Замина Ведрана Рудан: ПОЧИНА ЕДНА ОД НАЈКОНТРОВЕРЗНИТЕ И НАЈЧИТАНИТЕ ХРВАТСКИ ПИСАТЕЛКИ

Почина хрватската писателка и колумнистка Ведрана Рудан. Имаше 76 години.

Родена е во Опатија на 29 октомври 1949 година. Позната е по својот остар, провокативен и често контроверзен стил. Во своите текстови и јавни настапи со години без задршка ги коментираше политиката, општеството, медиумите, бракот, семејството и положбата на жените, поради што редовно предизвикуваше силни реакции во јавноста. Автор е на низа романи и збирки колумни, а нејзините дела се преведувани и објавувани и надвор од Хрватска.

„Ведрана замина на подрачје без сигнал“, беше објавено на нејзината официјална страница.

Минатата година во март Ведрана Рудан гостуваше во емисијата на Александар Станковиќ „Недељом у 2“ каде што проговори за својата болест.

„Јас сум бесмртна“ На крајот од емисијата таа порача: „Сакам да кажам дека има многу луѓе кои ме сакаат и дека јас ги сакам нив. И дека сум бесмртна. Нека мојата смрт ја сфатат како заминување на подрачје без сигнал.“

Тогаш откри и дека има исклучително агресивен рак кој се нарекува рак на жолчните канали и многу тешко се открива.

Првиот роман го објави во 2002 година

Завршила хрватски и германски јазик на Педагошката академија во Риека, а во текот на животот работела како наставничка, туристички водич, новинарка, уредничка на Хрватското радио и телевизиска водителка. На пошироката публика ѝ стана особено позната на почетокот на 2000-тите, кога се афирмираше како книжевничка. Нејзиниот прв роман Уво, грло, нож беше објавен во 2002 година и остана едно од нејзините најпознати дела. Во своите книги и колумни често пишува за семејството, положбата на жените, насиството, бракот, сексот, староста, смртта, национализмот, политиката, Црквата, сиромаштијата и општественото лицемерие. Нејзините дела се преведени на низа јазици, а драматизации на нејзините книги се изведувани во Хрватска и во странство.

Најпознати романи и книги

• Уво, грло, нож (2002) Роман со кој Рудан силно се проби на книжевната сцена. Уште во него се појавуваат обележјата по кои ќе остане позната – суров јазик, црн хумор, гнев и општествена критика.
• Љубов на последен поглед (2003) Роман за малтретирана жена која преку сопствената животна приказна зборува за насилството, бракот и односот меѓу мажот и жената.
• Црнци во Фиренца (2006) Приказна за семејство од Риека оптоварено со војната, економските проблеми, емиграцијата и нарушените семејни односи.
• Дабогда те мајка родила (2010) Еден од нејзините емоционално Петешки романи, во чиј центар е односот меѓу мајката и ќерката и последиците од трауматичното детство.
• Костури од округот Медисон (2012) Книга во која преку типичниот хумор и цинизам на Рудан се зборува за сексот, бракот, стареењето и меѓучовечките односи.
• Амаруши (2013) Роман за бракот, прељубата, семејството, невработеноста и заминувањата, раскажан преку перспектива на едно девојче.
• Маж во грлото (2016) Дело насочено кон тешкотиите во комуникацијата и неможноста за целосна блискост меѓу луѓето, дури и во најинтимните односи.
• Танц околу Сонцето (2019) Автобиографска книга во која Рудан пишува за детството, семејството, децата, внуците и сопствениот животен и професионален пат.
• Доживотна робија (2022) Роман за мајка и ќерка, смртта, семејната љубов и границата меѓу љубовта и емоционалното заробување.

Познати збирки колумни и текстови Освен романите, голем дел од опусот на Рудан го сочинуваат колумни и полемички текстови. Меѓу попознатите книги од тој тип се Јас неверничката (2005), Кога жената е курва / кога мажот е педер (2007), Страв од плетење (2009), Во земјата на крвта и идиотите (2013), Зошто пцујам (2015), Живот без крлежи (2018), Пудинг од ванила (2021) и Да се умре без стрес (2024).

Во тие текстови Рудан ги коментира хрватската политика, односите меѓу Хрватска и Србија, Црквата, национализмот, капитализмот, семејството, жените и мажите, медиумите, сиромаштијата, староста и сопствениот живот. Дел од нејзините поранешни колумни беа објавувани во „Ферал Трибјун“ и „Национал“, а подоцна и на нејзиниот блог.

Последните години во своите текстови сè почесто пишуваше и за болеста, стареењето и минливоста. И покрај промените на темите, го задржа стилот по кој со децении беше препознатлива: кратки реченици, иронија, пцовки, црн хумор и изразито личен поглед на општествените и политичките теми.