Официјалните податоци и проектираниот реален раст на бруто-домашниот производ (БДП) на Македонија за 2026 година изнесуваат 3,1% во првото тримесечје, додека државниот буџет го предвидува на 3,8% годишно.
Бруто домашниот производ (БДП/GDP Gross Domestic Product) е вкупната пазарна вредност на сите финални стоки и услуги произведени во една земја во одредено време. Тој е важен бидејќи го мери економското здравје, ја води владината политика и ги движи деловните инвестиции.
Покажува дали економијата се шири, зајакнува или се намалува. Растечкото производство значи повеќе работни места и повисоки приходи.
Податоци, фактите низ бројки:
Прво тримесечје 2026: Проценет реален раст од 3,1% според податоците од Државен завод за статистика. Владата го има проектирано целиот годишен раст на БДП на 3,8% во рамките на буџетот тежок околу 6,7 милијарди евра. Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), како последица на падот на економијата во ЕУ која е главен увозник на македонските услуги и производи, очекува задржување на економскиот раст на Македонија ниво од 3,1% до крајот на годината, што исто така е втор најдобар резултат во однос на државите во Европската унија.
Сето ова, според официјални податоци за Македонија кои се под мониторинг и контрола на Светска банка и ММФ, покажува дека растот на Бруто Домашниот Производ (БДП) во Македонија е поголем и од просекот на државите во ЕУ, како и од сите држави во ЕУ поединечно, освен од Ирска.
Растот на Бруто домашниот производ, по смена на власта во 2024 година, постојно е со висок раст од 3.0% или повеќе. Во 2023-та, последната година од власт на СДСМ/ДУИ растот на БДП беше 2,6%.
Еве што покажува растот на домашниот прозвод за државите во ЕУ
Економијата на еврозоната оствари подобри од очекуваните резултати во вториот квартал од 2026 година. Сепак, под главните бројки се крие сè понерамномерна слика за економскиот раст меѓу земјите членки, пишува Euronews.
Се очекуваше економијата на еврозоната да го забави растот во вториот квартал од 2026 година. Наместо тоа, таа ги надмина очекувањата.
Прелиминарната проценка на „Евростат“ покажа дека БДП пораснал за 0,4 отсто во однос на претходниот квартал, по стагнацијата во првиот квартал и над очекувањата на економистите за раст од 0,2 отсто.
Во Европската Унија, растот се забрзал на 0,5 отсто, од претходните 0,1 отсто. На годишно ниво, растот исто така се засилил, достигнувајќи 1,0 отсто во еврозоната и 1,2 отсто во целата ЕУ.
На прв поглед, бројките покажуваат дека европскиот блок е поотпорен од очекуваното, и покрај повисоките цени на енергенсите и континуираната геополитичка неизвесност.
Но, зад главните бројки се крие многу поинтересна слика. Економскиот раст станува сè понерамномерен.
Ирска, Литванија и Шведска предводат според економскиот раст
„Економијата на еврозоната значително ги надмина очекувањата во вториот квартал и беше дури и посилна од нашата натпросечна прогноза, и покрај ценовниот шок на енергенсите предизвикан од војната меѓу САД и Иран“, коментира Клаус Вистесен, главен економист за еврозоната во „Pantheon Macroeconomics“.
Меѓу земјите кои досега ги објавиле податоците за вториот квартал, Ирска забележала убедливо најголем квартален раст, со зголемување на БДП од дури 3,9 отсто.
Според пресметките на „Pantheon Macroeconomics“, само закрепнувањето на Ирска придонело со 0,1 процентен поен кон вкупниот раст на еврозоната.
По Ирска следуваат Литванија, каде што економијата пораснала за 1,7 отсто, и Шведска, со раст од 1,4 отсто.
Јужна Европа исто така покажала отпорност. Португалија забележала квартален раст од 0,8 отсто, додека Шпанија продолжила да ги надминува најголемите економии во еврозоната, со раст од 0,7 отсто.
На другиот крај од листата се Белгија и Австрија, каде што економијата стагнирала и не забележала раст во текот на кварталот.
Германија, Франција и Италија исто така оствариле економски раст, но со побавно темпо во споредба со претходниот период.
Германската економија пораснала за 0,2 отсто, што е забавување во однос на растот од 0,4 отсто во првиот квартал, но сепак над очекувањата на пазарот од 0,1 отсто. Според Вистесен од „Pantheon Macroeconomics“, податоците покажуваат „слика на отпорност во првата половина од годината“, потпомогната и од ревизиите на податоците за претходните квартали.
Составот на економскиот раст исто така открива интересна слика.
„Нето-извозот беше главниот двигател на растот на БДП во вториот квартал, додека потрошувачката забави, а инвестициите се намалија“, рече Вистесен.
Тоа сугерира дека Германија сè повеќе се потпира на странската побарувачка, наместо на домашната потрошувачка, за да го одржи економскиот раст.
Франција исто така се врати во зоната на раст, со зголемување на БДП од 0,2 отсто, откако во претходниот квартал забележа пад.
Сепак, деталите се помалку охрабрувачки.
Вистесен оцени дека „закрепнувањето на растот на БДП е охрабрувачко, но деталите се помалку позитивни, особено кога станува збор за инвестициите“, посочувајќи на слабите капитални инвестиции и покрај закрепнувањето на потрошувачката.
Ако постои една голема економија која продолжува да ги надминува очекувањата, тоа е Шпанија.
БДП на Шпанија забрзал на 0,7 отсто, продолжувајќи го трендот на раст кој постојано е посилен од оној на другите земји од еврозоната.
„Се чини дека шпанската економија досега остана непогодена од енергетскиот шок“, изјави Анкита Амајури, економист за Европа во „Pantheon Macroeconomics“.
Силната потрошувачка на домаќинствата, отпорниот извоз, фискалната поддршка и зголемениот капацитет на земјата за производство на обновлива енергија помогнаа да се ублажи влијанието на растот на цените на енергенсите врз потрошувачите.
Италија исто така забележала раст од 0,2 отсто, што е забавување во однос на растот од 0,3 отсто во претходниот квартал, но сепак подобар резултат од очекуваните 0,1 отсто.
Амајури предупреди дека „италијанската економија е поранлива на неодамнешниот скок на цените на енергенсите во споредба со Шпанија“, што ја прави една од економиите во еврозоната најизложени на ризик доколку високите цени на енергијата продолжат и во втората половина од годината.
Посилна еврозона, но инфлацијата повторно се зголемува
Гледано во целина, најновите податоци покажуваат дека еврозоната влегла во летото со посилна економска основа од онаа што ја очекуваа многу економисти.
Но, тие исто така покажуваат дека земјите во блокот растат со различно темпо. Ирска забележа најсилен квартален раст, Шпанија останува најсилна меѓу големите економии, додека Германија, Франција и Италија растат со многу поскромно темпо.
Токму кога се чини дека економскиот раст повторно добива замав, почнува да се појавува уште еден предизвик.
Првичните податоци за инфлацијата во јули покажуваат дека ценовните притисоци повторно се засилуваат во делови од Европа.
„Pantheon Macroeconomics“ проценува дека вкупната инфлација во Германија во јули се зголемила на околу 2,7 отсто, од 2,3 отсто во јуни, откако регионалните податоци покажале посилен раст на цените во Баварија, Северна Рајна-Вестфалија, Саксонија и Хесен.
И Шпанија пријавила повисока инфлација. Прелиминарните податоци покажуваат дека потрошувачките цени во јули пораснале за 3,5 отсто на годишно ниво, во споредба со 3,2 отсто во јуни, што е највисока стапка од мај 2024 година.
Основната инфлација, која ги исклучува цените на енергенсите и непреработената храна, благо се зголемила на 3,0 отсто.
Сега вниманието е насочено кон податоците за инфлацијата во еврозоната, кои треба да бидат објавени во четврток. Економистите очекуваат годишната инфлација во јули благо да се зголеми на 2,9 отсто, од 2,8 отсто во јуни.
Доколку овие трендови продолжат, Европската централна банка би можела да остави отворена можноста за уште едно зголемување на каматните стапки по летото.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
