандидати за рани животни.
По Котлинската криза следувал период на големи промени, кој на крајот довел до Камбриската експлозија – едно од најзначајните поглавја во еволуцијата, кога за релативно кратко време се појавиле многу од основните телесни форми на животните што ги познаваме денес.
ШТО ЈА ПРЕДИЗВИКАЛО КАТАСТРОФАТА?
Најголемата мистерија засега останува причината за можната древна катастрофа.
Кај некои други масовни изумирања научниците имаат силни докази за огромни вулкански ерупции, нагли климатски промени или удари на астероиди.
Кај Котлинската криза засега не е утврден јасен „виновник“.
Поради тоа, истражувачите планираат дополнително да ги анализираат древните карпи, хемискиот состав на седиментите и нови фосилни наоѓалишта ширум светот.
Токму тие докази би можеле да покажат дали пред 550 милиони години Земјата навистина поминала низ катастрофа од размери споредливи со најголемите масовни изумирања во нејзината историја.
Истражувањето е објавено во научното списание Geology.
Доколку проценката дека исчезнале околу 80 проценти од тогашната фауна се потврди со дополнителни истражувања, Котлинската криза би можела да стане најстарото познато големо масовно изумирање во историјата на животот на Земјата.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
