Руските власти го обвинија Павел Дуров, основачот на Телеграм, за помагање на терористички активности поврзани со Украина и го ставија на меѓународна листа на барани лица. Случајот претставува нова ескалација на конфликтот меѓу Кремљ и глобалните технолошки платформи.
Конфликтот меѓу Кремљ и основачот на Телеграм, Павел Дуров, прерасна од долгогодишен политички и регулаторен спор во сериозен кривичен случај со потенцијално драматични последици. Руските власти официјално го обвинија Дуров за помагање на терористички активности и го ставија на меѓународна листа на барани лица, тврдејќи дека неговата платформа била користена за организирање саботажи и насилни дејствија поврзани со војната во Украина.
Според Руската Федерална служба за безбедност (ФСБ), Телеграм наводно ги олеснил дејствијата на украинските разузнавачки служби и екстремистички групи кои организирале саботажи, сајбер измами и напади на територијата на Русија преку апликацијата.
Истражителите тврдат дека компанијата не ги отстранила содржините и каналите што се користат за такви активности, што би можело да значи дека Дуров, доколку биде осуден, би можел да се соочи со доживотен затвор според рускиот закон.
Обвинувањата доаѓаат во време кога Телеграм има повеќе од милијарда активни корисници ширум светот и е една од највлијателните комуникациски платформи во постсоветскиот простор. Апликацијата е особено важна за време на војната во Украина, каде што ја користат и руските и украинските власти, воените блогери, новинарите, активистите и обичните граѓани за размена на информации во реално време. Токму оваа двојна улога на Телеграм, како алатка за приватна комуникација и масовна јавна дистрибуција на содржина, го прави уникатен и исклучително проблематичен за државите кои сакаат поголема контрола врз информациите.
Павел Дуров не е било кој во руската технолошка историја. Роден во Санкт Петербург, тој ја ко-основаше социјалната мрежа ВКонтакте со својот брат Николај, честопати опишувана како „руски Фејсбук“.
По судирите со властите и притисокот за предавање податоци за опозициските активисти, тој ја напушти Русија во 2014 година и се фокусираше на развој на Телеграм. Денес живее во Дубаи и има државјанство на Русија, Франција, Обединетите Арапски Емирати и Свети Китс и Невис.
Ова не е прв пат Дуров да се соочи со сериозни правни проблеми. Во 2024 година, француските власти го уапсија под обвинение дека Телеграм недоволно ги модерирал криминалните активности, вклучително и дистрибуцијата на нелегална содржина и организираниот криминал.
Иако беше ослободен со кауција и постапката сè уште е во тек, случајот покажува дека притисокот врз Телеграм се зголемува истовремено на Запад и во Русија, но од различни причини.
Особено е интересно што Русија со години има амбивалентен став кон Телеграм.
Во 2018 година, Кремљ се обиде да ја блокира апликацијата откако компанијата одби да ги предаде клучевите за дешифрирање на комуникациите на безбедносните служби. Блокадата траеше две години и беше претежно неуспешна, па затоа беше укината во 2020 година. Во меѓувреме, дури и руските министерства, регионалните власти и бројни државни функционери продолжија да го користат Телеграм како еден од главните комуникациски канали.
Тој факт го отвора прашањето за можни двојни стандарди денес.
Додека Москва го обвинува Телеграм за овозможување на украинска саботажа, самата платформа останува широко распространета меѓу руските државни институции, воените структури и про-Кремљ каналите. Западните аналитичари нè потсетуваат дека операциите на руско влијание, пропагандата и регрутирањето оперативци во Украина и Европа често се поврзани со Телеграм, што Кремљ го отфрла.
Досега, Телеграм официјално не коментираше за најновите руски обвинувања. Сепак, компанијата претходно постојано нагласуваше дека ги почитува законите на земјите во кои работи и секојдневно отстранува милиони штетни објави и канали, отфрлајќи ги тврдењата дека Телеграм е „анархичен рај без модерација“.
Случајот против Дуров е дел од многу поширока кампања за заострување на контролата врз интернетот во Русија.
Од почетокот на инвазијата на Украина, властите го блокираа или ограничија пристапот до Фејсбук, Инстаграм, X и бројни независни медиуми, а истовремено промовираа домашни алтернативи што овозможуваат поголеми нивоа на државен надзор. Телеграм долго време останува исклучок токму затоа што го користат милиони Руси, вклучително и самите државни структури.
За технолошката индустрија, овој случај има многу пошироки импликации од судбината на еден претприемач.
Ако државата може да го обвини сопственикот на комуникациска платформа за терористички активности затоа што корисниците ја користат нејзината услуга за нелегални активности, се поставува прашањето каде завршува одговорноста на платформата, а каде започнува одговорноста на поединечните корисници. Тоа е истата дилема што се случува во последните години околу платформата Мета, X, TikTok и други глобални услуги, но Русија сега ја крева на ниво на кривична одговорност со потенцијално најстроги можни санкции, пишува AP News.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
