Август и оваа година на љубителите на ноќното небо ќе им донесе еден од најубавите глетки што можеме да ги набљудуваме без телескоп. Персеидите, познатиот метеорски дожд која секоја година привлекува внимание кај набљудувачите ширум светот, ќе го достигне својот максимум во ноќта меѓу 12 и 13 август 2026 година.
Овогодишното набљудување би можело да биде особено добро бидејќи врвот на активноста се совпаѓа со младата Месечина. Тоа значи дека месечината ќе биде минимална, па небото ќе биде потемно, а послабите метеори полесно воочливи. Со ведро време и доволна оддалеченост од градските светла, и од Македонија би можело да се види вистинска мала претстава на небото.
Не ви треба телескоп, посебна опрема ниту големо познавање од астрономија. Доволно е да најдете што е можно потемно место, удобно да се сместите и да погледнете кон небото.
Што се всушност Персеидите?
Метеорските дождови настануваат кога Земјата на својот пат околу Сонцето минува низ трага од честички што зад себе ги оставиле небесните тела, најчесто кометите. Кога тие ситни честички со голема брзина ќе влезат во атмосферата на Земјата, се загреваат и создаваат светлечки траги кои ги познаваме како „ѕвезди папалки“ или „дожд од метеори“.
Персеидите потекнуваат од остатоците од комета 109P/Swift-Tuttle. Оваа комета кружи околу Сонцето приближно еднаш на 133 години, а трагата што ја остава зад себе секоја година ја пресекува патеката на Земјата.
Овој метеорски рој е познат повеќе од 2.000 години и е еден од најпознатите меѓу сите метеорски дождови. Името го добил по соѕвездието Персеј, од чиј правец метеорите навидум доаѓаат.
Кога е најдобро да се гледаат Персеидите од Македонија?
Персеидите се активни од средината на јули до крајот на август, но максимумот се очекува во ноќта меѓу 12 и 13 август 2026 година.
За набљудувачите од Македонија, најдобриот период ќе биде од полноќ до раните утрински часови, кога соѕвездието Персеј е доволно високо на небото и кога условите за воочување на метеорите се поповолни.
Во идеални услови, овие метеорски дождови можат да бидат многу богати. За 2026 година очекувањата се нешто поскромни, со проценка од околу 30 до 50 метеори на час во идеални услови. Сепак, и тој број може да приреди многу атрактивен призор, особено кога се набљудува од место без светлосно загадување.
Оваа година Месечината нема да го расипува погледот
Една од најдобрите околности за овогодишните Персеиди е фазата на Месечината. Максимумот на метеорскиот дожд се совпаѓа со младата Месечина, па ноќното небо ќе биде значително потемно отколку што би било за време на полна или посветла Месечева цикличност.
Тоа е важно бидејќи месечината може да го отежне набљудувањето на послабите метеори. Кога небото е темно, очите полесно регистрираат тенки светлечки траги кои инаку би можеле да останат незабележани.
Затоа 12 август би можел да биде одлична можност за накратко да се оддалечите од градскиот метеж и да погледнете кон небото.
Каде во Македонија најдобро да се набљудуваат ѕвездите папалки?
Најголемата пречка за набљудување на Персеидите не е недостатокот на опрема, туку светлосното загадување. Во поголемите градови како Скопје, Битола или Прилеп, големиот број улични светилки и други извори на вештачка светлина можат значително да го намалат бројот на видливи метеори.
Ако можете, оддалечете се од центарот на градот и најдете село, планина, излетничко место или друго место со што е можно помалку вештачко осветлување. Важно е и да имате што е можно поотворен поглед кон небото.
Колку што е локацијата потемна, толку е поголема шансата да видите и послаби метеори.
Не ви треба телескоп – Персеидите најдобро се гледаат со голо око
За набљудување на метеорскиот дожд телескоп всушност не е потребен. Уште повеќе, гледањето со голо око може да биде попрактично бидејќи опфаќа многу поголем дел од небото.
Најдете место каде што можете удобно да седите или да легнете и насочете го погледот кон што е можно поголем дел од небото. Не мора цело време да гледате директно во Персеј – метеорите можат да се појават на различни места.
Важно е и да бидете стрпливи. Може да се случи неколку минути да не видите ниту една трага, а потоа во краток период да се појават повеќе метеори.
Како да видите што повеќе Персеиди?
Пред да почнете да набљудувате, оставете им на очите најмалку 20 до 30 минути за да се навикнат на мракот. Затоа обидете се да избегнувате телефони и други светли екрани.
Дури и краткото гледање во екран може да го наруши прилагодувањето на очите на темнината. Затоа оставете го телефонот настрана и дајте си време да се навикнете на ноќното небо.
Најдобро е да пронајдете темна локација, удобно да се сместите и да набљудувате што поширок дел од небото. Доколку временските услови бидат поволни, овогодишните Персеиди би можеле да бидат еден од најубавите бесплатни небесни спектакли што можете да ги гледате од Македонија.
Не ви треба ништо посебно – само ведра ноќ, малку стрпливост и поглед насочен кон ѕвездите.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
