Акутните респираторни инфекции, најчесто вирусни, ги полнат лекарските ординации, особено во зима. Во просек, возрасен добива од две до четири обични настинки годишно, а децата, особено помладите, уште почесто. Во повеќето случаи, ова се благи, самоограничувачки болести кои не бараат третман со антибиотици. Во исто време, полиците во аптеките се полни со препарати кои ветуваат зајакнување на имунитетот. Постојат докази за можна корист од некои додатоци во исхраната, но тие не се подеднакво силни за сите препарати.
Соодветен внес на микронутриенти
Имунолошкиот систем е сложена мрежа од клетки, ткива и органи и не може едноставно да се „зајакне“ со еден витамин или додаток. Соодветниот внес на микронутриенти е важен за неговото нормално функционирање. Најважните микронутриенти за нормално функционирање на имунолошкиот систем се витамините Ц, Д, А, Е, Б6, Б12 и Б9, како и минералите цинк, железо, селен и бакар.
Разновидната исхрана што вклучува овошје, зеленчук, интегрални житарки, мешунки, јаткасти плодови, риба, јајца и квалитетни извори на месо може да обезбеди голем дел од потребните микронутриенти. Од друга страна, нивниот недостаток може да ја наруши имунолошката функција, но кај луѓе без нутритивен дефицит, дополнителниот внес на витамини и минерали генерално не го намалува ризикот од инфекции ниту го забрзува закрепнувањето.
Најчестите додатоци - што вели науката?
- Витаминот Ц не спречува настинки кај општата популација. Редовниот внес може да го скрати нивното времетраење за околу осум проценти кај возрасни и 14 проценти кај деца, и малку да ги ублажи симптомите. Земањето високи дози само по појавата на симптомите нема убедливо докажана корист.
- Витаминот Д е важен за нормалната функција на имунолошкиот систем. Редовното дополнување може да има мал превентивен ефект, особено кај луѓе со недостаток, но нема убедливи докази дека третира акутна респираторна инфекција што веќе се појавила.
- Цинкот, ако се земе во соодветна форма многу рано по почетокот на настинката, може да го скрати времетраењето на симптомите за приближно два дена. Оптималната доза и формулација сè уште не се целосно дефинирани, а високите дози не се за долготрајна употреба.
- Селенот е потребен за нормална функција на имунолошкиот систем, но нема јасни докази дека дополнувањето спречува или третира респираторни инфекции кај луѓе без негов недостаток.
- Бета-глуканите во некои студии покажуваат можен корисен ефект врз фреквенцијата и симптомите на респираторни инфекции. Сепак, препаратите, изворите и дозите варираат, па затоа доказите сè уште не се доволно силни за рутински да се препорачуваат на сите здрави лица.
Пробиотиците можат да ја намалат фреквенцијата или времетраењето на некои респираторни инфекции, но ефектот зависи од специфичниот сој и препарат. Резултатите од истражувањата за еден пробиотик не можат да се пренесат на сите производи.
Кога додатоците можат да бидат штетни
Правилото „повеќе е подобро“ не важи за додатоците. Високите дози на витамин Ц можат да предизвикаат лошо варење, прекумерниот внес на витамин Д може да предизвика хиперкалцемија и оштетување на бубрезите, долготрајните високи дози на цинк можат да предизвикаат недостаток на бакар, а премногу селен може да биде токсичен.
Додатоците исто така можат да реагираат со лекови, па затоа „природно“ не мора да значи безопасно. Основата за нормално функционирање на имунолошкиот систем останува разновидната исхрана, доволното спиење, редовната физичка активност, непушењето и вакцинацијата според препораките. Додатоците можат да бидат корисни, но треба да ги изберете оние за кои постојат докази за ефикасност и да ги користите кога има вистинска потреба.
Доколку не сте сигурни дали ви е потребен додаток во исхраната, кога да почнете да го земате или кој да го изберете, разговарајте со вашиот лекар или фармацевт. Тие ги знаат вашите здравствени состојби и лековите што ги земате и можат да ви препорачаат што е ефикасно и безбедно за вас.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
