Војните не само што го менуваат теренот, туку од корен ја преобликуваат глобалната политика, влијаат врз енергетските пазари и ги редефинираат меѓународните сојузништва. Конфликтот со Иран е најновиот пример кој покажува како се поместуваат односите на моќ во светот.
Иран: Опстанок преку висок ризик
И покрај загубите во самиот врв на власта, основната структура на иранскиот политички систем остана зачувана, пишува „Дојче Веле“. Наместо колапс на режимот, Техеран повлече екстремно ризичен потег - фактичка блокада на Хормушкиот теснец. Со дозволување премин само за одредени држави, Иран предизвика вештачки скок на цените на нафтата, ставајќи ги САД и нивните сојузници под огромен притисок. Оваа стратегија се исплатеше: Техеран обезбеди примирје без да признае пораз, претставувајќи го исходот како доказ за својата цврстина.
САД: Воени успехи со сериозни ограничувања
Иако претседателот Доналд Трамп го опиша конфликтот како „апсолутна победа“, аналитичарите укажуваат на подлабоки проблеми. Точно е дека иранските балистички и поморски капацитети се деградирани, а делови од нуклеарната програма се оштетени, но цената е висока. Иранските напади уништија американски системи вредни милијарди долари, а угледот на Вашингтон како гарант на безбедноста во Заливот е нарушен. Дополнително, започнувањето на војната без консултации со сојузниците ги влоши односите со Европа и НАТО.
Кина и Русија: Добитници од сенка
Најголема корист на долг рок би можела да извлече Кина. Со тоа што САД го префрлија својот воен фокус кон Блискиот Исток, Пекинг доби повеќе простор за дејствување во Индо-пацификот. Кина сега се доживува како постабилен и посигурен партнер во споредба со САД.
Од друга страна, Русија профитираше од енергетскиот хаос. Скокот на цените на нафтата ги зголеми приходите на Москва во критичен момент, додека глобалното внимание беше целосно тргнато од војната во Украина.
Европа и регионалните последици
Европа се најде меѓу најголемите губитници. Високите цени на енергентите ја поттикнаа инфлацијата и ги ослабнаа европските економии. Во регионот, Саудиска Арабија успеа економски да профитира преку алтернативни нафтоводи, но за земји како Обединетите Арапски Емирати, нарушената слика за безбедност претставува сериозен ризик за нивниот економски модел кој зависи од странски инвестиции.
Израел, иако ги ослабна иранските капацитети, се соочи со сопствените ранливости под постојан ракетен притисок, а неговите дипломатски односи со соседите во Заливот сега се наоѓаат пред нови предизвици.
Иако кревкото примирје ги сопре нападите, суштинската позиција на Техеран не се промени, а САД се вратија на преговарачката маса со значително поголем товар на меѓународен план.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
