Изјавата на американскиот амбасадор Гилфојл дека САД можат да ја сменат владата во која било земја предизвика политичка бура на Балканот
Се верува дека времето на протекувањето е поврзано со внатрешнополитичките пресметки пред грчките избори.
Изјавата што ѝ се припишува на американската амбасадорка во Грција, Кимберли Гилфојл, предизвика вистинска политичка бура на Балканот. Според извештаите објавени од „Волстрит џурнал“ (ВСЈ), за време на приватна вечера во Атина во март оваа година, Гилфојл зборувала за политичката криза во Романија во тоа време и наводно рекла дека САД би можеле да го сторат истото во Грција.
Лице кое присуствувало на вечерата, како и други луѓе запознаени со разговорот, според „ВСЈ“, ги пренело зборовите на американскиот амбасадор:
„Можеме да го направиме тоа во која било земја што сакаме. Можеме да го направиме тоа тука.“
Оваа изјава отвори сериозни прашања за тоа како одредени кругови во американската дипломатија го перцепираат политичкиот суверенитет на своите сојузници. Сцените во кои претставниците на големите сили лесно коментираат за промената на владата во пријателски земји ретко излегуваат на виделина, но овој случај одекна многу посилно бидејќи доаѓа пред чувствителен изборен период.
Според извештајот на „Волстрит џурнал“, сето тоа се случило за време на приватна вечера во Атина одржана во март 2026 година, на која присуствувале грчки и американски претставници. Кога започнал разговорот за политичката криза и падот на владата во Романија, Гилфојл наводно изговорил контроверзна порака.
Амбасадорката на САД и нејзиниот адвокат го оспориле описот на разговорот
Според истите извори, грчкиот министер за животна средина и енергетика, Ставрос Папаставру, веднаш реагирал на острите зборови. Тој му одговорил ладно на амбасадорот, истакнувајќи дека Соединетите Американски Држави не можат да ја променат Владата на Грција затоа што е избрана исклучиво од грчки гласачи.
Ова открива колку проблематичен може да стане дипломатскиот дијалог кога се преминува од партнерски односи на терен на политичко наметнување. Прашањето има уште поголема тежина затоа што Гилфојл во Грција и на Балканот игра исклучително агресивна улога во промовирањето на американските корпоративни и енергетски интереси, особено кога станува збор за проширување на извозот на течен природен гас (LNG) од САД.
Кога таквото агресивно застапување на трговијата се комбинира со реторика што сугерира моќ за соборување или инсталирање влади, приказната престанува да биде чисто економска и станува прашање на национална безбедност, според грчкиот портал „Банкинг њуз“.
Наводната изјава привлече особено внимание поради прашањето за политичкото влијание и односите меѓу двете сојузнички држави. Грција и САД тесно соработуваат во рамките на НАТО, одбраната и енергетиката, а во последните месеци Гилфојл одигра истакната улога во промовирањето на американските енергетски и деловни интереси во Грција и пошироката балканска област.
Интересно е времето на објавувањето
Времето на ова објавување е особено интересно за Грците. Фактот дека спорниот разговор беше објавен во јавноста речиси шест месеци откако се случи, води до заклучок дека зад сè стојат домашни политички пресметки, веруваат тие.
Во позадина на приказната, се одвива интензивно внатрепартиско и меѓународно вмрежување, тврди „Банкинг њуз“. Републиканците во САД сè повеќе се обидуваат да изградат поширока конзервативна мрежа во Атина, што е потврдено од неодамнешните средби на Гилфојл со поранешниот грчки премиер Андонис Самарас, кој долго време одржува блиски врски со американската партија.
Од друга страна, сегашниот премиер Киријакос Мицотакис се стреми да одржува силни канали со влијателната грчко-американска дијаспора. За време на неодамнешната посета на САД, тој се фокусираше на моќни личности како милијардерот Џон Кациматидис, што е особено важно пред претстојните избори каде што грчката дијаспора ќе може да гласа по пошта за прв пат.
Сепак, сенката на Доналд Трамп виси над целиот процес. Иако Трамп јавно зборува за грчкиот премиер, во Вашингтон не се заборава дека Мицотакис отворено ја поддржа Камала Харис за време на претседателската трка во САД.
Поради својата исклучителна геостратешка положба, пристаништето Александрополис и воената база во Судскиот Залив, која игра клучна улога во американските операции во услови на тензии со Иран, Грција останува неопходен столб на американската архитектура во Источниот Медитеран.
Претстојните избори во Атина затоа нема да бидат само локален политички дуел, туку и полигон за обука каде, со голема претпазливост и интерес, односите на моќ ќе ги следат Вашингтон, Москва и водечките глобални бизнис кругови, заклучува „Банкинг њуз“.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
