Истражители се обидуваат да утврдат како и зошто смртоносниот пожар во бар во швајцарски ски-центар за време на новогодишните прослави се проширил толку брзо.
Властите вчера на прес-конференција изјавија дека пожарот во подрумот на барот „Ле Констелашн“ во Кранс-Монтана се чини дека е предизвикан од прскалки прикачени на шишиња шампањ кои биле чувани „премногу блиску до таванот“.
Но, клучното прашање за истражителите сега е како пожарот го зафатил просторот со таква сила што најмалку 40 лица загинале, а 119 биле повредени, од кои многумина сериозно. Посебно внимание се посветува на безбедносните стандарди на самиот бар.
Две импресивни фотографии
Би-Би-Си анализираше снимки направени од преживеани и сведоци и разговараше со експерти за противпожарна безбедност за да се обиде да состави што тргнало наопаку. Две впечатливи фотографии беа широко споделени на социјалните медиуми, на кои се гледаат луѓе како носат шишиња шампањ со запалени прскалки над главите, опкружени со толпа.
Една фотографија покажува пламен на таванот над луѓе кои држат пет такви шишиња. Друга фотографија, направена од поблизок агол, прикажува лице со кацига кое држи запалено шише со распрскувач додека седи на рамената на друго лице кое носи маска на Гај Фокс. Искрите од шишето на таа снимка изгледаат уште поблиску до таванот.
Би-Би-Си утврди дека фотографиите се направени по полноќ на 1 јануари, со проверка дека нема претходни верзии и споредување со јавно достапни фотографии од барот Le Constellation, користејќи детали како што се пејзажот и карактеристичните цевки. Исто така, не се пронајдени докази дека снимките се манипулирани со вештачка интелигенција.
Други снимки од ноќта на пожарот, потврдени од Би-Би-Си како автентични, прикажуваат некои гости како ги снимаат пламените додека во позадина ечи гласна клупска музика. Во едно видео, некои луѓе почнуваат да брзаат кон излезните скали со извици.
Материјал на таванот на барот
Државниот обвинител на кантонот Вале, Беатрис Пилу, во петокот изјави дека сè укажува дека пожарот започнал поради прскалки прикачени на шишиња шампањ кои биле „премногу блиску до таванот“.
Истражителите се занимаваат и со прашањето за материјалот на таванот на барот и дали тој бил во согласност со безбедносните прописи.
Двајца експерти за противпожарна безбедност изјавија за Би-Би-Си дека материјалите видливи на фотографиите и видеата од Le Constellation личат на таканаречената пена „кутија за јајца“, вид материјал што апсорбира звук направен од полиуретан (PU).
На фотографијата на која се прикажани шишињата кренати во воздух, пламенот е видлив токму на делот од таванот покриен со материјал сличен на пена. Полиуретанската пена често се третира со средства за забавување на пожарот пред инсталацијата за да се користи како звучна изолација во фабриките и местата за забава. Но, ако не се третира, може да биде екстремно запалива.
„Откако ќе се запали, полиуретанската акустична пена може да придонесе за брзо ширење на пламенот, со создавање густ, токсичен чад, што значително го забрзува развојот на пожарот и го намалува времето за бегство“, рече д-р Питер Вилкинсон од Универзитетот Лафборо.
Професорот Едвин Галеа од Универзитетот во Гринич предупреди дека ефикасноста на третманот за противпожарна заштита на полиуретанската пена може да се намали со текот на времето. Швајцарските власти сè уште не можат да потврдат каков вид пена е користена во барот или дали таа ги исполнува безбедносните стандарди.
Блесок
На прес-конференцијата, официјалните лица зборуваа за појавата на таканаречениот „блесок“ во барот. Професорот Галеа објасни дека ова е моментот кога топлите гасови се искачуваат до таванот, достигнуваат критична температура и речиси веднаш го запалуваат целиот простор.
Според Мајкл Клипел, експерт за противпожарна безбедност на Универзитетот ETH во Цирих, „преживувањето по блесок е исклучително малку веројатно“.
Излези од барот
Истражителите ќе се справат и со излезите во барот, кој е распореден на две нивоа - приземје и подрум. Се верува дека пожарот избувнал во подрумот, каде што се направени контроверзните фотографии. Снимките покажуваат луѓе кои се обидуваат да го изгаснат пожарот пред да се обидат да избегаат од подрумот преку тесно скалиште.
Професорот Галеа предупреди дека скалите можат да станат смртоносни тесни грла, каде што луѓето се сопнуваат и се прегазени. Тој додаде дека, дури и ако има други излези, луѓето во паника и во непознат простор обично се обидуваат да излезат по начинот на кој влегле.
Службениците потврдија дека во зградата имало повеќе од еден излез, но додадоа дека во моментов „не можат да кажат“ дали излезот за итни случаи бил отворен или затворен во времето на пожарот.
Државниот советник на кантонот Вале, Стефан Ганцер, забележа: „Нема само еден излез, иако се чини дека во времето на пожарот повеќето луѓе излегле низ главниот влез. Но, тоа е јавна зграда. Очигледно била опремена со излез за итни случаи.“
Прскалки за шишиња се користеле и претходно
Пилу им рече на новинарите дека сопствениците на барот, како и луѓето кои успеале да избегаат од пожарот, биле испрашувани. Сопственикот на барот им рече на локалните медиуми дека зградата била проверена три пати во последните десет години и дека сè е направено во согласност со прописите.
Истражителите анализираат и други снимки од тој бар. Едно видео пронајдено од Би-Би-Си покажува како прскалки за шишиња се користат во бар уште од 2024 година. На него, жени со препознатливи шлемови се гледаат како носат шишиња со распрскувач на гостите, по што ги симнуваат и точат пијалоци.
Видеото беше објавено на YouTube во мај 2024 година од сметката @ConstellationCransMontana, иако не е можно со сигурност да се утврди кога е снимено.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
