Преовладува резигнација, а не надежта - вака би можело да се опише расположението на европските државници пред овогодинешната Минхенска безбедносна конференција (13 до 15 февруари 2026 година).
Нешто повеќе од една година откако Доналд Трамп го започна својот втор мандат како претседател на Соединетите Американски Држави, трансатлантските односи се сметаат за сериозно оштетени. Деструктивната надворешна политика на Трамп фрла сенка врз Минхенската безбедносна конференција како собир на високо ниво, пишува Дојче Веле.
Уништувањето како централна карактеристика на актуелната политика
Конференцијата со децении е дефинирана како трансатлантска. Но, во моментов, како што вели нејзиниот претседател Волфганг Ишингер, постои „невидена криза на кредибилитет и доверба“. Минхенскиот извештај за безбедноста што ја придружува конференцијата го носи значајниот наслов „Под уништување“.
Извештајот го класифицира Доналд Трамп во категоријата „луѓе што рушат“, односно државници кои, со својата „политика на рушење“, уништуваат важечки правила и почитувани институции. Изјавата на Трамп дека не му треба меѓународно право е само еден од многуте примери за ова.
Иако околностите се потешки од кога било, безбедносната конференција, основана пред повеќе од 60 години, оваа година се смета за форум за размена и дијалог. Меѓу повеќе од илјада учесници, има дури 200 владини претставници од 120 земји.
Се очекува украинскиот претседател Володимир Зеленски, францускиот претседател Емануел Макрон, кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји и данската премиерка Мете Фредериксен да присуствуваат во традиционалниот конференциски хотел Бајеришер Хоф, меѓу другите. Фредериксен неодамна храбро му се спротивстави на Доналд Трамп кога тој изнесе претензии за Гренланд, кој ѝ припаѓа на Данска.
Вашингтон го испраќа министерот за надворешни работи на Трамп
И покрај тензиите во трансатлантските односи, голема делегација од САД пристигнува и оваа година, а администрацијата на Трамп ја претставува државниот секретар Марко Рубио.
Тој, како што очекува директорот на конференцијата Ишингер, треба да зборува „за американската надворешна политика, а не за теми што не спаѓаат директно под неговото портфолио“.
Тоа е недвосмислена алузија на огнениот говор со кој американскиот потпретседател Џ.Д. Венс ја вознемири публиката на конференцијата минатата година. Венс, кој не е на списокот на гости оваа година, потоа го критикуваше наводниот недостаток на слобода на говор во Европа.
Но, американската делегација одамна не е составена само од следбеници на Трамп.
Меѓу нив се и решителни противници на американскиот претседател, како што е гувернерот на Калифорнија, Гевин Њусом. Тој веќе јасно стави до знаење во својот говор на Светскиот економски форум во Давос дека очекува „поголема цврстина“ и решителност од Европејците во иднина - бидејќи, како што рече, тие премногу брзо му попуштаат на Трамп.
Европа се соочува со нова ера на самоафирмација?
Со тоа, Њусом ја допре суштината на прашањето што ќе игра голема улога на овогодинешниот состанок: како треба Европа да се репозиционира во променетите глобални околности?
И каква улога може да игра Германија во ова? Фридрих Мерц, кој ќе ја отвори конференцијата во петок (13 февруари) - за прв пат како германски канцелар - ќе зборува за ова.
За време на неодамнешната презентација на извештајот за работата на владата во Бундестагот, Мерц ги повика Европејците „сами да научат да го зборуваат јазикот на политиката на моќ“. Ова подразбира масовни инвестиции во европските одбранбени капацитети, како и градење нови партнерства.
Низ целиот свет има „демократии во подем со отворени и растечки пазари, кои експлицитно бараат она што ние имаме да го понудиме“, нагласи Мерц во Бундестагот. И додаде, осврнувајќи се на САД:
„Како демократии, ние сме партнери и сојузници, а не подредени“. Во Минхен, канцеларот веројатно дополнително ќе ги разработи овие мисли - и со тоа ќе го постави тонот за дискусијата во која сегашната криза се смета за катализатор за стратешки промени.
Претставниците на иранскиот режим не се добредојдени
Поканите за Минхенската безбедносна конференција се многу барани, но се доделуваат на одбрани поединци.
Значи, оваа година, за разлика од минатото, претставниците на иранската влада не се добредојдени во Минхен. Причината е масовното насилство со кое раководството во Техеран ги потисна неодамнешните протести во земјата. Сепак, претставници на иранската опозиција и граѓанското општество ќе зборуваат на состанокот.
Иако војната на Русија против Украина повторно ќе биде една од централните теми на конференцијата, претставници на руската влада нема да бидат присутни.
Во 2022 година, кога конференцијата се одржа непосредно пред почетокот на големиот напад на Русија врз Украина, руската делегација колективно го откажа своето доаѓање, се сеќава Ишингер. Оттогаш, „ниту еден збор не се слушна“ од Москва во врска со евентуалното учество.
Зборувајќи за преговорите за евентуално завршување на војната, Ишингер нагласи дека Русија, иако дава впечаток на подготвеност за преговори, во исто време го тероризира украинското цивилно население. Затоа наградата „Евалд фон Клајст“, која ја доделува Конференцијата, нема да биде доделена на заслужена личност оваа година, туку на „храбриот украински народ“.
Политичарите на АфД се вратија во Минхен по две години
Десничарската Алтернатива за Германија (АфД) претходно две години не беше добредојдена во Минхен. Директорот на конференцијата Ишингер сега го смени курсот на својот претходник и одлучи да престане да ја исклучува најголемата опозициска партија во Бундестагот.
Тројца експерти-претставници на АфД од Бундестагот се поканети, но нивните настапи на главните сцени на Конференцијата не се закажани. Минатата година, АфД го оцени своето исклучување како неоправдана дискриминација и покрена судска постапка, но не успеа со тужбата.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
