По повеќе од половина век прекин, Турција го презема својот најсериозен чекор досега кон повторно отворање на Теолошката семинарија во Халки, духовниот центар на Вселенската патријаршија. Ова прашање со децении е една од најчувствителните точки во односите меѓу Анкара, православниот свет, Европската Унија и САД. Наредбата на турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган за обновување на официјалните преговори доаѓа непосредно пред самитот на НАТО во Анкара, каде прашањето беше директно покренато од американскиот претседател Доналд Трамп.
Семинаријата, основана во 1844 година на островот Хејбелијада во Мраморното Море, служеше како главен глобален центар за обука на православно свештенство сè до 1971 година, кога беше принудно затворена по одлуката на Уставниот суд на Турција со која сите приватни факултети мораа да поминат под државна контрола, модел што Патријаршијата го одби за да ја зачува својата автономија.
Новата фаза во преговорите, потврдена и од митрополитот Халкедонски Емануел, вклучува директни разговори меѓу Турскиот совет за високо образование и претставници на Патријаршијата. Иако официјален датум сè уште нема, се разработува правната и образовната рамка според која Халки би функционирала како високообразовна институција со универзитетски статус, под надзор на турските власти, но со целосно зачуван религиозен идентитет. Евентуалниот успех на овој процес, кој вклучува и финализирање на обемна реставрација на комплексот, има огромно геополитичко значење.
За православието и Вселенскиот патријарх Вартоломеј (кој и самиот е дипломец на Халки) ова е витален услов за опстанокот на црквата во Турција, за Грција е признавање на историското наследство, додека за САД и ЕУ претставува клучен показател за напредок во верските слободи. Доколку преговорите завршат успешно, по цели 55 години, првите студенти по теологија би можеле да се вратат во салите на Халки веќе следната академска година.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
