Современото и динамично секојдневие често нè наведува да избираме оброци кои се брзи, практични и лесно достапни. Поради недостиг од време, брзата храна за многумина станува редовен дел од исхраната, а понекогаш и замена за домашно подготвените оброци.
Иако повременото консумирање брза храна не мора да претставува значаен здравствен проблем, нејзината честа застапеност може негативно да влијае врз организмот. Особено загрижувачки е нејзиниот ефект врз метаболизмот, телесната тежина, регулацијата на шеќерот во крвта и здравјето на црниот дроб.
Црниот дроб е орган кој има клучна улога во обработката на хранливите материи, регулирањето на енергетските резерви и метаболизмот на мастите и шеќерите. Кога редовно внесуваме големи количини калории, рафинирани јаглехидрати и нездрави масти, неговата нормална функција може постепено да се наруши.
Што подразбираме под брза и високо процесирана храна?
Под процесирана храна се подразбира секоја намирница која поминала низ одреден облик на обработка пред да стигне до потрошувачот. Тоа може да биде миење, сечење, сушење, замрзнување, пастеризација, ферментација или термичка обработка.
Важно е да се нагласи дека не секоја обработена храна е нездрава. Напротив, одредени постапки овозможуваат храната да биде побезбедна, подолготрајна и полесна за складирање, без значително да се наруши нејзината нутритивна вредност. Замрзнатиот зеленчук, пастеризираното млеко и ферментираните производи се примери за обработена храна која може да биде дел од здрава исхрана.
Проблемот најчесто се јавува кај високо процесираните производи, особено оние кои содржат големи количини додаден шеќер, сол, рафинирани јаглехидрати и нездрави масти.
Во оваа група спаѓаат бројни кондиторски производи, слатки, индустриски печива, пржени грицки, процесирани месни производи, засладени пијалаци и готови оброци.
Брзата храна, како пржените компирчиња, бургерите и различните пржени јадења, често има слични нутритивни карактеристики. Таа може да обезбеди големо количество енергија во релативно мала порција, а притоа да содржи малку растителни влакна, витамини и минерали.
Токму ваквата комбинација ја прави честата консумација на брза храна неповолна за метаболичкото здравје.
Како брзата храна влијае врз црниот дроб?
Еден од главните проблеми поврзани со редовното консумирање брза храна е прекумерниот внес на калории. Кога организмот подолг период добива повеќе енергија отколку што му е потребно, вишокот може да се складира во форма на масти.
Дел од овие масти се таложат во масното ткиво, но може да дојде и до нивно натрупување во клетките на црниот дроб. Ваквата состојба е позната како замастување на црниот дроб.
Денес, замастувањето на црниот дроб поврзано со метаболички нарушувања е сè почест здравствен проблем, особено кај лицата со прекумерна телесна тежина, инсулинска резистенција, дијабет тип 2 и нарушени вредности на триглицеридите.
Брзата храна може да придонесе за ваквата состојба преку неколку механизми. Големото количество заситени масти, рафинирани јаглехидрати и додадени шеќери го поттикнува складирањето масти во организмот и може да го наруши нивниот нормален метаболизам.
Кога мастите прекумерно се акумулираат во црниот дроб, може да се појават воспаление и оксидативен стрес, кои дополнително ги оштетуваат неговите клетки.
Кај дел од лицата, долготрајното замастување може да напредува во посериозни состојби, вклучувајќи воспаление, фиброза, а во напреднати случаи и цироза.
Вишокот шеќер дополнително го оптоварува црниот дроб
Покрај нездравите масти, важна улога во нарушувањето на функцијата на црниот дроб имаат и додадените шеќери, особено кога редовно се внесуваат во големи количини.
Засладените пијалаци, индустриските сокови, слатките и бројните готови производи содржат значајни количества шеќер. Дел од него, особено фруктозата, се обработува во црниот дроб.
Кога внесот е прекумерен, црниот дроб може да го насочи вишокот енергија кон процес познат како липогенеза, односно создавање нови масти.
На овој начин, дел од вишокот шеќер се претвора во масни киселини и триглицериди, кои можат да се складираат во црниот дроб или да се ослободат во крвотокот.
Со текот на времето, ваквиот механизам може да придонесе за замастување на црниот дроб, покачени триглицериди и дополнително нарушување на метаболичкото здравје.
Инсулинската резистенција и замастувањето на црниот дроб
Честата консумација на калорична храна богата со рафинирани јаглехидрати и нездрави масти може да придонесе и за развој на инсулинска резистенција.
Тоа е состојба во која клетките послабо реагираат на инсулинот, хормон кој има клучна улога во регулирањето на шеќерот во крвта.
Кога инсулинската чувствителност е намалена, организмот потешко ја одржува нормалната гликемија, а истовремено може да дојде и до нарушување на метаболизмот на мастите.
Инсулинската резистенција е тесно поврзана со замастувањето на црниот дроб. Овие две состојби често се развиваат паралелно и можат меѓусебно да се влошуваат.
Затоа, зачувувањето на здравјет
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
