Вештачката интелигенција со години го менува начинот на кој зборуваме за иднината на работата. Додека едни стравуваат дека автоматизацијата ќе елиминира цели категории работни места, други гледаат можност за нови професии. Сепак, податоците од европскиот пазар на трудот за 2026 година покажуваат нешто поинакво: најголемата побарувачка не е нужно за луѓе кои работат со вештачка интелигенција.
На Европа ѝ се потребни луѓе кои знаат да поправаат, произведуваат, возат, се грижат за другите и одржуваат системи што функционираат секојдневно. Според анализата на BestBrokers, врз основа на податоци од Евростат и EURES, меѓу април 2025 и март 2026 година европските работодавци објавиле повеќе од 10 милиони слободни работни места.
Тоа создава парадокс: додека се зборува дека вештачката интелигенција ќе ги замени работниците, на многу компании денес им недостасуваат луѓе за работни задачи што технологијата сè уште не може лесно да ги преземе.
На Европа ѝ недостасуваат работници
Пазарот на трудот во Европа е релативно силен, но разликите меѓу земјите се големи. Стапката на вработеност надминува 80 проценти во 11 земји, а на врвот се Малта со 83,4 и Холандија со 83,3 проценти. Просекот на ЕУ е 76,3 проценти.
Во исто време, некои земји бележат пад на бројот на вработени. Од првиот квартал на 2025 до првиот квартал на 2026 година, Шпанија добила околу 430.000 нови вработени, Португалија 82.000, Грција 34.000, Хрватска 16.000 и Кипар 12.000.
Од друга страна, Турција изгубила околу 392.000 вработени, Германија 32.000, Словачка 25.000, а Италија 24.000.
Германија е особено интересен пример. И покрај падот на бројот на вработени, компаниите таму барале работници за повеќе од 2,4 милиони работни места. Тоа е еден од клучните парадокси на европскиот пазар: има работни места, но нема доволно луѓе за да ги пополнат.
Малите земји растат најбрзо
Кога се гледа процентуалниот раст, Кипар и Малта се на врвот. Кипар го зголемил бројот на вработени за 2,52 проценти, а Малта за 2,22 проценти. Туризмот, угостителството, транспортот и трговијата се меѓу секторите што создаваат најмногу нови работни места.
Спротивно, Унгарија забележала пад на вработеноста од 1,34 проценти, Турција од 1,32 проценти, а пад има и во Словенија, Словачка и Србија.
Зад овие трендови стојат стареењето на населението, иселувањето на работната сила и побавниот економски раст во одредени земји. Недостигот на работници сè повеќе станува еден од најголемите економски проблеми во Европа.
Холандија има најмногу огласени слободни работни места – околу 2,83 милиони, додека Германија и Холандија заедно бараат повеќе од 5,2 милиони работници.
Какви работници ѝ се најпотребни на Европа?
Ако очекувавте програмери и експерти за вештачка интелигенција да бидат на врвот, податоците покажуваат поинаква слика.
Најбарани се техничките работници, со 731.953 слободни работни места. Следуваат административните и канцелариските професии со 630.033, работниците во металопреработувачката и машинската индустрија со 596.701, операторите на машини и постројки со 522.808 и возачите со 519.386 слободни позиции.
Само овие пет групи сочинуваат речиси три милиони работни места. За споредба, ИКТ секторот има околу 375.000 отворени позиции.
Тоа покажува дека на европската економија ѝ се потребни дигитални вештини, но истовремено – а често и многу повеќе – работници во производството, индустријата, логистиката, одржувањето и другите практични професии.
Разликите меѓу земјите се значителни. Техничките работници се најбарани во Германија, Франција, Австрија, Чешка и Романија. Во Германија биле објавени дури 239.039 позиции за оваа група.
Во Финска, пак, голема е побарувачката за ИКТ експерти, додека Шведска, Швајцарија, Норвешка и Лихтенштајн имаат голема потреба од здравствени работници.
Во повеќе земји, меѓу кои Шпанија, Португалија, Малта и Данска, услужните работници се меѓу најбараните, што ја покажува важноста на туризмот, угостителството и услугите.
Недостигот се чувствува и во образованието. Во Полска, Бугарија и Естонија наставниците се меѓу најбараните професии, со повеќе од 18.900 отворени работни места.
Што значи тоа за иднината?
Најинтересниот заклучок од европскиот пазар на трудот во 2026 година е дека иднината не изгледа толку драматично како што сугерираат предвидувањата за целосна автоматизација.
Вештачката интелигенција ги менува работните места, а автоматизацијата сигурно ќе ја намали потребата за одредени професии. Но, Европа истовремено има сериозен недостиг од луѓе за работни места кои тешко се автоматизираат – од медицински сестри и наставници до техничари, возачи и квалификувани индустриски работници.
Затоа клучното прашање нема да биде само „Дали вештачката интелигенција ќе ме замени?“, туку и „Кои вештини ќе им бидат потребни на луѓето и машините кои работат заедно?“
Податоците покажуваат дека Европа не бара само луѓе кои знаат да користат вештачка интелигенција. Бара и луѓе кои знаат да произведуваат, одржуваат, лекуваат, возат и градат.
Во ерата на вештачката интелигенција, еден од највредните ресурси и понатаму е – човекот.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
