На 8 август 1946 година за првпат се подигна во воздух XB-36, прототипот на бомбардерот кој набрзо ќе стане еден од највпечатливите симболи на почетокот на Ладната војна. Convair B-36 Peacemaker беше огромен дури и за денешни стандарди, а неговата главна задача беше застрашувачки едноставна: да им овозможи на Соединетите Држави да нападнат цели со нуклеарно оружје на илјадници километри оддалеченост од своите бази.
Името Peacemaker, односно „Миротворец“, затоа звучи речиси иронично. Но, добро ја опишува логиката на времето во кое служеше. B-36 не требаше да победи во нуклеарна војна. Требаше да го убеди противникот воопшто да не ја започне.
Настана поради стравот дека Британија би можела да падне
Корените на B-36 датираат од 1941 година. Втората светска војна сè уште ги немаше зафатено САД, а американскиот воен врв мораше да смета на можноста нацистичка Германија да ја порази Велика Британија. Во такво сценарио, Американците би останале без клучните бази од кои нивните бомбардери би можеле да напаѓаат цели во Европа.
Затоа американското воено воздухопловство побара развој на бомбардер со огромен домет, способен за напади врз Европа директно од бази во Северна Америка. Проектот се одолговлече, војната во меѓувреме заврши, па B-36 повеќе не беше потребен за борба против Германија.
Но, се појави нов противник. Односите меѓу САД и Советскиот Сојуз брзо се влошуваа, започнуваше Ладната војна, а атомската бомба целосно ја промени воената стратегија. B-36 одеднаш повторно доби своја цел.
Беше толку голем што B-29 покрај него изгледаше ситно
Димензиите на Peacemaker најдобро покажуваат колку амбициозен бил проектот. Распонот на крилата изнесуваше околу 70 метри, односно повеќе дури и од значително попознатиот B-52 Stratofortress кој подоцна го замени. B-36 беше долг речиси 50 метри, а подоцнежните верзии можеа да носат околу 39 тони бомби.
На почетокот го погонуваа шест огромни клипни мотори Pratt & Whitney поставени на необичен начин – пропелерите беа зад крилата и го туркаа авионот нанапред. Сепак, се покажа дека на ваквиот џин му е потребна уште дополнителна сила.
Производството заврши во 1954 година, по повеќе од 380 произведени примероци. Технологијата веќе брзо напредуваше и огромниот бомбардер со клипни и млазни мотори почна да изгледа како преодно решение меѓу Втората светска војна и новото време.
До крајот на деценијата го замени B-52 Stratofortress, целосно млазен стратешки бомбардер кој за првпат полета во 1952 година. Последните примероци од B-36 беа повлечени од служба во 1959 година.
B-52 лета и денес. За разлика од него, B-36 остана симбол на еден многу краток период во кој нуклеарните бомби веќе постоеја, но интерконтиненталните балистички ракети сè уште ја немаа преземено нивната главна улога. Беше џин направен за војна која никогаш не се случи – и токму во тоа, барем делумно, беше неговата цел.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
