Вчера започна нова рунда мировни преговори за завршување на војната во Украина. Станува збор за трилатерален состанок на САД, Руската Федерација и Украина.
Тоа е прво директно собирање на завојуваните страни под покровителство на Вашингтон, во време кога САД се обидуваат да ги интензивираат дипломатските напори за завршување на војната.
Дополнително, ова е прв тест за дипломатијата на американскиот претседател по слабите резултати од изборите во САД, на кои неговата партија го загуби мнозинството во Конгресот. Процесот го води добро воспоставен дуо, односно специјалните пратеници на претседателот Трамп за Украина и Русија - Џаред Кушнер и Стив Виткоф.
Што се однесува до украинската и руската делегација, двете страни испратија влијателни преговарачки тимови.
Украинската делегација ја предводат главните луѓе од безбедносните и разузнавачките кругови - Рустам Умеров и Кирило Буданов, а Давид Арахамија е таму како политички претставник.
Од друга страна, руската делегација ја предводат двајца искусни дипломати, Јуриј Ушаков и Владимир Медински. Покрај тоа, во Абу Даби беа испратени и заменик-министерот за надворешни работи, Сергеј Рјабков, и некои други службеници од безбедносните и разузнавачките структури.
Америка и Русија од една страна, Украина и Европа од друга
Фундаменталната цел на Вашингтон во Абу Даби е да пронајде решенија и одлуки што на крајот ќе треба да бидат одобрени и од претседателот Путин и од претседателот Зеленски. Администрацијата на Трамп се залага за широк договор што оди подалеку од едноставно запирање на конфликтот и вклучува преглед на целата безбедносна архитектура во Европа.
Со ова, САД всушност отворено велат дека сегашната безбедносна архитектура во Европа не функционира.
Москва, исто така, се согласува со оваа порака.
Сепак, досега јазот меѓу Киев и Европа од една страна, и Москва од друга страна, беше непремостлив. Затоа, Виткоф и Кушнер, според она што е познато на јавноста, изнесоа неколку предлози, од кои некои се познати одамна.
Американците предлагаат маневар: формална промена на границите за да може Путин да прогласи победа
Безбедносни гаранции за Украина моделирани според НАТО.
Прво, Вашингтон мора да даде доволно цврсти гаранции на Киев од една страна, а сепак, од друга страна, доволно прифатливи гаранции на Москва. Ова треба дополнително да биде придружено со повоени инвестиции во реконструкцијата на земјата. Понатаму, многу е сигурно дека во случај на договор ќе има територијални прилагодувања.
Како што пишува „Економист“, американските преговарачи разгледуваат картографски маневар: промена на административните граници на регионите Донецк и Луганск. Идејата е едноставно да се стеснат границите на Донбас на хартија и да се прилагодат според она што руската армија моментално го држи под окупација.
Со ова, Путин може да ѝ прогласи на својата јавност дека „го ослободил целиот Донбас“ и ја исполнил воената цел, додека Украина всушност ќе ги задржи сите градови и утврдени области под контрола на своите сили, како што се Славјанск и Краматорск, без да предаде ниту еден сантиметар од територијата што моментално ја брани.
Понатаму, американскиот предлог вклучува укинување на санкциите за рускиот енергетски сектор, со механизам за ново воведување доколку се прекрши примирјето. Покрај тоа, се споменува и оживувањето на Советот НАТО-Русија, кој беше суспендиран по руската инвазија на Украина во 2022 година.
Украинска перспектива
Што се однесува до Украина, Киев влегува во преговорите со јасни „црвени линии“. По којзнае кој пат јавно, претседателот Зеленски ја отфрли можноста за предавање територии за некаков вид безбедносни гаранции што не беа однапред дефинирани. Јавно е наведено дека официјален Киев очекува безбедносни гаранции во форма на членство во НАТО, а не нешто „слично“ на НАТО.
Во Украина, но и во Европа, постои верување дека без солиден безбедносен договор, Русија ќе го искористи мировниот договор како подготовка за нов напад врз Украина.
Што се однесува до неофицијалната комуникација, одредени американски извори тврдат дека украинската страна покажала подготвеност за компромис во приватните разговори. Секако, ова не е потврдено, а слични „протекувања“ на информации во јавноста може да се протолкуваат како форма на притисок врз украинската делегација. Украинската делегација ја гледа можноста страните да се договорат за енергетско и поморско примирје како почеток на преговорите, што би подготвило терен за нова рунда преговори.
Што сакаат Русите?
Сите овие предлози стигнуваат до Москва, која сака да ги искористи овие преговори исклучиво за редефинирање на безбедносните односи. Министерот Лавров и другите руски претставници нагласуваат дека решението за војната во Украина е само една од точките на пошироката дискусија за новата безбедносна архитектура, која, според Москва, мора да ги почитува руските интереси.
Што се однесува до Украина, Русија сè уште бара повлекување на украинските сили од Донбас, повлекување на Украина од НАТО, што, според Москва, треба да биде потврдено со новиот украински Устав.
Како и во случајот со украинските позиции зад затворени врати, американските медиуми претпазливо истакнуваат дека руските претставници покажуваат одредена флексибилност и „вистинска желба“ да се стави крај на војната. Еден вид доказ за тоа е „засилената“ руска делегација во Абу Даби.
Европејците се таму, но не учествуваат
Во целиот процес, улогата на Европа е сè уште најпроблематична. Европската позиција во овој процес е оптоварена со длабоки внатрешни поделби, страв од маргинализација и затворени преговарачки канали кон Москва.
Официјален Брисел, предводен од претседателката на Европската комисија фон дер Лајен и францускиот министер за надворешни работи Баро, се приклучи на состанокот во Абу Даби по сопствена иницијатива.
Проблематично е што, поради руското противење, европските претставници учествуваат во одделни консултации надвор од главните состаноци. Затоа, европските земји стравуваат дека Вашингтон би можел да попушти пред барањата на Москва да го ослаби НАТО или да го принуди Киев да прифати неповолни мировни услови.
Од друга страна, некои европски лидери, како што се финскиот претседател или норвешкиот премиер, се залагаат и ги обновуваат директните контакти со Кремљ, предупредувајќи дека е илузија да се очекува крај на војната без дијалог со Москва.
Што е реално да се очекува?
Иако светот чека решение за војната во Украина, реалноста е дека деновиве во Абу Даби не се очекува потпишување на конечен мировен договор или прекин на огнот. Главната цел, сепак, е да се разјаснат позициите, да се утврдат точките на спор и да се одржи дипломатската динамика. Средбата може да се подели на два дела - првиот е прашањето за безбедносните гаранции и идната европска безбедносна архитектура, а вториот се чувствителните територијални прашања.
Текот на состанокот зависи од тоа колку гореспоменатите Виткоф и Кушнер ќе успеат доволно да ги приближат позициите на Киев и Москва за да продолжат да работат кон конечен мировен договор.
Исто така, по овој состанок, следната недела во Пекинг ќе биде најавена средба за нуклеарно оружје, каде што треба да се сретнат претседателите на Кина, Русија и САД. Иако станува збор за самит кој ќе биде многу поширок од самото украинско прашање, вклучувањето на Кина во целиот процес би можело да доведе до наоѓање конечно решение за војната во Украина.
(Vecer.mk VIA)
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
