На 22 август 1941 година, во месноста Чифлик во близина на денешниот Градски парк, борците го формираа Првиот скопски партизански одред.
Со оваа прва партизанска единица започна организираната антифашистичка борба во Македонија. Јадрото произлезе од одлуката на Јунското партиско советување на Скопската организација на Комунистичката партија, каде што членовите на пет постојни диверзантски групи преминаа во отворен вооружен отпор против окупаторот.
Одредот започна со 12 борци, додека низ неговите редови подоцна поминаа вкупно 42 лица.
Меѓу основачите беа Чедомир Миленковиќ – Мирко како прв командант и Даме Крапчев – Стари како политички комесар. Составот го сочинуваа и Боро Боцевски – Боте, Невена Георгиева – Дуња, Благоја Деспотовски – Шовељ, Раде Јовчевски – Корчагин, Стерјо Кранго – Дучо, Павле Момчиловиќ, Боро Ончев, Александар Смилковски, Светозар Томиќ и Боро Трајковски – Ѓуро. Во октомври 1941 година командувањето го презеде Љубомир Лековиќ.
Крапчев веќе беше истакната фигура во скопското работничко движење, член на партијата од 1939 година и еден од основачите на Спортското друштво „Работнички“ во 1937 година.
Борците дејствуваа веднаш по собирањето. Извршија диверзантска акција во рудникот „Радуша“, по што се повлекоа на Водно заради воени вежби и двонеделна обука. На 9 септември единицата доби наредба за префрлање кон Скопска Црна Гора.
Преку базата покрај реката Вардар стигнаа до атарот на селото Чучер. Таму се засолнуваа во пештерата Лазаров Камен и во манастирот „Благовештение“. Освен вооружени акции, борците развиваа политичка организација на теренот. На состанокот во месноста Горне Бавче на 28 септември 1941 година, заедно со локалните селани го формираа првиот македонски месен народноослободителен одбор.
Единицата обедини борци од различни етнички заедници: Македонци, Срби, Албанци, Турци, Црногорци, Хрвати и Чеси. Во текот на воените дејствија загинаа 17 од вкупно 42 припадници. Командантот Чедомир Миленковиќ беше заробен и обесен во Софискиот затвор. Раде Јовчевски – Корчагин загина во судир со бугарската полиција, а Даме Крапчев на 24 мај 1944 година во битка на Плачковица. Командантот на Скопско-косовскиот одред, Александар Урдаревски, животот го загуби во судир со италијанско-албанските сили.
Тројца борци од оваа единица подоцна беа прогласени за народни херои: Раде Јовчевски – Корчагин, Боро Петрушевски и Александар Урдаревски.
Одредот формално се самораспушти на 2 ноември 1941 година кај селото Злокуќани. Борците се вратија во илегала и влегоа во составот на нови формации, меѓу кои и Вториот скопски одред во 1942 година.
На местото на формирањето во Карпош 3, на 22 август 1981 година беше подигнат споменик, дело на вајарот Максим Димановски.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
