Објавена е интерактивна дигитална Google мапа која ја бележи појавата и ширењето на лагоцефалусот, познат и како риба-зајак, во грчките мориња.
Мапата ги прикажува областите во кои оваа инвазивна и исклучително опасна видови досега е идентификувана, овозможувајќи им на граѓаните, рибарите и надлежните служби да го следат нејзиното понатамошно ширење.
Што е тоа риба-зајак?
Lagocephalus sceleratus е риба која природно го населува Индискиот и Тихиот Океан. По 2003 година се појави и во Средоземното Море, вклучувајќи го и Егејското Море, мигрирајќи од Црвеното Море преку Суецкиот Канал.
Оваа видови претставува сериозен ризик по здравјето на луѓето. Доколку се конзумира без претходно отстранување на деловите кои го содржат отровниот токсин тетродотоксин, може да предизвика респираторни нарушувања, циркулаторна инсуфициенција, парализа на мускулите, па дури и смрт.
Лагоцефалусот е распространет во тропските води на Индискиот и Тихиот Океан, додека во последните години забрзано се прошири и во западниот Медитеран. Присутен е долж бреговите на Израел, јужна Турција и Кипар.
Во Грција за првпат е забележан на југоистокот од земјата, пред сè во околината на Родос, Крит и Додеканезите. Денес е присутен речиси низ целото Егејско Море, како и во бројни делови на Јонското Море.
Во текот на 2026 година, неговото ширење во грчките води е значително интензивирано. Според податоците на Хеленскиот центар за истражување на морињата (HCMR), станува збор за исклучително прилагодлив вид кој има многу малку природни предатори. Поради тоа, успешно ги потиснува автохтоните видови во борбата за храна и им нанесува голема штета на професионалните рибари, уништувајќи ги рибарските мрежи и другата опрема.
На иницијатива на рибарите од Родос, на 20 јуни 2026 година започна Првиот панхеленски отворен риболовен натпревар во лов на риба-зајак, со цел да се намали бројноста на овој инвазивен вид. Предвидено е натпреварот да трае 70 дена.
Акционен план и државни поттикнувања
Истовремено, Министерството за рурален развој и храна подготвува акционен план со кој е предвидена пилот-програма за насочен излов на риба-зајак од страна на професионалните крајбрежни рибари, со финансиски поттикнувања за нивното учество.
Планот подразбира научно следење на ширењето на видот, систематско евидентирање на уловот, идентификација на подрачјата каде рибата најмногу се концентрира, како и изработка на процедури за безбедно управување со собраната биомаса.
Во изработката на планот се користи и искуството на Кипар, каде што веќе е спроведена слична програма за контролиран излов. Пилот-проектот ќе биде финансиран од Политиката за рибарство, аквакултура и море (PALYTH), а планот е веќе испратен до Европската комисија за одобрување.
Генералниот секретар за рурален развој и храна, Спирос Протопсалтис, изјави дека проблемот со рибата-зајак ги надминува рамките на рибарството, бидејќи претставува предизвик и за зачувување на морскиот биодиверзитет и за јавното здравје. Како што нагласи тој, неговото решавање бара научно заснован пристап и блиска соработка со рибарите.
Присутна е и во други делови на Медитеранот
Присуството на овој вид е забележано и во други делови на Медитеранот. Поранешните набљудувања датираат од 2013 година, кога беше регистриран во водите околу островот Лампедуза во централниот Медитеран, потоа во 2015 година кај Малта и во водите во близина на Бечиќи во Црна Гора, во југоисточниот Јадран. Еден примерок беше уловен во текот на летото 2014 година и во Грисан во Франција.
Рибата-зајак во Црвеното Море населува каменити морски дна, од плитките крајбрежни подрачја до длабочина од околу 250 метри.
По изглед наликува на риба-балон (pufferfish), но има поиздолжено тело и симетрична опашка. Грбот ѝ е со сива или кафена боја со потемни дамки, стомакот е бел, додека долж страничните делови се протега карактеристична сребрена линија.
Возрасните примероци најчесто достигнуваат должина до 40 сантиметри, но максималната должина може да биде и до 110 сантиметри, со тежина до седум килограми. Телото е без лушпи, а во вилицата се наоѓаат четири големи заби. Се храни со бентосни безрбетници, додека нејзините јајца се полагаат во морската средина.
Стручњаците предупредуваат дека поради брзото ширење и високиот степен на прилагодливост, неопходно е континуирано следење на популацијата на лагоцефалусот, со цел да се ублажат последиците по морскиот екосистем, рибарството и безбедноста на луѓето.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
