„Светот ќе заврши, ќе перстане да постои ваков, на 13 ноември 2026 година.“ - барем така верувал физичарот Хајнц фон Ферстер во шеесеттите години.
Во 1960 година, Хајнц и неговите студенти Патриша М. Мора и Лоренс В. Амиот објавиле труд насловен како „Красен ден: петок, 13 ноември 2026 година“, во кој го посочиле токму тој датум како можен момент на крајот на светот.
Делото дури било објавено и во научното списание Science. Авторите предвиделе дека човечката популација ќе се стреми кон бесконечност до тој датум, што, според нивниот модел, ќе доведе до самоуништување на човештвото. Тие се залагале за заеднички напори за спречување на такво сценарио.
Предвидување на Судниот ден
Во 1960 година, Хајнц фон Ферстер, заедно со своите студенти, објавил студија за проблемот со пренаселеноста. Во трудот се наведува дека човечката популација би можела да расте со сè побрзо темпо, а авторите нагласуваат подобрена комуникација и поголема соработка во општествата како една од можните причини.
Истражувачите тврдеа дека зголемувањето на густината на населението може да создаде уште повеќе можности за човечка соработка, дозволувајќи ѝ на човечката популација да расте побрзо од очекуваното врз основа на конвенционалните модели на раст.
Тие ги базираа своите предвидувања на 24 историски проценки за бројот на светската популација, кои опфаќаа период од околу две илјади години. Користејќи математички равенки, авторите презентираа модел според кој светската популација ќе достигне бесконечност до 2026 година.
Со други зборови, според нивната математичка проекција, бројот на луѓе на Земјата требало да продолжи да расте сè побрзо и побрзо, сè додека системот не стигнал до точката на колапс.
Критики
Трудот предизвика бројни дискусии меѓу математичарите и демографите, кои ја критикуваа неговата методологија и начинот на кој историските податоци беа користени за проектирање на идниот раст на населението.
Студијата потоа привлече големо медиумско внимание и стана тема на разговор дури и во „Њујорк тајмс“. Нејзините идеи влијаеја и на пошироки дебати за прашања како што се заштитата на животната средина и репродуктивната политика.
Таканаречената „Равенка на судниот ден“ продолжи да се споменува во текот на 1970-тите и 1980-тите, додека продолжуваа дебатите за брзиот раст на светската популација.
Некои критичари го отфрлија делото многу остро, коментирајќи дека е „премногу смешно за да се коментира“.
Сепак, до 1993 година, податоците за светската популација почнаа да заостануваат зад предвидувањата на овој модел. Стапките на наталитет почнаа значително да се намалуваат, а според современите проценки, глобалната стапка на наталитет денес е малку помала од половина од нивото од 1960 година.
Годината 2026 година носи сосема поинаква слика
И покрај драматичното и сензационално предвидување за 2026 година, денешната слика за демографските трендови е значително различна од сценариото што авторите го замислуваа пред повеќе од шест децении.
Наместо бесконечен раст на населението, во многу делови од светот има забавување на растот на населението и пад на стапката на наталитет. Затоа предвидувањето од 1960 година денес се гледа првенствено како историски пример за обид да се предвиди далечната иднина на човештвото со математички модел.
Датумот 13 ноември 2026 година се памети поради необично математичко предвидување објавено уште во 1960 година, а не како потврдено предвидување за вистинскиот крај на светот.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
