И четири дена откако мал авион се урна во највисокиот облакодер во Пекинг, при што загина пилотот - единственото лице во авионот - и беа повредени 13 лица, сè уште не е јасно како и зошто се случила несреќата. Единственото официјално соопштение од кинеските власти досега е краток извештај од 60 зборови во државниот весник „Пекинг дејли“, и покрај тоа што несреќата се случила само неколку километри од Џонгнанхај, седиштето на Комунистичката партија.
Судирот во петокот остави дупки на фасадата на 109-катната кула CITIC, кои оттогаш се поправени. Драматичните снимки од инцидентот се отстранети од интернет во Кина, а најмалку три авиокомпании потврдија за Би-Би-Си дека им е наредено да ги приземјат летовите на лесни авиони. Тие одбија да дадат детали, велејќи дека им било наложено да не зборуваат за тоа.
Целосна информациска блокада
Во добиениот информациски вакуум, шпекулациите се изобилуваат за тоа како авионот воопшто успеал да влезе во воздушниот простор на градот кој има некои од најстрогите контроли во светот. Кина не е непозната со цензурата. Критиките кон партијата, државното раководство или владата се ретки, а сите дискусии што се сметаат за критични, имаат политички импликации или допираат до чувствителни теми брзо се отстрануваат.
Но овој пат цензурата отиде многу подалеку од вообичаените цели. Дури и фотографии и мемиња од облакодери кои не се поврзани со инцидентот се отстранети од кинеските социјални медиуми.
Зградата, обликувана како традиционален кинески сад за вино, е локална знаменитост. Многумина ја сметаат за среќна амајлија, а младите луѓе кои се надеваат на среќа, од успех на испити до наоѓање работа, ја посетуваат или ги споделуваат нејзините фотографии на Интернет со кратка молитва.
Механизмот за цензура беше лансиран толку брзо и темелно овој пат, веројатно затоа што раководството на Пекинг „сè уште не е сосема сигурно што се случило“, според Мања Коетсе, раководител на билтенот „Eye on Digital China“.
„Ова е многу необичен инцидент“, вели таа, додавајќи дека ја доведува во прашање компетентноста на владата и се заканува на „важни партиски наративи“.
Нарушување на безбедноста во строго чуваниот воздушен простор
Дури и авиокомпаниите што потврдија за Би-Би-Си дека властите го приземјиле лесниот авион по инцидентот не сакаа да кажат ништо повеќе.
„Ни беше наредено да не зборуваме за тоа. Ве молиме прашајте некој друг“, рече вработен во школа за обука на пилоти во Пекинг. Друга компанија од Ченгду одби да открие од кој орган доаѓа инструкцијата и веднаш го прекина повикот.
Пекинг има трајна зона забранета за летови што се протега на околу 100 квадратни километри над неговото политичко јадро, опфаќајќи го плоштадот Тјенанмен и Џонгнанхај, силно обезбедуваниот комплекс каде што живеат и работат врвните лидери на земјата.
Опишувајќи го инцидентот како „масовен безбедносен пропуст“, кинескиот аналитичар Бил Бишоп напиша на X: „Доколку летот траеше само уште неколку секунди, авионот можеше да се сруши во Џонгнанхај... Ќе испратише шок-бранови низ безбедносниот систем на Пекинг“.
Пекинг неодамна, наведувајќи безбедносни причини, ги заостри прописите за беспилотните летала, кои сега мора да се регистрираат пред да влезат и да го напуштат главниот град.
„Фактот дека мал авион, значително поголем од повеќето дронови, успеал да прелета над добар дел од градот и да се приближи до Џонгнанхај е политички срамен и претставува огромен безбедносен пропуст“, рече Рејмонд Куо, потпретседател за истражување во Чикашкиот совет за глобални работи.
Можеби станува збор за грешка на пилотот или механички дефект, вели Куо, но додава дека „потенцијално можело да биде намерно“.
Според услугата за следење на летови Flightradar24, станува збор за двосед Aurora SA60L со еден мотор, произведен од кинеската компанија Sunward Aircraft. Авионот е долг 6,9 метри, со распон на крилјата од 8,6 метри и е дизајниран за панорамски летови, воздушно фотографирање и рекреативно летање.
Споредби со 11 септември и Студената војна
Надвор од Кина, инцидентот од петокот им потсети на некои од моментот кога слушнаа за нападите од 11 септември 2001 година, кога киднаперите урнаа патнички авиони во два облакодери во Њујорк, убивајќи илјадници луѓе.
„Ова е истата вест што ја слушнав кога авионот удри во првата кула на 11 септември“, напиша еден корисник на Reddit.
Чонг Џа Иан, нерезидентен научник во Карнеги Кина, вели дека поблиска паралела е инцидентот во мај 1987 година, кон крајот на Студената војна, кога германскиот аматерски пилот Матијас Руст го спуштил својот лесен авион на Црвениот плоштад во Москва.
„Неговиот лет и слетување откриле сериозни недостатоци во советскиот систем за воздушна одбрана. Инцидентот довел до отпуштање на неколку високи офицери задолжени за воздушна одбрана и безбедност“, вели Чонг.
Слично на тоа, додава тој, некои службеници би можеле да бидат отстранети од своите позиции поради несреќата во Пекинг. Фактот дека мал авион се урна во кулата CITIC значи дека беспилотно летало или ракета би можеле да го сторат истото, што е доста срамно за безбедносните служби одговорни за Пекинг.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
