Европската Унија се подготвува да воведе невидени мерки на претпазливост. Според интерен документ на Европската Комисија што го виде „Фајненшл тајмс“, Брисел планира „значително да го ограничи“ пристапот на Украина до европските земјоделски пазари и нејзините исклучително дарежливи субвенции доколку Киев некогаш стане полноправен член на блокот.
Документот јасно открива дека станува збор за голема отстапка кон влијателните членки - првенствено Франција, Полска и Италија - кои долго време отворено се плашат од моќното украинско земјоделство, особено производството на маслодајни растенија и житарки.
Доколку Украина стане дел од блокот, вкупните земјоделски површини во Европската Унија би се зголемиле за 27,5 проценти. За споредба, во моментов најголемата земјоделска сила на Унијата, Франција, држи околу 17 проценти од вкупното земјоделско земјиште.
Според податоците од 2024 година, кои ги анализираше „Фарм Јуроп“, дури 45 проценти од украинската почва се состои од исклучително плодна црна почва, па затоа продуктивноста на земјоделското производство е висока, а количината на потребно ѓубриво е помала. А поединечните обработливи површини се поголеми бидејќи земјоделските стопанства се вообичаени во таа земја во Источна Европа: просечната големина на фармите таму е дури 649 хектари, додека во Европската Унија е 17 хектари (38 пати помалку).
Доколку Украина се приклучи на Европската Унија, земјата би учествувала со една петтина од европското производство на жито, со 49 проценти од производството на пченка и 15 проценти од производството на пченица, а нивните трошоци за производство би биле за една третина пониски.
Во 2023 година, производството на сончогледи во Украина дури го надмина производството на целиот блок, а увезуваше значителни количини сончогледово масло. Исто како што во истата година, 93 проценти од украинскиот извоз на репка пристигна во Европската Унија.
Организацијата и конкурентноста на украинските шеќерни мелници се исто така значително различни. Според компаративната анализа на Farm Europe, просечната обработлива површина за оваа намена е 1.763 пати поголема од просекот на ЕУ.
Сите овие се оправдани причини за загриженост кај малите европски семејни фарми, кои нема да можат да се справат со украинската конкуренција без заштитата на Брисел. Влогот е огромен - земјоделските субвенции на ЕУ изнесуваат 55 милијарди евра годишно, а доаѓањето на земјоделски гигант како Украина целосно би го нарушило сегашниот баланс на моќ.
„За Украина, обемот и структурата на земјоделскиот сектор и многу високите нивоа на продуктивност го оправдуваат испитувањето на целните аранжмани што значително би ја ограничиле финансиската поддршка и пристапот до пазарот за производи како што се пченицата и житарките“, се вели во документот на Комисијата, за кој ниту Комисијата ниту Киев не сакаат официјално да коментираат.
Таквата идеја не е нова - Агроинформ во април напиша дека украинскиот трговски претставник Тарас Качка изнесе предлог според кој земјоделските субвенции би биле откажани во следниот финансиски период, доколку тоа би го забрзало приклучувањето кон Европската Унија.
Сега Брисел, пак, нуди компензација: тие ветуваат дека ќе му помогнат на Киев повторно да ги отвори своите традиционални, историски извозни пазари, кои во моментов се блокирани или уништени од руската агресија. Според истиот документ, Украина, Молдавија, Црна Гора и Албанија во моментов се означени како „најнапредни“ во нивните кандидатури, тие ќе добијат прилагодени планови за пристапување, но нема фиксни датуми за планиран влез.
Сепак, многумина стравуваат дека геополитичкиот притисок би можел да го принуди Брисел да им гледа низ прсти на новите членки во врска со владеењето на правото и корупцијата.
Неодамнешните корупциски скандали во самата Украина долеа масло на огнот, покажувајќи дека реалноста на теренот се крие зад дипломатските декларации на Брисел и дека претпазливоста е на врвот, потврди Марта Кос, комесар на Европската комисија за соседство и проширување. Таа отворено предупреди дека на Европската унија итно ѝ се потребни нови правила за да се спречи влегувањето на потенцијални „тројански коњи“ во заедничкиот блок.
Новите планови на Комисијата затоа воведуваат поригорозен систем: пристапот до европските фондови ќе биде директно условен од опиплив напредок во судските реформи, а се предлага и радикална реформа на познатиот „Член 7“, механизмот за лишување на членовите кои ги кршат основните правила на Европската унија од правото на глас, со цел да се забрза постапката и да се направи значително поефикасна.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
