Во необичен пресврт, Украина - која не е членка на НАТО - учествуваше во вежбата како советник за војна со беспилотни летала. Во тој процес, таа испрати остро и критично предупредување до целата Алијанса, пренесе Индекс.
Асошиејтед Прес доби ексклузивен пристап до воената вежба предводена од Шведска во недела кога Европа се соочува не само со руска закана, туку и со колебливите САД, нејзината најмоќна членка. Воената игра, во која беа вклучени и американски сили, се играше со постојана свест за вистинската опасност. Русија со месеци ги засилува саботажите, вклучително и кибернападите врз критична инфраструктура и кампањи за дезинформации низ цела Европа, како што е детално документирано во истрагата на АП.
Сценариото за вежбата предвиде дека стратешки важниот шведски остров Готланд ќе се соочи со прекини на електричната енергија и недостиг на храна поради саботажа. Тестираше што ќе прават членовите на алијансата во моментот пред да се активира Член 5 за колективна одбрана. „Теоретски, ова би можело да се случи уште утре“, рече контраадмиралот Јонас Викстром, водачот на вежбата.
Европа го анализира непредвидливиот пристап на Трамп кон Алијансата
Врховниот командант на шведската армија, генерал Михаел Клаесон, истакна дека САД се најспособниот воен сојузник на Европа и дека „секоја промена во американското присуство“ директно влијае на целокупната динамика. Тој за АП изјави дека најавите на американскиот претседател Доналд Трамп за намалување на бројот на војници во Европа често се толкуваат како „Американците си заминуваат“, што всушност не е случај.
Сепак, европските воени лидери внимателно следат како администрацијата на Трамп се однесува кон НАТО, кое претседателот го опиша како „хартиен тигар“. Неодамна нареди повлекување на најмалку 5.000 американски војници од Германија, заканувајќи се дека ќе повлече уште повеќе. Трамп, исто така, ги критикуваше сојузниците што не им помагаат на САД во војната против Иран, додека американските системи за воздушна одбрана и ракети се повлечени од Европа кон Блискиот Исток. Ова создаде оправдани стравувања од „јаз“ во европската одбрана, а некои земји веќе се информирани дека испораките на нарачаното американско оружје ќе бидат одложени.
Зајакнување на „слободата на дејствување“ на Европа
Генералот Класон негираше дека неодамнешните најави за создавање „хибридна морнарица“ - планирана од група нордиски и балтички земји заедно со Велика Британија и Холандија - се осигурување за иднина во која САД можеби нема да дојдат на помош. Сепак, тој додаде дека „сè што им нуди на европските сојузници слобода на дејствување е добро“.
Покрај тоа, Велика Британија и Норвешка планираат да изградат заедничка флота од фрегати, потврди Марте Герхардсен, државен секретар во норвешкото Министерство за одбрана. Додека европските сили се обидуваат да се обединат, ситуацијата е дополнително комплицирана од фактот дека Трамп, откако се врати во Белата куќа во јануари 2025 година, ја суспендираше размената на разузнавачки информации со Украина и повремено застануваше на страната на Москва во преговорите за завршување на војната.
Украински беспилотни летала „ги збришаа“ шведските војници
За време на вежбата оваа недела, Украинците добија шанса да покажат што научиле на бојното поле и зошто нивната земја заслужува место во НАТО. Група украински пилоти на беспилотни летала, поканети да ги научат западните војници како да победат во модерното војување, целосно ги уништија шведските сили кои ја играа улогата на агресорот.
„Тие ја прекинаа обуката три пати за војниците да разберат што треба да поправат. Ако ова беше вистински живот, сите ќе беа мртви“, изјави за АП 24-годишниот пилот, со прекар Тарик. Неговиот колега, со прекар Карат, додаде дека шведските војници имаат потенцијал, но треба итно да ги подобрат тактиките и опремата, додека командантите треба да стекнат подлабоко разбирање за природата на современото војување.
Западните сили мора да научат како брзо да спроведуваат операции со беспилотни летала, а најбрзиот начин да го сторат тоа е да ги слушаат Украинците, вели генерал Клесон. Американскиот бригаден генерал Кертис Кинг нагласи дека Украинците ги научиле колку е важен фокусот на преживувањето и прикривањето.
„Во исто време, западните земји мора да работат на своите способности за откривање беспилотни летала на долг дострел“, додаде Кинг. Таквото знаење е итно потребно по должината на границата со Русија, каде што во последните месеци е регистрирана серија упади со беспилотни летала.
Готланд како најверојатно место за тестот на Путин
Вежбата се фокусираше на шведскиот остров Готланд поради неговата стратешка локација во Балтичкото Море, веднаш помеѓу шведскиот брег и руската енклава Калининград, каде што Москва ги држи ракетите стационирани. „Кој и да го контролира Готланд, го контролира централниот дел од Балтичкото Море“, е јасен Клаесон.
Балтичкото Море е финансиски спас за Русија. Тоа е дом на нејзината „флота во сенка“ што носи нафта и течен природен гас (LNG) што Москва ги користи за финансирање на својата војна во Украина. По Студената војна, Шведска практично го напушти своето воено присуство на островот, но руската инвазија во 2022 година ги принуди да ја променат својата стратегија.
„Многу разумно сценарио е она во кое Владимир Путин би можел да го искористи Готланд за да го тестира НАТО. Тој би можел да се обиде да окупира мал дел од територијата на алијансата само за да ја тестира колективната реакција“, заклучи Клаесон.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
