На хартија, Американците го добиваат она што го бараат долго време - Европа која троши значително повеќе за одбрана и е многу помалку зависна од Вашингтон за сопствената безбедност. Но, на американскиот претседател Доналд Трамп можеби нема да му се допадне она што сега го произведува американскиот притисок, пишува Политико.
Еден по друг, европските лидери се качија на подиумот на Минхенската безбедносна конференција во петокот и зборуваа за зголемување на воените буџети и трансформирање на трансатлантската алијанса во „НАТО 3.0“.
Но, веднаш потоа следеа повици за европски патриотизам и зајакнување на сопствените индустрии за оружје, вселенски и технолошки индустрии со цел континентот да биде помалку зависен од надворешни актери, вклучувајќи ги и САД.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц, нагласувајќи ја пораката, се префрли на англиски јазик и директно им се обрати на американските делегати во салата:
„Драги пријатели, да се биде дел од НАТО не е само конкурентска предност за Европа, туку и за САД. Ајде заедно да ја поправиме и вратиме трансатлантската доверба. Ние, Европејците, го правиме својот дел.“
Заменик-министерот за одбрана на САД ја пофали Германија
„Мораме да забрзаме и да ги испорачаме сите компоненти на геополитичката моќ: одбрана, технологија и намалување на ризикот на сите големи сили за да станат помалку зависни“, рече францускиот претседател Емануел Макрон во страствен говор во кој го пофали европскиот модел и начин на живот.
Тој додаде дека ЕУ треба да има поголема гордост и дека е „голема грешка“ да не се верува во Унијата.
Американските претставници во Минхен нагласија дека се задоволни од зголемувањето на средствата за европска одбрана, додека САД сè повеќе се фокусираат на сопствената хемисфера и Индо-пацифичкиот регион.
„Америка сака енергични, способни и понезависни европски сојузници“, рече заменик-министерот за одбрана на САД, Елбриџ Колби, додавајќи дека Америка долго време носи „несразмерно голем дел од товарот“. Тој особено ја пофали Германија за „историскиот и огромен пресврт“ во трошоците за одбрана.
Разликата во споредба со минатата година
Ова е забележлива разлика во споредба со минатата година, кога потпретседателот на САД, Џ.Д. Венс, ја потресе конференцијата со остар напад врз европските вредности и политика.
Денес, двете страни тврдат дека остануваат посветени на НАТО. Но, изминатата година, од говорот на Венс до заканата на Трамп за анексија на Канада, омаловажувањето на сојузниците кои се бореа заедно со САД во Авганистан, а особено постојаните повици за анексија на Гренланд, оставија свој белег.
Односите меѓу Европа и САД сè повеќе наликуваат на стара брачна двојка која не се разведува, туку се сели во посебни спални соби, наведува „Политико“.
Вооружени со нов реализам, Европејците нудат нов трансатлантски договор: почитувајте нè и третирајте нè како сигурни партнери, а ние ќе ја зајакнеме нашата одбрана, ќе го споделиме безбедносниот товар и ќе станеме веродостојни воени сојузници во сè поопасен свет во кој, како што рече Мерц, „меѓународниот поредок заснован на закон и правила повеќе не постои на начинот на кој некогаш постоел“.
Тој предупреди дека во новата ера на политиката на големите сили, дури ни САД нема да бидат доволно силни за да дејствуваат сами. Во исто време, тој ја критикуваше Европа, велејќи дека западнала во „самонаметната зависност“ од Америка.
„Никој не нè принуди на оваа прекумерна зависност од САД во која неодамна се најдовме“, изјави тој.
Комесарот за одбрана на ЕУ: Можност за преземање поголема одговорност
Други европски лидери, алудирајќи на меѓусебна координација, ги нагласија меѓусебните придобивки од повоениот сојуз, меѓу кои и шведскиот премиер Улф Кристерсон.
Додека лидерите се собраа во Минхен, тој напиша на мрежата X дека западниот сојуз е премногу важен за да се распадне.
„Односите меѓу САД и Европа се повредени, но треба да се одржуваат. Мора да бидеме искрени дека нашиот однос претрпе удар. Ова не значи дека треба да го напуштиме трансатлантскиот однос“, нагласи тој.
Европскиот комесар за одбрана Андриус Кубилиус, исто така, зборуваше за преобликување на западниот сојуз, минимизирајќи ги неодамнешните закани на Трамп за анексија на Гренланд. Тој потврди дека постои можност ЕУ да преземе поголема одговорност за сопствените одбранбени капацитети.
„Знаеме здраво за готово дека трансатлантскиот однос значи дека САД ќе бидат во Европа и ќе ги трошат своите ресурси тука“, рече Кубилиус, повторувајќи го предлогот за европски сили за брз одговор од до 100.000 војници кои би можеле да ги заменат американските сили доколку бидат повлечени.
Европските лидери, исто така, нагласија дека ќе продолжат да ја поддржуваат Украина со пари и оружје, додека американската поддршка под водство на Трамп речиси се намалува.
Макрон нагласи дека не може да се постигне договор за завршување на војната без Европа.
„Денес, само Европа ѝ дава пари на Украина“, рече Зеленски.
Шефот на НАТО, Марк Руте, го пофали Трамп за охрабрувањето на Европа да инвестира повеќе во одбраната, велејќи дека забележал промена во размислувањето на состанокот на министрите за одбрана на алијансата.
„Почувствував промена во менталитетот, каде што Европејците не само што велат „ќе трошиме повеќе“... туку и „мора да преземеме поголема водечка улога во НАТО“, забележа тој.
Можни нови жаришта на тензија
Американскиот шеф на дипломатијата, Марко Рубио, изрази верување дека Алијансата ќе преживее. „Иднината на Америка и Европа отсекогаш била поврзана и ќе остане таква... само треба да разговараме за тоа како ќе изгледа таа иднина“, тврди тој.
Сепак, можни нови жаришта на тензија се пред нас, тврди Политико. Европските лидери повлекоа јасни линии кога станува збор за трговските тарифи и обидите на движењето „Направи ја Америка повторно голема“ да ја обликува европската политика по моделот на Трамп.
„Културната војна на движењето MAGA не е наша. Слободата на говорот во нашата земја завршува таму каде што говорот оди против човековото достоинство и уставот. Ние не веруваме во обичаи и протекционизам, туку во слободна трговија“, рече Мерц.
Во својот говор, Макрон ги истакна разликите меѓу Европа и Америка под водство на Трамп, од слободата на говорот и регулирањето на технологијата до почитувањето на науката.
„Оваа Европа ќе биде добар сојузник и партнер за Соединетите Американски Држави, таа ќе биде почитуван партнер, а ние мора да бидеме почитувани. Направивме многу и ќе направиме уште повеќе“, заклучи Макрон.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
