Една сосема обична намирница привлекува сè поголемо внимание – и тоа со добра причина – поради својот нутритивен профил и благотворното влијание врз мозокот. Оревите содржат комбинација од здрави масти, влакна, протеини, витамин Е, минерали и растителни соединенија со антиоксидантни својства.
Храна што му е потребна на нашиот мозок
Сепак, пред да ги прогласиме за „суперхрана“ што моментално ја враќа концентрацијата, треба да разгледаме зошто оревите се навистина важни за мозокот.
Мозокот е исклучително богат со масти, а масните киселини играат клучна улога во структурата на клеточните мембрани и во комуникацијата меѓу нервните клетки. Омега-3 масните киселини се од посебен интерес кога станува збор за функцијата на мозокот. Меѓу јаткастите плодови, оревот се издвојува по содржината на полинезаситени масни киселини, вклучително и ALA.
Покрај тоа, тој содржи полифеноли, витамин Е, бакар, манган, протеини и влакна. Тоа значи дека оваа комбинација не обезбедува само една хранлива материја, туку вистински пакет од различни соединенија кои придонесуваат за здрава исхрана и здравје на мозокот. Сепак, консумирањето неколку ореви нема одеднаш да го направи човекот поконцентриран, ниту да му ја подобри меморијата. Влијанието на исхраната врз мозокот е многу посложено.
Омега-3 од оревите не се исти како омега-3 од рибата
Важен аспект кај оревите е ALA, односно алфа-линоленската киселина. Ова е растителна форма на омега-3 масни киселини и тука постои значајна разлика.
– Рибата и морските плодови содржат поинакви омега-3 масни киселини, првенствено EPA и DHA. Телото може да претвори дел од ALA во EPA и DHA, но таа конверзија е ограничена. Затоа, оревите не треба да се сметаат за замена за сите други извори на омега-3 масни киселини. Многу пологично е да се има разновидна исхрана во која изворите на здрави масти меѓусебно се надополнуваат – објаснува нутриционистот Ерик Финли.
Омега-3 масните киселини се важни и за крвните садови, а кардиоваскуларното здравје е тесно поврзано со здравјето на мозокот. Добриот проток на крв обезбедува мозокот да добива кислород и хранливи материи, додека бројни кардиоваскуларни фактори на ризик се поврзани со когнитивното опаѓање.
Што покажа студијата?
Во рандомизирано контролирано испитување од 2025 година, објавено во списанието Food & Function, се истражуваше дали оревите навистина можат да ја подобрат концентрацијата. Во студијата учествуваа 32 здрави млади луѓе на возраст од 18 до 30 години. Во различни прилики, учесниците добиваа или појадок што содржеше 50 грама ореви или појадок со иста калориска вредност, но без јаткасти плодови, по што во текот на денот им се тестираа когнитивните способности.
Резултатите покажаа дека, по појадокот што вклучуваше ореви, учесниците побрзо реагираа на задачи што бараат извршни функции. Сепак, резултатите во однос на меморијата беа помалку убедливи, што укажува на тоа дека една шака ореви нема автоматски да ја подобри концентрацијата. Авторите исто така ја истакнаа потребата од понатамошни истражувања за да се утврди дали овие ефекти можат да се повторат и какво би можело да биде долгорочното влијание од редовното консумирање ореви.
Важно е и нивото на шеќер во крвта да биде стабилно
На мозокот му е потребен постојан доток на енергија, па значителните флуктуации на нивото на гликоза можат да влијаат врз тоа како се чувствуваме и како функционираме во текот на денот. Оревите се интересна опција бидејќи содржат масти, влакна и одредено количество протеини – комбинација што е нутритивно супериорна во споредба со ужина заснована главно на прости шеќери. Сепак, самите ореви нема да го стабилизираат нивото на шеќер во крвта.
Систематскиот преглед на истражувањата за оревите не најде доволно докази дека нивното консумирање значително ги подобрува показателите како што се HbA1c или инсулинската резистенција. Затоа, најважна е пошироката слика: исхраната богата со влакна, здрави масти, протеини, зеленчук, овошје и цели зрна житарици генерално обезбедува подобра основа за стабилно ниво на енергија отколку потпирањето на која било поединечна намирница.
Што всушност вели науката досега за оревите и мозокот?
Доказите се ветувачки, но не се доволно цврсти за да се тврди дека оревите спречуваат когнитивно опаѓање или деменција. Систематскиот преглед во кој се анализираа студиите за консумирањето ореви и когнитивните исходи покажа неусогласени резултати меѓу различните студии.
Во рандомизираните контролирани испитувања не беше утврдено јасно влијание врз целокупната когнитивна функција, иако некои студии забележаа подобрувања кај одредени когнитивни способности или кај одредени групи учесници. Од друга страна, прегледот на истражувањата за консумирањето јаткасти плодови покажа нешто поконзистентни резултати за оревите, иако авторите исто така нагласуваат дека се потребни дополнителни истражувања пред да се донесат дефинитивни заклучоци. Ова е можеби најважната порака: има смисла да се вклучат јаткастите плодови во исхраната поради нивниот богат нутритивен состав, но не треба да се очекува чудесен ефект врз мозокот.
Колку ореви дневно?
За повеќето луѓе, доволна е една мала порција, вели диететичарот Финли. Како практична мерка, често се наведуваат околу 30 грама, или приближно седум цели ореви (14 половинки).
Наједноставниот начин е да ги додадете во појадокот, јогуртот, овесната каша или салатата. Можат да послужат и како ужина во комбинација со овошје. На пример, неколку ореви со обичен јогурт и бобичесто овошје обезбедуваат комбинација од протеини, влакна, здрави масти и бројни растителни соединенија – што претставува многу подобар избор за ужина од слатки или солени грицки.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
