Белите дробови поседуваат природни механизми кои помагаат во отстранувањето на слузта и вдишаните честички. Одредени навики можат да го поддржат овој процес, но производите што ветуваат брзо „чистење“ немаат докажана ефикасност.
Белите дробови имаат одбранбени механизми, но тие се исто така оптоварени и оштетени од многу фактори. Воздухот што го дишеме може да содржи полен, чад од тутун, прашина и разни хемиски загадувачи. Додека белите дробови и дишните патишта имаат одбранбени механизми за заробување и исфрлање на вдишаните честички, изложеноста на штетни супстанции може да ги преоптовари и оштети. Затоа, грижата за белите дробови започнува со минимизирање на изложеноста на загадувачи, наместо со барање производи што ветуваат „детоксикација“.
Американското здружение за белодробни заболувања предупредува дека производите што тврдат дека брзо ги поништуваат ефектите од пушењето или загадувањето честопати даваат претерани тврдења за нивната ефикасност. Некои дури можат да бидат и штетни, особено ако се вдишат. Престанувањето со пушење, избегнувањето чад и одржувањето здрави навики играат многу поважна улога од производите за чистење на белите дробови.
1. Подобрување на квалитетот на воздухот во затворен простор
Прочистувачот на воздух може да помогне во намалувањето на нивоата на одредени честички во просторијата, како што се прашина, полен и честички од чад. Експертите од Американското здружение за белодробни заболувања забележуваат дека изборот на уред треба да се базира на големината на просторот и специфичниот вид загадување што сакате да го намалите. Сепак, уредот не ја заменува потребата од елиминирање на изворите на загадување и проветрување на просторијата кога квалитетот на надворешниот воздух е добар.
Приоритет треба да се даде на уреди со ефикасни механички филтри, како што се HEPA филтри, во комбинација со редовно одржување според упатствата на производителот. Дури и висококвалитетен прочистувач не го прави пушењето во затворен простор безбедно.
2. Редовно одржувајте ги филтрите и системите за вентилација
Филтрите во клима-уредите, системите за греење и прочистувачите на воздух бараат редовна инспекција, чистење или замена. Во своите препораки за поздрава животна средина, Националните институти за здравство на САД ја нагласуваат важноста на одржувањето на системите што влијаат на квалитетот на воздухот во затворен простор. Распоредите за одржување треба да бидат прилагодени на упатствата на производителот, видот на филтерот и условите за работа на уредот.
Не постои единствен распоред за замена што одговара на сите уреди и домаќинства. Присуството на домашни миленици, високото ниво на прашина или честата употреба на уредот може да бараат почесто одржување. Исто така, важно е отворите за вентилација да се одржуваат чисти и незатнати.
3. Намалете ја употребата на мирисливи производи
Пријатниот мирис во просторијата не значи дека воздухот е почист. Освежувачите на воздух, мирисливите свеќи и мирисливите восоци можат да испуштаат супстанции што ги иритираат дишните патишта. Затоа, експертите советуваат да се намалат изворите на хемиски испарувања и нуспроизводи од согорување во домот.
Производите за чистење исто така можат да предизвикаат иритација, особено ако имаат силен мирис или се прскаат во воздухот. Секогаш кога е можно, избирајте производи без мирис и користете ги според упатствата, обезбедувајќи соодветна вентилација. Ознаката „природно“ сама по себе не гарантира дека производот нема да ги иритира белите дробови.
4. Поминувајте време на отворено кога нивоата на загаденост се пониски
Престојот на отворено нуди можност за физичка активност, но воздухот надвор не е секогаш почист од оној во затворени простории. Пред да тргнете на долга прошетка или тренинг, корисно е да ги проверите локалните податоци за квалитетот на воздухот. Кога нивоата на загаденост се високи, намалете ги напорните активности на отворено и избегнувајте области со густ сообраќај, горење отпад или други извори на чад.
Луѓето со астма или хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ) треба особено да внимаваат и да ги прилагодат своите активности според условите во животната средина. Добро прилепена маска со соодветен филтер може да го намали вдишувањето честички, но не штити од сите гасови и загадувачи. Ако имате хронична болест и ви е тешко да носите маска, консултирајте се со вашиот лекар за соодветна заштита.
5. Прилагодете ги вежбите за дишење според вашата здравствена состојба
Одредени вежби за дишење можат да помогнат во подобрување на контролата врз дишењето и во справувањето со чувството на недостаток на здив. Американското здружение за белодробни заболувања ги опишува дишењето со „собрани усни“ и дијафрагмалното (или абдоминалното) дишење како техники што можат да им користат на луѓето со одредени хронични белодробни болести. Нивната цел е да го направат дишењето поефикасно, а не да ги „исчистат“ белите дробови од токсини.
Кај дишењето со собрани усни, воздухот се вдишува низ носот, а потоа полека се издишува низ усните собрани како за свиркање. Дијафрагмалното дишење го насочува вниманието кон работата на дијафрагмата и движењето на стомакот за време на вдишувањето и издишувањето. Доколку имате белодробно заболување, најдобро е да ја научите техниката и методот на вежбање под надзор на здравствен работник.
Во одредени ситуации, особено по операција, здравствениот тим може да препорача употреба на стимулативен спирометар за вежбање бавно и длабоко вдишување. Овој уред не е исто што и дијагностичката спирометрија, која се користи за проценка на функцијата на белите дробови. Неговата употреба треба да се одреди врз основа на медицинските потреби и упатствата на здравствениот тим.
6. Применувајте техники за исфрлање на секрет со стручна обука
Перкусијата на градниот кош подразбира ритмичко тапкање што може да помогне во разградувањето на густиот секрет и да го олесни неговото исфрлање од дишните патишта. Таа често се комбинира со постурална дренажа – односно, специфични положби на телото што го олеснуваат движењето на секретот. Фондацијата за цистична фиброза (Cystic Fibrosis Foundation) ги опишува овие постапки како дел од терапијата за чистење на слузта кај лица на кои им е потребна таква помош.
Овие техники не се рутински постапки за здрави лица и не се наменети за отстранување на каков било вид „течност од белите дробови“. Положбата со главата надолу не е соодветна за секого; затоа, постапката треба да биде препорачана и демонстрирана од здравствен работник. Клиниката во Кливленд (Cleveland Clinic) особено предупредува дека одредени положби можат да бидат ризични и дека изборот на техника мора да биде прилагоден на конкретниот пациент.
7. Изберете разновидна исхрана – без ветувања за „детоксикација“
Разновидната исхрана обезбедува хранливи материи неопходни за целокупното здравје, вклучително и за функцијата на мускулите вклучени во дишењето. Зеленчукот, овошјето, мешунките и другите извори на хранливи материи можат да бидат дел од таквата исхрана. Сепак, ниту една храна не може да ги „исчисти“ белите дробови или да ги поништи последиците од пушењето.
Витаминот Д игра улога во функцијата на имунолошкиот систем, но тоа не значи дека додатоците автоматски ја подобруваат функцијата на белите дробови кај секого. Американското здружение за белодробни заболувања ги наведува лососот, јајцата и збогатените прехранбени производи како извори на овој витамин. Потребата за додатоци и соодветната доза треба да ги процени лекар, особено кај лица со хронични белодробни заболувања.
Бобичестото овошје, брокулата и другата храна од растително потекло содржат антиоксиданси и можат да бидат дел од урамнотежена исхрана. Студија од 2018 година, спроведена на голем примерок од возрасни лица во Кореја на возраст од 40 години и постари, покажа дека честото консумирање зелен чај е поврзано со помала зачестеност на ХОББ (хронична опструктивна белодробна болест). Бидејќи станува збор за опсервациска студија, резултатите не докажуваат дека зелениот чај ја спречува болеста или дека може да послужи како замена за медицински третман.
8. Останете активни, во рамките на вашите можности
Редовната физичка активност помага срцето и мускулите да функционираат поефикасно и може да го олесни справувањето со секојдневните физички напори. Американското здружение за белодробни заболувања препорачува соодветна комбинација од аеробни активности и вежби за сила. Сепак, овие придобивки не треба да се изедначуваат со ветување дека вежбањето ќе го поправи оштетеното белодробно ткиво.
Пешачењето, возењето велосипед, пливањето и танцувањето можат да бидат добри избори, во зависност од вашата физичка подготвеност и здравствената состојба. Започнете постепено и изберете активност што можете да ја одржувате континуирано. Доколку имате хронична белодробна болест, консултирајте се со вашиот лекар за интензитетот на активноста и можноста за белодробна рехабилитација пред да започнете нова програма за вежбање.
Производите за „чистење“ може да направат повеќе штета отколку корист
Нема доволно висококвалитетни докази за да се поткрепат тврдењата на апчињата, чаевите, маслата и другите производи што ветуваат брзо „чистење“ на белите дробови. Посебна претпазливост треба да се примени во врска со производите наменети за инхалација, вклучувајќи ги и маслата што се продаваат како корисни за дишните патишта. Американското здружение за белодробни заболувања предупредува дека ваквите производи можат да бидат штетни и дека нивните рекламни тврдења честопати одат подалеку од она што науката го поддржува.
Најважниот чекор за пушачите е да се откажат од пушењето и да го избегнуваат чадот од тутун. Дополнително, здравјето на белите дробови има корист од намалена изложеност на загадување, одржување на добар квалитет на воздухот во затворен простор, правилна исхрана и редовна физичка активност. Доколку имате постојана кашлица, тешкотии со дишењето или други респираторни проблеми, консултирајте се со лекар наместо да се обидувате да ги лекувате со производи за „детоксикација“.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
