Миграцискиот притисок кон Европската Унија значително се намалил во првите седум месеци од годинава, со 37 отсто помалку незаконски преминувања на надворешните граници во споредба со истиот период лани. Според прелиминарните податоци на Фронтекс, од јануари до јули биле регистрирани околу 61.000 незаконски преминувања, а пад е забележан на речиси сите главни миграциски рути. На источномедитеранската рута бројот се намалил за 28 отсто, од 28.068 на 20.232 преминувања, додека најголем пад е регистриран на централномедитеранската рута кон Италија – дури 55 отсто, од 36.656 на 16.454 незаконски влегувања.
Единствено зголемување е регистрирано на западномедитеранската рута, каде што бројот пораснал за 50 отсто, главно поради зголемениот број поаѓања од Алжир.
Најголем пад има на западноафриканската рута кон Канарските Острови, каде што незаконските пристигнувања се намалиле за 78 отсто. Според податоците, значаен придонес за ова имаат превентивните мерки што ги спроведуваат Мавританија, Сенегал и Гамбија во соработка со Шпанија и Европската Унија.
Падот се забележува и кај барањата за азил. Во мај 2026 година, 42.525 државјани на земји надвор од ЕУ за првпат поднеле барање за меѓународна заштита во некоја од земјите членки. Тоа е за 22 отсто помалку од мај минатата година, кога биле поднесени 54.765 први барања, а во однос на април годинава има пад од два отсто.
Во јануари, бројот на први барања бил намален за 23 отсто на годишно ниво – од 66.745 во јануари 2025 на 51.160 во јануари 2026 година.
Меѓу најбројните подносители на барања во март биле државјани на Венецуела, Авганистан, Бангладеш и Сирија. Најмногу барања примила Италија, по која следуваат Шпанија, Франција и Германија. Овие четири земји заедно примиле околу 80 отсто од сите први барања поднесени во Европската Унија.
Во првото тримесечје од 2026 година биле донесени 205.945 првостепени одлуки за азил, што е за четири отсто повеќе во споредба со истиот период минатата година. Од нив, 41 отсто биле позитивни.
Во исто време, законската миграција во Европската Унија останува значително поголема од незаконските преминувања. На крајот од 2024 година во ЕУ имало 26,5 милиони важечки дозволи за престој издадени на државјани на земји надвор од Унијата. Спојувањето на семејството било причина за 32,6 отсто од дозволите, а меѓу најбројните носители биле државјани на Мароко, Турција и Украина.
Во текот на истата година, повеќе од 4,6 милиони државјани на земји надвор од ЕУ добиле право на престој и работа преку постапката за единствена дозвола.
Во таков контекст, неодамнешниот бран на влегувања во шпанската енклава Сеута се издвојува како отстапување од поширокиот тренд. Европскиот комесар за миграција Магнус Брунер изјави дека за неколку часа границата ја преминале повеќе од 70.000 лица, при што 75 лица загинале. Тој оцени дека криминални мрежи ги искористиле дезинформациите на социјалните мрежи, но дека, според шпанските власти, ситуацијата била ставена под контрола и дека шенгенскиот простор не бил погоден.
Подоцна Брунер оцени дека Европската Унија го „поминала тестот на Сеута“ и ги повика земјите членки побрзо да ги спроведат новите миграциски правила. Италија, која во тој период привремено ги суспендирала шенгенските правила во однос на Шпанија, била потсетена дека таквите мерки, според шенгенските правила, се дозволени само во исклучителни и привремени околности.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, случувањата во Сеута ги искористи за најавување нов план за миграцијата, во кој меѓу приоритетите е спречувањето на незаконската миграција преку зајакната соработка со земјите партнери.
Станува збор за пристап што во Брисел го нарекуваат „миграциска дипломатија“, која, покрај класичното управување со миграцијата, ги вклучува и развојната помош, визната политика и трговијата. Европската Унија во моментов преговара и за сеопфатно стратешко партнерство со Мароко, во кое миграцијата е еден од клучните елементи.
Критичарите, сепак, сметаат дека политичката реакција на случувањата во Сеута била несразмерна со реалните размери на миграцискиот притисок. Според нив, поединечни настани и натаму можат да предизвикаат силни политички реакции, иако официјалните податоци покажуваат значително намалување на незаконските пристигнувања и барањата за азил.
Така, во 2026 година повторно се појавува јасен јаз меѓу статистиката и политичкиот дискурс: додека податоците на европските институции укажуваат на намалување на незаконската миграција, поединечни инциденти продолжуваат да поттикнуваат дебати за повторно воведување гранични контроли и зајакнување на физичките бариери на границите.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
